Urmond
Onderdelen
lokatie
Status
- Urmond is een dorp in de provincie Limburg, in de regio Westelijke Mijnstreek, gemeente Stein. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1981.
- Wapen van de voormalige gemeente Urmond.
- Onder de gemeente Urmond viel ook het dorp Berg aan de Maas, dat geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek heeft en daarom postaal gezien "in" Urmond ligt.
- Het dorp Urmond is verdeeld in de kernen Oud-Urmond en Urmond-Oost.
- Urmond heeft een beschermd dorpsgezicht.
Naam
In het Limburgs
Werment.
Oudere schrijfwijzen
Eurmond, 1153 Ouermuonte, 1166 Ouermunthe, Overmunte, 1361 Oirmont, 1366 Oermond, 1367 Uvermont, 1429 Urmondt.
Naamsverklaring
Munte is een Romaans leenwoord in het Oudnederlands en betekent 'berg'. De algemene opvatting is dat de plaats aan de Maas ter onderscheiding van Roermond, waarin men hetzelfde tweede lid meende te herkennen, Overmunte werd genoemd, waarin over de betekenis 'stroomopwaarts gelegen' heeft. De monding van wat nu de Ur heet, lag in de 12e eeuw veel westelijker. De naam van de Ur is secundair ontstaan, omdat men Urmond - net als in Roermond - heeft opgevat als mond 'monding' van de Ur. Ten noorden van Urmond ligt Berg (aan de Maas). Het is denkbaar dat Overmunte 'Overberg' ter onderscheiding van het nabijgelegen Berg en niet ter onderscheiding van Roermond is gebruikt. (1)
Ligging
Urmond ligt N van Stein, NW van Geleen, aan beide kanten van het Julianakanaal, in het W grenzend aan de Maas en de Belgische grens, tegenover Meeswijk, in het O grenzend aan de A2.
Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Urmond 225 huizen met 1.068 inwoners, verdeeld in dorp Urmond 129/600 en buurtschap Berg 96/468.
- In 1839 is het gebied rond hoeve Palmenhof (circa 100 hectare) aan België afgestaan.
- Per 1 januari 1982 is de gemeente Urmond opgeheven en als volgt verdeeld:
naar Stein: 390 hectare met 4.884 inwoners;
naar Geleen: 150 hectare met 31 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Urmond ca. 2.000 huizen met ca. 5.000 inwoners.
Geschiedenis
Vroeger maakt Urmond deel uit van de bezittingen van de aartsbisschop van Keulen. Tengevolge van een aantal oorlogen is het land verloren gegaan. In 1153 kwam het weer in handen van de aartsbisschop.
Samen met een aantal omringende dorpen maakte Urmond deel uit van het ambt Born. Dit gebied ging over van Gelderse in Gulikse en daarna in Franse handen.
Urmond heeft nog overblijfselen van aarden wallen, maar de vroegere poorten zijn gesloopt. Sommige bronnen stellen dat Urmond rond 1300 stadsrechten gekregen zou hebben, maar daarvoor schijnt geen enkel bewijs te zijn.
Vanaf de 13e eeuw ontwikkelde Urmond zich als handelsplaats. Dit kwam door de scheepvaart. De talrijke oorlogen in deze streek hebben voor een belangrijk deel de maasvaart en handel beïnvloed. Met name de Tachtigjarige Oorlog was een moeilijke tijd voor schippers.
Urmond was vroeger een gevreesde tolplaats voor de passerende schepen op de Maas. In de loop van de tijd hebben niet alleen oorlogen, maar ook overstromingen en lage waterstanden gezorgd voor stillegging van de maasvaart. Dit resulteerde uiteindelijk in de aanleg van het Julianakanaal en de Zuid-Willemsvaart. Samen met de spoorlijn vanuit Maastricht, waren dit de redenen voor het ‘opdoeken’ van de haven.
Vroeger was Urmond een belangrijke Maashaven. Het oude Urmond was een havenplaatsje aan de Maas. Door de aanleg van de Zuid-Willemsvaart in de jaren 1822/26 en van het Julianakanaal rond 1930 werd de haven steeds minder belangrijk. Door de aanleg van het Julianakanaal kwam het ‘oude’ Urmond zelfs wat geïsoleerd te liggen, met de andere dorpen en kernen (zoals Borgharen, Itteren, Meers en Maasband, Ohé en Laak en Stevensweert) op het lange ‘eiland’ tussen Julianakanaal en Maas. (3079)
Bezienswaardigheden
- Oude Sint Martinuskerk.
- Nieuwe Sint Martinuskerk.
- Schippershuis.
- Kerk van St. Antonius van Padua.
- Protestantse kerk.
- Standerdmolen.
- Joodse begraafplaats.
Jaarlijkse evenementen
- Winterwandeltocht (op een zondag begin januari). U kunt kiezen uit de afstanden 6, 12, 18 en 25 km. Nadere informatie bij W. Verleng, tel. 046-4330167.
- Popfestival Urpop (Hemelvaartsdag).
- Sint Leendert Jaarmarkt (weekend in juni).
Natuur en recreatie
- Ommetje Oud-Urmond (pdf).
Overnachten
- Hotels in Urmond en omgeving (online te boeken).
Links
- Site over Urmond met o.a. actualiteiten en lokale links.
- Monumentenstichting Urmond.
- Filmpje over het klooster der Klappeiers te Urmond (sketch van Koot en Bie).
