Sibbe

Status
- Sibbe is een dorp in de provincie Limburg, in de streek Heuvelland, gemeente Valkenburg aan de Geul. T/m 30-9-1940 gemeente Oud-Valkenburg. Per 1-10-1940 over naar gemeente Valkenburg, in 1982 over naar gemeente Valkenburg aan de Geul.
- Onder het dorp Sibbe valt ook de buurtschap IJzeren, en de zuidelijk van IJzeren gelegen Heerstraat wordt (althans door de Topografische atlas Limburg) ook als aparte buurtschap beschouwd. In feite valt die op zijn beurt weer onder IJzeren.
- Sibbe heeft geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek, voor de postadressen ligt Sibbe 'in' Valkenburg.

Naam
In het Limburgs
Sub.
Oudere schrijfwijzen
1307 Cybde, 1316 Cypde, 1352 Sypde, verder Zibde, Siepde, Tsipde. Begin 19e eeuw ook Subbe.
Naamsverklaring
- Wegens de uitgang -de moet Sibbe teruggaan op het Romaanse cippeta*, dat voortkomt uit cippus met als betekenis ‘jonge aanplant’. (1)
* Gereconstrueerde vorm.
- (3203) vult hierop aan: Het woord Sibbe heeft diverse betekenissen. De eerste is: verwantschap. En daarmee samenhangend: een verwante. Of een verzamelwoord: een groep van verwanten die een gemeenschap vormen. In de oudgermaanse samenleving was dat soms de naam voor de nederzetting die door zo’n familiegroep werd gevormd. Maar de uitgang ‘de’ maakt het aannemelijker de naam Sibbe terug te voeren op het Latijnse cippus. Het tijdstip van vorming van deze naam is niet precies te bepalen.

Ligging
Sibbe ligt Z van Valkenburg, N van Margraten. Sibbe ligt ca. 210 meter boven NAP.

Statistische gegevens
- In 1840 had Sibbe 60 huizen met 343 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Sibbe ca. 600 huizen met ca. 1.400 inwoners.

Geschiedenis
Het staat vast dat er lang voor de ontginning van het Plateau van Margraten in de omgeving van Sibbe en IJzeren sprake van menselijke bewoning is geweest. In de eerste eeuwen van onze jaartelling was die waarschijnlijk intensief. Toen tegen het einde van de 3e eeuw de Romeinse legers naar Italië begonnen terug te keren, verminderde de Romeinse invloed. De Franken verdrijven de Romeinen definitief medio 5e eeuw. De nederzettingen in dit gebied verdwijnen en het gebied raakt opnieuw bebost. Ongeveer vier eeuwen later, in de vroege Middeleeuwen, wordt het Geuldal opnieuw bewoond. De Heren van Oud-Valkenburg hebben Sibbe ontgonnen. De naam Sibbe duikt voor het eerst op in een oorkonde van 1307.

In bestuurlijk opzicht is Sibbe eeuwenlang een deel geweest van de heerlijkheid Oud-Valkenburg. In de Franse tijd vormt het dorp in 1794 en 1795 een deel van het kanton Valkenburg. Als in 1795 een nieuwe bestuurlijke indeling tot stand komt, wordt Sibbe nog Oud-Valkenburg genoemd. In 1800, Oud-Valkenburg wordt een zelfstandige gemeente, gaat Sibbe daar weer deel van uitmaken. (3202)

In 1778 ijverden de inwoners van Oud-Valkenburg om herstel van hun parochiekerk, die eerder was gesloten wegens bouwvalligheid. Ruim 80 procent van de parochianen woonde echter ver van de kerk in het hooggelegen Sibbe-IJzeren. Zij wilden in hun eigen dorp een nieuwe kerk bouwen. Uiteindelijk werd de kerk van Oud-Valkenburg gedeeltelijk afgebroken en provisorisch hersteld. In 1819 ontstond er opnieuw een discussie over een nieuwe kerk, waardoor de parochiegemeenschap wederom verdeeld raakte. In 1842 werd een poging gedaan om te komen tot een eigen kerk en pastorie voor Sibbe, hetgeen uiteindelijk resultaat boekte. Het duurde echter nog tot 1948 voor Sibbe een zelfstandige parochie werd. (3124)

Te Sibbe bevond zich het raadhuis van de gemeente Oud-Valkenburg.

Bezienswaardigheden
- St. Rozakerk.
- Rozakapel aan de Lokerstraat bij nr. 10.
- Sibberhof.
- Sibberhuuske of Sibber Huis.
- Sibbergroeve.
- Gevelstenen in Sibbe.

Jaarlijkse evenementen
- Paaswandeling (tweede paasdag) georganiseerd door Zangvereniging Eendracht. Start vanaf café Aan de Kirk.
- Kermis en bronk (tweede zondag na Pinksteren).
- St. Rosamarkt (grote rommelmarkt, derde zondag van juli).
- Sint Rosa-den planten (laatste zaterdag vóór de laatste zondag van augustus).
- Kermis (laatste za en zo van augustus).
- St. Janskermis (tweede en derde kerstdag).

Natuur en recreatie
- De bochtige 'holle weg' Sibbergrubbe is populair bij wielrenners en maakt deel uit van de route van de Amstel Gold Race.
- Sinds 2002 is er bij Sibbe een korenwolfreservaat.
- Wandelroute langs religieus erfgoed van Sibbe naar Vilt.

Links
- Kernoverleg Sibbe-IJzeren.
- Gemeenschapscentrum De Blokhut.
- Joonkheid Suub-Iezere.
- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Sibbe.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)