Langeweg

Status
Langeweg is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Moerdijk. T/m 1996 grotendeels gemeente Zevenbergen, deels gemeente Terheijden. De openbare voorzieningen werden dan ook voor 2/3 betaald door de gemeente Zevenbergen en voor 1/3 door de gemeente Terheijden. Deze regeling is begonnen in 1877, toen Terheijden één lantaarn aanlegde en Zevenbergen er vervolgens ook twee financierde.

Naam
Oudere schrijfwijzen
Tot 1910 heette het dorp Slikgat.
Naamsverklaring
Rond 1910 vestigden de paters kapucijnen hier hun seminarie. Zij vonden de naam Slikgat niet zo geschikt (slik betekent modder) en wisten de naamsverandering in Langeweg, genoemd naar de ligging aan de gelijknamige weg, gedaan te krijgen.
Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet Langeweg weer net als vroeger Slikgat.

Ligging
Langeweg ligt 3 km O van Zevenbergen, rond de weg "De Langeweg".

Statistische gegevens
- In 1840 had Langeweg (toen dus nog onder de naam Slikgat) 74 huizen met 464 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Langeweg ca. 350 huizen met ca. 900 inwoners.

Geschiedenis
Langeweg wordt in 1656 voor het eerst vermeld als Slijckgadt.
Tot 1800 ontwikkelt de buurtschap zich voornamelijk langs de Zuiddijk (aanvankelijk Suytdyk geheten, aangelegd 1358-1359) en de Slikgatschen Dijk (aangelegd 1533-1545). Van 1851 tot 1875 was er een tol aan de weg Slikgat-Zevenbergen, bij de herberg van J. Sprangers. De naam van de Hamseweg (door de bevolking het ‘wiegeske’ genoemd, er ligt ook een gelijknamige woning uit 1927) houdt verband met de vervening; vanaf 1267 zijn grote gebieden rond Slikgat ter vervening uitgegeven. Na 1350 is er sprake van een Goed de Ham. De turfvaart van dit gebied mondde uit in de Mark. Vanaf deze monding baande een kreek zich een weg door het gebied, de Kromme Vliet (oudere naam; Hamse Kreek). De kreek, die haar einde vond midden in het dorp, daar waar de Hamseweg begint, is in 1984 gedempt. De Hamseweg was tot in de jaren twintig van deze eeuw een slikrijke weg (slik betekent modder), die de naam van het dorp eer aandeed. Dankzij pleidooien van de paters capucijnen zijn vanaf 1921 de wegen in Slikgat verhard.

De paters kapucijnen zijn in 1874 naar Slikgat gekomen. Door hun veelzijdige activiteiten kreeg Slikgat de status van een bedevaartsoord. Het Oelbertgymnasium in Oosterhout (Noord-Brabant), dat in 1987 100 jaar bestond, heeft de eerste 57 jaar van zijn bestaan doorgebracht in Langeweg. Daar was het het Serafijns Seminarie der paters kapucijnen. In 1944 is het pand door oorlogshandelingen zwaar beschadigd.

Slikgat is een bloeiend dorp geweest. Van begin 19e eeuw tot medio 20e eeuw was er onder meer sprake van vestigingen van een bakker, kruidenierswinkeltjes, herbergen, een bewaarschool, hulppostkantoor, klompenmaker, timmerwinkel, slagerij, hoefsmid, schoenmaker, rijwielhandel en een wagenmaker. Thans is Langeweg geheel ‘winkelloos’: de laatste winkel heeft in december 1999 zijn deuren gesloten (zie verder bij Recente ontwikkelingen).

De hulppostkantoorhouder was sinds 1877 tevens lantaarnopsteker.
In 1894 kwam er een weegbrug voor de suikerbietencultuur.
Verder was er een Geitenfokvereniging* en een schietvereniging Sint Sebastiaan (1889-1976).
Vrijwillige brandweer sinds 1914. Al in 1883 vroegen de bewoners om een brandspuit, omdat hulp van de omliggende dorpen altijd te laat kwam.
* De geit was ‘de koe van de arbeider’, zie ook bij Dorst.

De huidige Langeweg dateert uit 1962, toen de oude turfvaart Langeweg-Zevenbergen werd gedempt. Van de turfvaart wordt al in 1287 melding gemaakt, er was aan weerszijden ervan een weg.

In het tijdschrift De Vlasselt, nr. 37, 1987, van heemkundekring De Vlasselt (Terheijden), wordt de geschiedenis van Slikgat/Langeweg uitvoerig beschreven.

Ook op de site van Wijkvereniging Langeweg vindt u meer informatie over de geschedenis van Langeweg.

Recente ontwikkelingen
Emmaus
In het voormalige kapucijnerklooster is een Emmaus Communauteit gevestigd. De beweging die in de jaren vijftig is opgericht door de legendarische abbé Pierre (overigens een kapucijn…), heeft inmiddels zo’n 350 ‘filialen’ in een veertigtal landen in Europa, Latijns-Amerika en Oost-Azië. In Nederland zijn er circa vijfentwintig. De vier vaste bewoners van de vestiging Langeweg verkopen er tweedehands spullen (iedere zaterdag geopend) voor goede doelen en om ermee in hun eigen onderhoud te voorzien en houden zich verder onder meer bezig met de opvang van dak- en thuislozen.

“Het speerpunt ligt momenteel bij de opvang van mensen die het om wat voor reden dan ook even niet meer zien zitten. Hier kunnen zij op adem komen. Je geeft ze een plek, aandacht en liefde. En doordat zij hier ook meewerken (onder meer in de biologische moestuin, red.) raken ze weer gewend aan een normaal dagritme”, aldus kerngroeplid Maartje (534). De opzet van de Emmausbeweging sluit naadloos aan op de grondbeginselen van de kapucijnen. Die kwamen namelijk door bedelen aan hun inkomen. De bewoners van de Emmausgemeenschap zijn eveneens afhankelijk van wat zij krijgen van anderen.

Zorgboerderij De Zwanenhoeve
Sinds eind 1998 is aan De Langeweg 14 de Stichting Zorgboerderij De Zwanenhoeve gevestigd. De zorgboerderij heeft als doelstellingen:
het bieden van een zinvolle dagbesteding aan verstandelijk gehandicapten door arbeidsmatige, vormende en lerende activiteiten;
sociale en werkvaardigheden tot stand brengen en waar mogelijk integratie in de samenleving verwezenlijken;
met de deelnemers de zorgboerderij draaien op een productieve en dienstverlenende wijze met gevarieerde functies, zoals land- en tuinbouw, verzorgen van (klein)vee, klein fruit en binnenwerkzaamheden.

De Zwanenhoeve die een oppervlakte van 12 hectare beslaat, heeft als inspiratiebron het antroposofisch mens- en wereldbeeld. Er wordt biologisch geboerd. Verder wordt bij alle werkzaamheden een ecologische werkwijze nagestreefd. Uiteraard worden de gehandicapten professioneel begeleid en wordt in onderling overleg bekeken welk werk het beste bij hem of haar past. Ter ondersteuning van de praktische en inhoudelijke begeleiding is een samenwerking aangegaan met zorgboerderij De Beukenhof in de buurtschap Vuchtschoot bij Breda-Princenhage.

Langeweg sinds 2000 winkel-loos
Sinds december 1999 heeft Langeweg geen winkels meer. De laatste zaak, de kruidenierszaak/bakkerij van Ad en Perpetua Reniers (aan de Zuiddijk 62), heeft toen zijn deuren gesloten. Ad is al op twaalfjarige leeftijd begonnen te werken in de bakkerij van zijn ouders, en vond het tijd om op zijn zestigste van zijn welverdiende rust te gaan genieten. “Ik weet nog dat ik als jochie in de bakkerij aan het werk was. Komt er midden in de nacht opeens een politieagent over de muur geklommen. Had ie ons in de gaten gehouden. Ik was pas twaalf jaar en mocht dus helemaal niet werken. Mijn ouders kregen een flinke boete. Toen was de politie nog overal”, aldus Ad (848). Het echtpaar heeft geen kinderen en kon ook geen andere opvolgers vinden.

De zaak liep overigens goed: vanuit de wijde omgeving, bijvoorbeeld uit Breda, Terheijden, Zevenbergen, Klundert en Sint Willebrord, kwam men naar Langeweg voor Ad’s beroemde gebak. De ouders van Ad hadden voor de oorlog al een bakkerij. “Tijdens de oorlog werd de bakkerij verplaatst naar het klooster. Bakten we brood tussen de paters”, aldus Ad. Na de oorlog betrok de familie het pand aan de Zuiddijk 62. “In 1972 heb ik de boel overgenomen. Er is veel veranderd in die tijd. Vroeger kochten mensen vijftien brooien. Nu kopen zij er hooguit twee. Gezinnen worden kleiner.” Het echtpaar maakte lange dagen. Ad: “Bijna elke dag werken wij van zeven uur ’s ochtends tot negen uur ’s avonds. En op de vrijdagen moeten wij extra veel bakken, dus dan liggen we pas om drie uur in bed.” Perpetua: “Wij zijn nog nooit op vakantie geweest.” De mensen, en vooral de ouderen die minder mobiel zijn, zullen deze ‘winkel van Sinkel’ waar van alles te koop was, wel missen. “Wij hebben de mensen in het dorp ook veuls te veul verwend. Het is heel normaal dat iemand om tien uur ’s avonds nog een fles cola komt halen of op zondag warme appelflappen wil hebben. Vinden wij helemaal niet erg, maar we worden ouder. Het wordt te veel voor ons.” Ad stelt tot slot: “Ik zal het wel missen. Maar je kunt beter zelf de beslissing nemen dan dat je gedwongen moet stoppen.”

Parochie verhuisrt wellicht naar het nieuwe dorpshuis
De parochie Langeweg verhuist op termijn wellicht naar het nog te bouwen nieuwe dorpshuis. De kerk is niet meer te bekostigen. Voor nadere informatie zie dit artikel op de site van de VKK Noord-Brabant.

Links
- Site over Langeweg met o.a. geschiedenis, actualiteiten en lokale links.
- Wijkvereniging Langeweg.