Bommelerwaard

Status en ligging
- De Bommelerwaard is een langgerekte streek in het zuiden van de provincie Gelderland. Van Slot Loevestein in het westen tot Heerewaarden in het oosten. De hoofdplaats is Zaltbommel.
- De Bommelerwaard wordt begrensd door de Waal in het noorden, de Afgedamde Maas in het westen, en de Maas in het zuiden en oosten.
- De Bommelerwaard omvat sinds 1999, na een reeks gemeentelijke herindelingen in dat jaar, die op haar beurt de nodige voorgangers had, nog slechts twee gemeenten; Maasdriel en Zaltbommel. De herindelingsgeschiedenis van begin tot heden vindt u per gemeente of voormalige gemeente ter plekke gespeficeerd.
- De streek Bommelerwaard omvat de stad Zaltbommel, de dorpen Aalst, Alem, Ammerzoden, Brakel, Bruchem, Delwijnen, Gameren, Hedel, Heerewaarden, Hurwenen, Kerkdriel, Kerkwijk, Nederhemert-Noord, Nederhemert-Zuid, Nieuwaal, Poederoijen, Rossum, Velddriel, Well en Zuilichem en de buurtschappen Bern, Hoenzadriel, Hoorzik, Oensel, Poederoijensehoek, De Rietschoof, Sint Andries, Slijkwell, Veluwe en Wellseind.
- Heerewaarden is een bijzonder grensgeval. Het ligt voor de hand om Heerewaarden als deel van de Bommelerwaard te beschouwen, zeker sinds het na de herindelingen van 1999 onder de gemeente Maasdriel valt. De scheiding Bommelerwaard - Land van Maas en Waal ligt in dat geval bij het Drie Dijkenpunt (= waar Waaldijk, Maasdijk en Heerewaardense Afsluitdijk bij elkaar komen), tussen Heerewaarden en Dreumel, N van de buurtschap Veluwe. Sommigen rekenen echter het Kanaal van St. Andries als oostgrens, in dat geval valt Heerewaarden er buiten en zou dat dorp tot het Land van Maas en Waal gerekend kunnen worden.

Naam
Naamgeving
De Bommelerwaard is genoemd naar Zaltbommel, dat oorspronkelijk Bommel heette en in de volksmond nog steeds zo wordt genoemd, en waard = een streek die rondom door waterlopen wordt omgeven, 'riviereiland'. Bommelerwaard betekent dus 'waard van de bewoners van (Zalt)Bommel'.
Oudere vermeldingen
1202?, 1225 Bomelrewerde.

Statistische gegevens
De Bommelerwaard omvat ca. 20.000 huizen met ca. 50.000 inwoners op een oppervlakte van 147,6 km2. Dat is gemiddeld 340 inwoners per km2.

Geschiedenis
Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van de Bommelerwaard, kunt u terecht bij de volgende instanties en sites:
- Historische Kring Bommelerwaard.
- Streekarchief Bommelerwaard te Zaltbommel.

Recente ontwikkelingen
Herstructurering glastuinbouw Bommelerwaard
De glastuinbouw is van oudsher een belangrijke economische sector in de Bommelerwaard. Daarom heeft de glastuinbouw aanvankelijk royaal ontwikkelingsruimte gekregen. De glastuinbouw heeft nu veel ruimte in beslag genomen, waardoor de landelijke kwaliteit en de leefbaarheid van het gebied onder druk komen te staan. De gemeenten Maasdriel en Zaltbommel, Waterschap Rivierenland en de provincie Gelderland hebben afspraken gemaakt over herstructurering van de glastuinbouw. Realisatie van duurzame concentratiegebieden voor glastuinbouw en verplaatsing van bedrijven naar deze concentratiegebieden bieden de sector een toekomstperspectief en leveren daarnaast een forse verbetering van de ruimtelijke kwaliteit op. Een flink deel van de Bommelerwaard maakt deel uit van het Nationaal Landschap De Hollandse Waterlinie. Maar ook daarbuiten is er veel waardevol open gebied waar de provincie Gelderland de landschappelijke kwaliteit wil behouden en versterken. Het project ’Aanpak verspreid liggend glas’ is daarop gericht. (bron: Provincie Gelderland, 22-9-2009)

Landschap, natuur en recreatie
- De Capreton is de Vereniging voor Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer in de Bommelerwaard.

Link
- Uitgebreide informatie en uitgids van de Bommelerwaard.

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Bommelerwaard (online te bestellen).