Nederhorst den Berg

Status
- Nederhorst den Berg is een dorp in de provincie Noord-Holland, gemeente Wijdemeren. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2001.
- Wapen van de voormalige gemeente Nederhorst den Berg.
- Onder het dorp Nederhorst den Berg vallen ook de buurtschappen Hinderdam, Horstermeer en Overmeer. Eventueel zou je ook 'het Eiland' nog als buurtschap kunnen zien. Dit is de buurt rond de Eilandseweg langs de Vecht, W van het dorp. Vroeger was dit echt een eiland, gelegen tussen de Vecht en de gegraven Nieuwe Vecht, die in een kaarsrechte lijn van Overmeer naar Hinderdam liep (zie de oude kaart hieronder).

Naam
Alternatieve benamingen
Het dorp wordt vaak kortweg Nederhorst of soms Den Berg genoemd, de inwoners heten Bergers.
Oudere vermeldingen
1326 ter Horst, 1326 opten berch, 1381-1383 Nederhorst, 1639 't Huys Horst / Den-berg.
Naamsverklaring
Dubbelnaam, waarvan de eerste gevormd uit horst 'met bomen begroeide hoogte' en neder-, misschien als tegenstelling tot het kasteel Hoogerhorst (nog vermeld op 17e-eeuwse kaarten) in een bocht van de Eem boven Amersfoort, dan wel de Hooge Horst bij Rhenen. Het thans met Nederhorst verenigde Den Berg ontleent zijn naam aan de zandige opduiking, de oude top van een met dekzand overwaaide stuwwal, die hier boven de omgeving uitsteekt en waar het oude dorp op gebouwd is. In de vermelding van 1326 is sprake van zekere tienden van een ontginning opten berch. Een oudere benaming heeft men willen vinden in het in de Vita Liudgeri (9e-10e eeuw) vermelde Werina, vermoedelijk een waternaam(1).

Ligging
Nederhorst den Berg ligt N van Loenen, Z van Weesp en grenst in het W aan de rivier de Vecht en in het O aan de Ankeveense Plassen.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Nederhorst den Berg 105 huizen met 882 inwoners, verdeeld in dorp Nederhorst den Berg 65/546 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Overmeer 23/234 en Hinderdam 17/102.
- Tegenwoordig heeft Nederhorst den Berg ca. 2.000 huizen met ca. 5.200 inwoners.

Geschiedenis
De nederzettingen bij 'de Berg' en Overmeer zijn van oorsprong vroeg-middeleeuwse nederzettingen die, in tegenstelling tot nagenoeg alle nederzettingen langs de Vecht (op Dorssen bij Vreeland na) niet aan de westzijde lagen, maar aan de oostzijde. Waarschijnlijk duidt dit op de destijds gescheiden gouw-indeling (Nifterlake) aan weerszijden van de Vecht.

Nederhorst den Berg is, zoals de naam reeds aangeeft, ontstaan op een hoog punt in een bocht van de Vecht. Reeds in de 13de eeuw werd er naast de nederzetting een kasteel gesticht. De dorpsplattegrond is verder tot stand gekomen door de Reevaart die tot de demping in 1969 door het dorp liep (en die oorspronkelijk gezien de oude plattegrond onderaan de pagina kennelijk Nieuwe Vecht heette).

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Nederhorst den Berg, kunt u terecht bij de Historische Kring Nederhorst den Berg.

Bezienswaardigheden
- Nederhorst den Berg heeft 28 rijksmonumenten.
- Willibrordkerk.
- Kasteel Nederhorst.
- Poldermolen van de Stichts-Ankeveense polder.
- Molenromp De Prutter.
- Vietnamese tempel de Pagode van Hanh.

Natuur en recreatie
- Spiegel- en Blijkpolderplas.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Nederhorst den Berg (online te boeken).

Foto's
- Recente fotoreprortage met 28 foto's van Nederhorst den Berg van fotograaf Martin Stevens.

Overige
- In 2011 zijn 3 verschillende kinderpostzegels verschenen van Nederhorst den Berg (van de Warinschool, het kasteel en de Willibrordkerk), vervaardigd door en verkrijgbaar bij Wereldkinderen Projecthulp China. De toeslag komt ten goede aan veelal kansarme gehandicapte weeskinderen in China. Wereldkinderen Projecthulp China brengt deze kinderen onder bij pleegouders in het land zelf. De zegels zijn nog na te bestellen. Voor nadere informatie zie de link.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)