Gasselternijveen

Plaats
Dorp
Aa en Hunze
Drenthe

gasselternijveen_mfc_de_spil.png

MFC De Spil in Gasselternijveen is in 2014 tot stand gekomen en heeft 3 jaar later al de titel 'Drents Dorpshuis van het Jaar 2017' gewonnen. Een mooie kroon op het werk voor dit MFC, waardoor er in het dorp weer van alles is gaan groeien en bloeien.

MFC De Spil in Gasselternijveen is in 2014 tot stand gekomen en heeft 3 jaar later al de titel 'Drents Dorpshuis van het Jaar 2017' gewonnen. Een mooie kroon op het werk voor dit MFC, waardoor er in het dorp weer van alles is gaan groeien en bloeien.

Gasselternijveen

Terug naar boven

Status

- Gasselternijveen is een dorp in de provincie Drenthe, gemeente Aa en Hunze. T/m 1997 gemeente Gasselte. Het was de hoofdplaats van de gemeente Gasselte.

- Onder het dorp Gasselternijveen vallen ook de buurtschappen Gasselterboerveen en Schreierswijk.

Terug naar boven

Naam

In het Drents
't Nieveen. Een inwoner van dit dorp is een Nieveenster.

Oudere vermeldingen
1739 Nieuw Gasselter Veen (Amsterdamse Courant), 1792 Gasselter Nieuwveen, Gasselter Nyveen, 1811-1813 Gasselter Neyveen, 1851-1855 Gasselter Nieuwveen of Nyeveen.

Naamsverklaring
Genoemd naar de ligging in het nieuwe, 'nije' veen bij Gasselte.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Gasselternijveen ligt ONO van het dorp Gasselte, OZO van het dorp Gieten, Z van het dorp Gieterveen, W van de dorpen Gasselternijveenschemond en Stadskanaal, NW van de dorpen Drouwenermond en Nieuw-Buinen, N van het dorp Drouwenerveen en NO van de dorpen Bronneger en Drouwen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat het dorp Gasselternijveen 70 huizen met 488 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 750 huizen met ca. 1.850 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

17e-eeuwse eenkanaalsveenkolonie, gelegen aan een vaart, omstreeks 1663 aangelegd door Johan Struyck, en volgens een vermelding in 1844 weer dichtgeslibd en onbevaarbaar geworden. De veenkolonie bleef in haar ontwikkeling steken totdat de verbinding op het Stadskanaal werd gerealiseerd door de aanleg van de Gasselternijveenschemond (ca. 1819). In 2013 heeft het dorp het 350-jarig bestaan gevierd. "Enige Drentse ‘Deelgenoten’ kwamen in het bezit van de venen ten oosten van de Hunze. Oostelijk hiervan groeven zij een kanaal, waaraan de echt Drentse veenkoloniën Gasselternijveen en Gasselterboerveen ontstonden. De ontginners werden langzamerhand ook landbouwer, naarmate de vervening verder ging. De vervening ging echter uiterst langzaam. Vanaf 1663, het stichtingsjaar, duurde het tot ongeveer 1880 voor alle veen was vergraven. De turfschippers die zich hier hadden gevestigd, gingen allengs over op de kustvaart en wel in die mate dat rond 1911 het dorp de vierde zeehaven van Nederland was. Een ongelooflijke prestatie!

Uit dit alles blijkt dat er veel ondernemingszin in de bevolking zat. De gedachte om fabrieken op coöperatieve basis te stichten is hier in dit dorp ontstaan. Onder andere een aardappelmeelfabriek, maar ook de zuivelfabriek in Gasselternijveenschemond ontstond door dezelfde gedachte. Dit geldt tevens voor de coöperatieve verzekeringsmaatschappij ‘De Eendracht’. Ook een uiting van ondernemingszin was de indrukwekkende hoeveelheid winkels, die hier vroeger stonden. De geschiedenis heeft dit turbulente verleden ingrijpend veranderd. De haven, de vele winkels en een scheepvaartmuseum hebben plaatsgemaakt voor een mooi karakteristiek dorp, met een actieve bevolking die in ons prachtige Dorpshuis en sportaccommodaties heel veel activiteiten ontplooit. Een prachtig dorp met een heel mooie toekomst." Aldus de lokale dorpssite.

- Anda Vonk uit Gasselternijveen vertelt over haar herinneringen aan de veenkoloniale coastervaart in het dorp (RTV Drenthe, 2016).

- RTV Drenthe heeft een rubriek waar mensen een vraag kunnen insturen, die zij dan, als ze het een geschikt onderwerp vinden, gaan uitzoeken. Zo wilde Bert Schipper in januari 2019 weten waar het laatste schip dat in Gasselternijveen geregistreerd stond, de MS Jura uit 1935, is gebleven. Welnu, dat hebben ze dus uitgezocht. Een uitvoerig verslag daarvan vind je onder de link. De uitkomst is dat het na vele eigenaren met even zovele wilde plannen die allemaal niet doorgingen, in 1993 is verkocht aan een stel dat er een woonschip (gelegen op de Hollandse IJssel) van heeft gemaakt.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Gasselternijveen, kun je terecht bij de Historische Vereniging der Gemeente Gasselte.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Sinds 2016 heeft Gasselternijveen weer een dorpscafé. In het pand van het voormalige hotel Nieveen, dat 2 jaar leeg heeft gestaan, heeft Irene Polane haar zadelmakerij voortgezet, en is er tevens café Nummer 13 begonnen. Ze heeft niet veel aan het interieur veranderd, waardoor de authentieke sfeer behouden is gebleven. Vooralsnog is het café geopend van woensdag t/m zondag.

- "Gasselternijveen is een bijzonder dorp en dat is het! Een dorp, ver van zee maar met een roemruchte scheepvaartgeschiedenis. Een dorp waar de eerste Baptistengemeente van Nederland is gesticht. Een dorp waar de vereniging van de Gereformeerde en Hervormde Kerken de voorpagina van de nationale dagbladen haalde vanwege een dienst, die begon in de Gereformeerde Kerk en - na een processie over straat - werd afgerond in de Hervormde Kerk. De foto van die processie werd in de landelijke kranten afgedrukt. Een dorp in het veenkoloniaal gebied, dat samen met het op de Hondsrug gelegen dorp Gasselte één gemeente vormde. Maar het gemeentehuis stond dan toch maar mooi in Gasselternijveen! Een dorp met een eigen zwembad, een eigen bibliotheek, een eigen aardappelmeelfabriek, twee goedbezochte basisscholen, een bloeiend en veelzijdig verenigingsleven. Een nog in belangrijke mate groen dorp gelegen langs de Hunze, op de grens tussen het open veenkoloniaal gebied en de beboste Hondsrug. Een bijzonder dorp!

Echter, de laatste jaren liet het woon- en leefmilieu steeds vaker te wensen over. Het gemeentehuis ging dicht, de eigen politiepost ging eveneens dicht, een lot dat wellicht de bibliotheek ook wacht, allerlei voorzieningen voor ouderen en zieken worden meer en meer op afstand geplaatst, men is bezorgd over de toekomst van het winkelcentrum... Het rioleringsstelsel laat veel te wensen over. Bij hevige neerslag lopen er nogal wat toiletten in de woningen over. Dit vraagt dan ook echt om maatregelen. Het lijkt erop dat er de laatste tijd ook steeds meer woningen in de vrije sector te koop worden aangeboden. Dit terwijl er een tekort is aan betaalbare woningen in de vrije en de huursector, ook voor de geboren en getogen Nieveensters. Oudere inwoners lijken in omringende dorpen eerder aangepaste woonvoorzieningen te vinden dan in het eigen dorp. Ook wordt in het hart van Gasselternijveen een bedrijf beëindigd, waarvan de loodsen vervolgens letterlijk in elkaar zakken, wat een heuse bouwval veroorzaakt. Geen gezicht! Het geeft het dorp een negatieve uitstraling. Dit alles geeft de dorpsbewoners in toenemende mate het gevoel dat hun dorp aan het “verpauperen” is...

Vereniging Dorpsbelangen trok over deze gang van zaken aan de bel bij de gemeente, de Provincie en de Brede Overleggroep Kleine Dorpen in Drenthe (BOKD). Gepleit werd voor het ontwikkelen van een visie, en het ontwikkelen van beleid om het tij te keren. Dit deed de gemeente Aa en Hunze besluiten de dorpsbewoners uit te nodigen om een Dorpsvisie te ontwikkelen. Er werd een projectgroep en een vijftal werkgroepen geformeerd. Deze gingen najaar 2005 aan de slag. De werkgroep Cultuur en Verenigingen vroeg middels een enquête naar de knelpunten en wensen van de meer dan 50(!) verenigingen, groepen, instellingen, clubs, jeugd, scholen etc. in het dorp. Een groep studenten van de studie Plattelandsvernieuwing van Hogeschool van Hall/Larenstein voerde een ondersteunend belevingsonderzoek uit onder de dorpsbewoners. De werkgroepen hebben voortvarend gewerkt. In 2006 is de Dorpsvisie gepresenteerd onder de titel: “Een dorp met visie is een dorp met toekomst”. Deze is vervolgens aangeboden aan de gemeente met het dringende verzoek de in de visie voorgestelde verbeteracties in het kader van het gemeentelijk beleid ter hand te nemen. Gasselternijveen moet echt op de schop!" Aldus Kees Nieuwerth (voorzitter Projectgroep Dorpsvisie) in het Voorwoord van de Dorpsvisie.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Gasselternijveen heeft 5 rijksmonumenten.

- Molen De Juffer ligt aan de rand van het dorp Gasselternijveen, bij de beek de Hunze. Vanaf de stelling van de molen heb je een prachtig uitzicht over het herstelde beekgebied de Oude Weer, dat in 2014 is aangelegd. De 4 molenaars leiden je graag rond en geven uitleg over het werktuig dat de molen in feite is. Je kunt ook pannenkoekenmeel bij hen kopen voor gegarandeerd lekkere pannenkoeken. Een bezoek aan De Juffer is gratis, dus al met al genoeg redenen om eens bij deze ranke stellingmolen binnen te stappen. Geopend elke woensdag 13:00- 15:00 uur en elke zaterdag 10:00-12:00 uur (van april t/m augustus 10:00-14:00 uur). - Nieuws van Molen De Juffer op Twitter.

- Bijzonder is dat het baptisme in Nederland is ontstaan in Gasselternijveen.In 1845 kon ds. Johannes Elias Feisser zich niet meer verenigen met de kinderdoop en stichtte toen met enkele volgelingen de eerste Baptistengemeente door zich te laten onderdompelen. Dit gebeurde in de Bakkerswiek, een inmiddels verdwenen waterloop, die destijds ten zuiden van het hudige monument lag, dat ter nagedachtenis hieraan is geplaatst (een zuil met de namen van de zeven dopelingen erop). Er is echter geen Baptistenkerk gesticht, aangezien het een te kleine gemeenschap betrof. De eerste Baptistenkerk in Nederland is kort daarop gestichti in Stadskanaal.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Gasselternijveen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Gasselternijveen.

- Belangenorganisatie: - "De in 2017 opgerichte Dorpscoöperatie De Brug richt zich vooral op de vragen en zorgen van de individuele inwoners van Gasselternijveen, met nadruk op de sociale aspecten. De dorpscoöperatie heeft de volgende aandachtspunten: de Huiskamer, een sociale dagopvang voor (kwetsbare) ouderen; tegengaan van eenzaamheid; organiseren van ouderenhuisvesting in het dorp; organiseren van groenonderhoud in het dorp; inrichten en onderhouden van het dorpsloket voor (zorg)hulpvragen; coördineren van vervoer voor inwoners die dat niet zelf kunnen regelen; bemiddelen bij het verrichten van hand- en spandiensten; hulp bij het invullen van formulieren en aanvragen op een website." In mei 2019 is de samenvoeging van Dorpsbelangen en Dorpscoöperatie De Brug officieel bekrachtigd. Voortaan is de Dorpscoöperatie de organisatie die zowel voor de belangen van het dorp als voor de wensen en zorgen van de individuele inwoners opkomt.

Dorpsbelangen is opgericht in 2001 en heeft onder meer gezorgd voor het tot stand komen in 2006 van het ‘Dorpsomgevingsplan’, waar veel mensen uit het dorp aan hebben meegewerkt. Samen met de gemeente en de provincie, met als motto: "Een dorp met visie is een dorp met toekomst". Sindsdien zijn door toedoen van Dorpsbelangen in samenwerking met de gemeente en andere lokale initiatiefnemers belangrijke speerpunten uit het genoemde plan gerealiseerd, zoals het multifunctionele centrum MFC De Spil, de ijsbaan, het Gezondheidscentrum, en diverse aanpassingen in het kader van de verkeersveiligheid. Met goedvinden van en in overleg met de gemeente zorgt de vereniging ook voor het onderhoud aan het Schreiersbos of Nieveensbos. Van de opbrengst van de houtkap worden zaken aangeschaft en activiteiten bekostigd die het dorp ten goede komen, zoals de tjalk die als monument aan de Vaart de geschiedenis weergeeft van Gasselternijveen als scheepvaartdorp, en de intocht van Sinterklaas.

- MFC: - MFC De Spil is verkozen tot Drents Dorpshuis van het Jaar 2017. Volgens de jury heeft De Spil zich in de voorafgaande twee jaar ontwikkeld tot een waar centrum van Gasselternijveen. "In het Multifunctionele Centrum ontstaat spontaan uitwisseling tussen groepen en bezoekers van alle leeftijden. Het is een sociale ontmoetingsplaats voor het dorp. Er is een goede samenwerking met overheden, verenigingen, bewoners en ondernemers", aldus de jury. Een voorbeeld van goede samenwerking is de sociale huiskamer. 10 dorpshuizen waren genomineerd voor de verkiezing Dorpshuis van het Jaar. Zij ontvingen allemaal 250 euro. Daarna gingen er 5 door naar de finale. Alle finalisten kregen 500 euro extra. De finalisten waren dorpscentrum 't Anker in Hollandscheveld, 't Neie Punt in Ruinen, 't RAShuys in Roderesch, Roessinghschool in Elp en natuurlijk MFC De Spil. De winnaar ontving een bonus van 1.500 euro. In 2015 was de verkiezing voor het eerst. Toen won Het Markehuis in Grolloo.

"In mei 2019 was het 5 jaar geleden dat oud-wethouder Harry Dijkstra van de gemeente Aa en Hunze de openingshandeling verrichtte van MFC De SPIL te Gasselternijveen. Alle medewerkers, vaste vrijwilligers, vertegenwoordigers van gebruikersgroepen en kernpartners waren uitgenodigd voor een jubileumbijenkomst om het glas te heffen op vijf succesvolle jaren. Voorzitter Martin Ottevanger gaf in zijn speech aan hoe het MFC zich per jaar heeft ontwikkeld tot de dag van vandaag. Een van de hoogtepunten was al na drie jaar de verkiezing tot beste dorpshuis van Drenthe. De kracht van een MFC zit in de verbinding. Men versterkt elkaar. Ideeën borrelen op, worden initiatieven en samen worden er schouders onder gezet. Voorbeelden zijn de reddingsactie van de supermarkt in het dorp, de oprichting van een dorpscoöperatie en de ontwikkeling van De Sociale Huiskamer. Er zijn in de vijf jaar nieuwe partijen in het gebouw gekomen, vooral binnen het sociaal domein. Ook was er al snel sprake van ruimtegebrek en hier en daar hebben de eerste bouwtechnische aanpassingen al plaatsgevonden."

- Onderwijs en kinderopvang: - "Bij Dalton Kindcentrum 't Kompas in Gasselternijveen leren leerlingen hun eigen talenten ontdekken en ontwikkelen. Leerlingen van onze school zijn zich bewust van hun eigen kwaliteiten. Ze zijn zelfstandig, ondernemend en hebben samenwerking en sociale omgangsvormen hoog in het vaandel. Wij vinden het belangrijk dat onze leerlingen binnen duidelijke regels stap voor stap leren om zelfstandig, én samen, te werken. We stimuleren hun nieuwsgierigheid en spreken hen aan op de verantwoordelijkheid voor het werk en elkaar. We leren hen om daarop te reflecteren. In die dagelijkse structuur van begeleiding mogen de kinderen keuzevrijheid ervaren. Vrijheid in gebondenheid noemen we dat als Daltonschool. Daarmee bevorderen we een open respectvolle kritische houding naar volwassenen en de maatschappij, zodat zij opgroeien tot morele, sociale, verantwoordelijke en democratische burgers die gericht zijn op samenwerking."

- "De Berenboot is een kleinschalig kinderdagverblijf met 1 verticale groep 0-4 jaar en een peuterspeelgroep. Het kinderdagverblijf is samen met de peuterspeelgroep en de buitenschoolse opvang gevestigd in het nieuwe MFC De Spil in Gasselternijveen. De pedagogisch medewerksters van De BerenBoot werken ook op de buitenschoolse opvang. Kinderen die doorstromen van het KDV naar de BSO zien daarom altijd een bekend gezicht." - "BSO-tijd is vrije tijd, vinden wij bij Skid Kinderopvang. Dagelijks mogen de kinderen op BSO De Kajuit kiezen uit vele activiteiten, zoals sport & spel, theater, koken, creativiteit, dans of met dieren. De kinderen kiezen zelf voor een actieve of juist ontspannende bezigheid. Het is niet verplicht om een activiteit te kiezen. Als een kind liever zelf wil spelen of even lekker wil chillen met een boekje-in-een-hoekje, dan is dat helemaal goed. De kinderen van De Kajuit kunnen bovendien heerlijk buiten ravotten op het grote speelplein."

- Lezen: - Bibliotheek Gasselternijveen. "Lezen heeft een positief effect op je gezondheid, welzijn en je kansen op de arbeidsmarkt. Heb je kinderen? Je kunt niet vroeg genoeg beginnen met voorlezen; goed voor de ontwikkeling en ook nog eens erg gezellig! In de bibliotheek vind je een grote verscheidenheid aan boeken. Maar wist je dat er veel méér te halen valt in de bibliotheek? Zo kun je bijvoorbeeld ook gratis e-books lenen, kranten en tijdschriften downloaden en luisterboeken lenen."

- Muziek: - Volkslied Gasselternijveen.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Gasselternijveen.

Reactie toevoegen