Willeskop

Status
- Willeskop is een buurtschap in de provincie Utrecht, in de streek Lopikerwaard, in grotendeels gemeente Montfoort, deels gemeente Oudewater. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1988.
- Wapen van de voormalige gemeente Willeskop.
- De gemeente Willeskop is in 1857 niet heringedeeld, zoals in dat jaar bijvoorbeeld de nabijgelegen gemeenten Achthoven, Cabauw en Zevender wél is overkomen, maar heeft dit maar liefst 142 jaar weten te rekken tot 1989, in welk jaar zij is verdeeld over de gemeenten Montfoort en Oudewater. Het predikaat ‘Willeskoppig' is dus wel verdiend. Symbool voor de koppigheid waarmee de Willeskoppers zich tegen de opheffing van hun gemeente verzetten, was de stier, die eind jaren tachtig veelvuldig - in houten uitvoering en met het opschrift Willeskoppig - in de tuinen van de inwoners was te vinden. Die stieren stonden ook in de buurtschap Blokland die ook onder de gemeente Willeskop viel.
- Pleister op de wonde is dat de naam Willeskop is behouden: besloten is de provinciale weg Montfoort-Oudewater die naam te geven. Overigens is de plaatsnaam Willeskop wél verdwenen; Willeskop heeft geen eigen postcode meer en ligt nu "in" Montfoort dan wel Oudewater, in tegenstelling tot het qua grootte en lintbebouwing vergelijkbare en nabijgelegen Snelrewaard, dat na de opheffing als gemeente in 1989 wél zijn eigen postcode en plaatsnaam heeft behouden (althans in het Oudewaterse gedeelte).

Naam
Oudere schrijfwijzen
Circa 1380 Willamscoep, 1639 Willeschop, 1883 Willeskoop.
Naamsverklaring
Betekent het Middelnederlandse cope ‘gekocht land'* van een persoon Willam.(1)
* Zie voor een nadere verklaring van het begip cope bij Benschop.

Ligging
De buurtschap Willeskop ligt ZW van Montfoort, rond de provinciale weg Willeskop (Montfoort-Oudewater).

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Willeskop 71 huizen met 594 inwoners, verdeeld in dorp Willeskop 38/313 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Kort-Heeswijk 14/139 en Blokland 19/142.
- De gemeente Willeskop is per 1 januari 1989 opgeheven en als volgt verdeeld:
naar de gemeente Montfoort: 1.042 hectare met 234 huizen en 759 inwoners;
naar de gemeente Oudewater: 369 hectare met 63 huizen en 217 inwoners.
- Tegenwoordig heeft de buurtschap Willeskop ca. 150 huizen met ca. 400 inwoners in de gemeente Montfoort (het overige Montfoortse gedeelte valt onder de buurtschap Blokland) en ca. 60 huizen, 150 inwoners in de gemeente Oudewater.

Geschiedenis
Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Willeskop, kunt u terecht bij de Stichts-Hollandse Historische Vereniging SHHV.

Bezienswaardigheden
Oud gemaal
Als onderdeel van de Ruilverkaveling Lopikerwaard, die in 1979 is vastgesteld, zijn de toenmalige 16 gemalen vervangen door 4 nieuwe gemalen. Eén van die oude gemalen is het gemaal van Willeskop, gelegen aan de Provincialeweg Oudewater-Montfoort, nabij de kruising met de Damweg, op Oudewaters grondgebied. Het stoomgemaal dateert uit 1882, is in 1920 voorzien van een ruwoliemotor en in 1941 volledig geëlektrificeerd. Het gemaal is in 1986 buiten gebruik gesteld.

Nieuw gemaal
Eén van de vier nieuwe gemalen is het gemaal De Pleyt in Willeskop, genoemd naar de oude uitwatering Maalvliet De Pleyt. Het ligt aan de Provincialeweg Oudewater-Montfoort, op Montfoorts grondgebied. Dit gemaal is in 1985 als eerste van de vier in gebruik genomen. Het bevat twee gesloten schroefpompen met een capaciteit van ieder 165 kubieke meter per minuut. De opvoerhoogte bedraagt bij een gemiddelde stand van de Hollandse IJssel circa 2,45 meter. Het bemalingsgebied van dit gemaal is 2.967 hectare groot.

Steenoven
De steenoven van de voormalige steenfabriek IJsseloord is samen met de bijbehorende 'bazenwoning' in 2008 benoemd tot gemeentelijk monument. De steenoven dateert uit 1906 en is het enige restant van de steenindustrie tussen Utrecht en Rotterdam (bron: AD, 11-10-2008) Eigenaar Jan Snel Groep gaat het complex restaureren en stelt het vervolgens ter beschikking voor culturele en recreatieve activiteiten. Beschrijving van de voormalige steenfabriek IJsseloord te Willeskop.

Willeskoppige stier
Bij de herindelingen van 1989 was het voorstel een monument voor de opgeheven gemeente Willeskop te maken, in de vorm van een stier in brons voor het toenmalige café De Schans. Gerealiseerde uitvoering: de stier staat op een reliëfkaart. Over de kaart loopt een scheur. De stier staat met de voorpoten in Montfoort, met de achterpoten in Oudewater. Ontwerp beeldhouwer Grassens. Overigens was al in 1984 een kleine stier vervaardigd, bij de ingebruikname van het nieuwe gemaal. Deze stier staat nu niet bij De Schans maar ter hoogte van de straat De Cope. Tekst: "Zelfstandig van 1 januari 1818 t/m 31 december 1988."

- Hoeve Willeskop is in 2006 door de Boerderijen Stichting Utrecht uitgeroepen tot Boederij van het Jaar.

- Beschrijving molen De Herder (thans alleen nog een restant) in de Molendatabase.

Natuur en recreatie
- Eind 2009 zijn bomen en struiken verwijderd uit het moeras van Willeskop. Dit zorgt ervoor dat het een moeras blijft en geen bos wordt. Het is voor een aantal vogelsoorten belangrijk dat het moeras in goede staat blijft. De KNNV heeft tijdens een excursie in de polder Willeskop (pdf) in februari 2009 maar liefst ca. 50 verschillende soorten vogels geteld.

- Willeskoproute (fietsroute van 27 km in de omgeving van Willeskop).

Links
- Natuurontwikkelingsplan Polder Willeskop (uitgevoerd 2002-2005).
- Eigenaars van bezittingen in de gemeente Willeskop in 1832. (pdf)
- We mogen blij zijn met onze goede leefomstandigheden en gezondheidszorg vandaag de dag. Begin 20e eeuw was er een familie Vendrig in Willeskop, die 14 kinderen kregen van wie de meesten al op zeer jonge leeftijd overleden.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)