Dorst

Status
- Dorst is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Oosterhout.
- Onder het dorp Dorst vallen ook de buurtschappen Baarschot, Klein Oosterhout, Seters en Steenoven.

Naam
Naamsverklaring
- Verklaard als een door het verzamelsuffix –t, ontstaan uit ithi, gevormde afleiding bij dorn ‘doorn, doornenhaag’. Ten gevolge van de uitspraak met een zogenaamde suizende –r- is dit Dornt vervolgens overgegaan in Dorst. Betekenis in dat geval: plaats van de doornstruiken. Deze verklaring gaat ervan uit dat de genoemde uitspraak vroeger een westelijker verspreiding had dan thans. (1362)
- “Doorn staat waarschijnlijk voor meidoorn, Crataegus oxyacantha, een struik die vaak gebruikt wordt ter afscheiding van tuinen en landerijen. Deze is namelijk ondoordringbaar voor vee. Het meest komt voor het toponiem Doornakker. Daarnaast Doornhaag, Doornbos en Doornboom. In de Baronie zijn twee nederzettingsnamen samengesteld met doorn: Dorst (komt voort uit dornt, met suizende –r) en Diunt (komt voort uit Doornhout). Te Princenhage werden in de 17e eeuw wel sleedoorntakken gebruikt om mee te eggen” (89).

Ligging
Dorst ligt 3 km Z van Oosterhout, W en Z grenzend aan de gemeente Breda, ZO aan de gemeente Gilze en Rijen (Molenschot). De N282 (Breda-Tilburg) loopt Z langs Dorst.

Statistische gegevens
- In 1840 had Dorst 42 huizen met 316 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Dorst ca. 1.000 huizen met ca. 2.400 inwoners.

Geschiedenis
Bedevaartplaats
Dorst was een befaamde bedevaartplaats, gewijd aan de H. Marculphus (‘Sint Marcoen’ in de volksmond). De dag waarop deze heilige werd vereerd, was de eerste zondag in mei en heette daarom ‘Meikes Dorst’. Deze heilige werd aangeroepen om genezen te worden van het koningszeer. Een uitwendige klierziekte aan de keel die niet meer voorkomt. De remedie was: regelmatig wassen met het gewijde water dat in de kerk verkrijgbaar was. Omdat men zich in die dagen nauwelijks of niet waste, was dit een probate remedie maar ongewijd water had ongetwijfeld ook geholpen… Op die zondag in mei kwam men van heinde en verre te voet naar Dorst. Inmiddels is de bedevaart ter ziele. In de Marcoenkerk wordt nog een kastje bewaard met zilveren ex-voto's van bedevaartgangers die zij schonken, omdat hun gebeden werden verhoord.

De geit was de koe van de gewone man
Het dorp Dorst leefde van zeer kleinschalige landbouw op de grens van een verstoven woest gebied aan de noordkant en een moerassig gebied (de Gooren) aan de zuidkant. Reden om alles wat de natuur voortbracht zo goed mogelijk te benutten. De koeien aten mals gras, maar geiten zijn met veel minder tevreden. Vandaar dat alle boeren en ook de pastoor en de boswachter een geit hadden. De Dorstse geitenfokvereniging was zeer succesvol en sommige geiten gaven vier of vijf liter melk per dag. Deze geitenmelk was onmisbaar voor de volksgezondheid en de kindersterfte liep dan ook sterk terug.

De opkomst van toerisme en recreatie
Al ver voor de Tweede Wereldoorlog vond Dorst een nieuwe bron van inkomsten, namelijk de recreatie. Vanuit de Randstad kwam men per fiets naar het zuiden en de eerste bossen die men tegenkwam, lagen bij Dorst. Men vond onderdak bij boeren in de stal en later bij verschillende campings. Er ontstonden ook verschillende kamphuizen van verenigingen uit de Randstad. Eenvoudige gebouwen waar in de zomermaanden groepen verbleven. Door het veranderende vakantiepatroon verdween de noodzaak van deze huizen, die nu afgebroken zijn of een andere bestemming hebben. Het enige kamphuis met de oorspronkelijke doelstelling dat nog bestaat, herbergt thans asielzoekers.

Beroemde boef
Beroemdheden heeft het dorp nooit voortgebracht, alleen de boef Adriaan van Campen heeft lange tijd in de hele regio de gemoederen beziggehouden door ‘brandbrieven’ te leggen. Die afpersingen speelde hij heel handig en men veronderstelde dat er een hele bende achter zat, omdat hij zijn brandbrieven altijd in de wij-vorm stelde en met verschillende namen ondertekende. Het is onvoorstelbaar hoe één man deze terreur zo lang wist vol te houden. Hieruit blijkt wel dat het wettig gezag destijds niet veel voorstelde en samenwerken bestond nog niet. Vanaf 1782 opereerde hij vanuit Dorst. In Dongen werd de grond hem te heet onder de voeten, want hij was daar bijna betrapt. Uiteindelijk werd hij toch gearresteerd en in 1787 op de Grote Markt te Breda onthand, geradbraakt en onthoofd. Het was in Dorst nog jarenlang de gewoonte als iemand iets alleen moest doen om te zeggen: ‘Kom we zullen, zei van Campen’.

Tradities
In Dorst wordt nog door twee verenigingen geschoten. Scherpschuttersvereniging en fanfare Sint Joris schiet op de vogel die op een hoge mast staat. Tegenwoordig zelfs milieuvriendelijk omdat het lood wordt opgevangen in grote bakken. Een andere vereniging schiet met de kruisboog. Oorspronkelijk werd de kruisboog van hout en andere natuurlijke materialen gemaakt, maar ook in deze sector is de kunststof inmiddels toegestaan zodat alles technisch steeds verder geperfectioneerd wordt.

In het dorp bestaat nog steeds de gewoonte dat een bruidspaar dat vijftig jaar getrouwd is, in optocht naar de kerk wordt gebracht. In die optocht worden dan door de buurt de levensfasen van bruid en bruidegom uitgebeeld, waar fanfare Sint Joris uiteraard bij is.

Topografisch curiosum
De oorspronkelijke Groenstraat in Dorst is later omgedoopt in Groenestraat*1. Halverwege de Groenestraat loopt naar het zuiden de Molenschotseweg. Op het moment dat deze weg op het grondgebied komt van de gemeente Gilze en Rijen, begint opnieuw… de Groenstraat. Deze Groenstraat ligt tussen de Leijweg en de Goorbergseweg in. Zie ook bij Hoge Dijk/Groenstraat.
*1 Om verwarring met de Groenstraat bij Oosteind te voorkomen?

Recente ontwikkelingen
Woningbouw en de N282 bij Dorst
De Dorpsraad Dorst heeft er in een brief aan stadsbestuur en gemeenteraad op aangedrongen om geen woningbouw toe te staan in Dorst-Oost, voordat duidelijk is wat er met de Rijksweg door het dorp gebeurt. De dorpsraad meent dat de komst van nieuwe wijken een te grote verkeersbelasting voor het dorp zal vormen, als er geen passende maatregelen worden getroffen voordat de bouw begint. De gemeente werkt namelijk aan een nieuw bestemmingsplan voor het gebied, dat de bouw van ruim 170 woningen mogelijk maakt. Bovendien loopt onderzoek naar mogelijkheden om de N282, de Rijksweg door het dorp, te verleggen of op een andere manier te ontlasten. De resultaten van dat laatste onderzoek worden verwacht in 2011; dat is volgens de dorpsraad te laat. Tegen die tijd moeten de nieuwe bestemmingsplannen voor Dorst- Oost en Dorst-West namelijk al zijn vastgesteld. Bij een 'onbevredigende uitkomst' van het onderzoek naar de N282 is het dan niet meer mogelijk de woningbouw uit de bestemmingsplannen te halen, constateert de dorpsraad bezorgd. Die vreest dat bij bouwen zonder extra verkeersmaatregelen te treffen, de 'goede en veilige ontsluiting' van nieuwe wijken in het geding komt. (bron: BN/De Stem, 14-3-2010)

Bezienswaardigheden
- Mariakapel.

Jaarlijkse evenementen
- Dorst op Stelten (zeskamp, op een zondag begin juli).

Links
- Site over Dorst met o.a. geschiedenis en actualiteiten.
- Dorpsraad Dorst.

1. 1. Citekey not found