Meers

Status
- Meers is een dorp in de gemeente Stein. T/m 1981 gemeente Elsloo.
- Het dorp Meers heeft geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek, voor de postadressen ligt Meers 'in' Elsloo.
- Nog een topografische bijzonderheid: de buurtschappen Maasband, Veldschuur en Kleine Meers liggen samen met Meers op het "eiland" tussen Julianakanaal en Maas. Kleine Meers en Veldschuur zijn zelfs aan Meers vastgegroeid (en bij Veldschuur staat een wit bord Veldschuur onder een blauw bord Meers, wat ons betreft legitiem). Gemeentelijk hebben ze echter nooit, zoals Meers, onder de gemeente Elsloo gevallen, maar altijd onder de gemeente Stein. Qua postadres liggen deze buurtschappen daarom "in" Stein (in tegenstelling tot Meers dat dus postaal "in" Elsloo ligt). Het zou gezien de geografische ligging wellicht logischer zijn deze samen met Meers een eigen postcode en postadresplaatsnaam "Meers" te geven. Het telefoonboek verwijst er tenminste nog naar dat er een Meers (het dorp) onder Elsloo en een Meers (waarmee de buurtschap Kleine Meers zal worden bedoeld en wellicht ook de andere genoemde buurtschappen) onder Stein bestaat. In het postcodeboek wordt Meers al helemaal niet genoemd (zelfs niet met verwijzing naar Elsloo of Stein). Er is zelfs een straat in Meers die qua postadressen zogenaamd "in" twee dorpen ligt (behalve in Meers...): Lindendriesstraat 2 t/m 62, 6171 PZ Stein respectievelijk Lindendriesstraat 1 t/m 63, 6181 NB Elsloo (kennelijk liep voor de herindeling van 1982, de grens tussen de gemeenten Stein en Elsloo daar midden door de straat). Terwijl die straat dus niet in Stein of in Elsloo ligt, maar in Meers. Kom daar als argeloze burger maar eens uit…

Naam
In het Limburgs
Hier zijn twee stromingen. De een vindt dat Meers in het Limburgs als Maes geschreven moet worden, de ander vindt dat het Meas moet zijn. Voor een discussie hierover zie de site Meersonline.
Oudere schrijfwijzen
Grote Meers, Groot-Meers, Meers-Elsloo, 1840 Meersch. Het dorp Meers wordt ook wel Groot-Meers (Limburgs: Grwoat Meas) genoemd, ter onderscheiding van de (vandaag de dag aan Meers vastgegroeide) buurtschap Kleine Meers.

Ligging
Meers ligt in de ‘slinger’ van de Maas, met Maasband, Kleine Meers en Veldschuur op het ‘bijna-eiland’ tussen Julianakanaal en Maas, N van de A76 Heerlen-Antwerpen, W van Stein.

Statistische gegevens
- In 1840 had Meers 75 huizen met 354 inwoners.

Geschiedenis
Meers behoort met de genoemde buurtschappen tot de Maasdorpen die in het verleden op gezette tijden door de Maas geheel of gedeeltelijk werden overstroomd. In 1880, 1920, 1925, 1993 en 1995 werden bewoners op de vlucht gedreven door het dreigend stijgende water. In 1880, 1993 en 1995 brak het kolkende maaswater op verschillende plaatsen door de dijken. In Meers werd rond de kerst in 1880 de dijk over 170 meter weggeslagen. De buurtschap  Maasband, iets noordelijker gelegen, werd geheel geïsoleerd, de inwoners hadden niet allemaal tijdig kunnen vluchten. De inwoners van Meers hadden zich wel allen met hun vee en huisraad naar Stein in veiligheid kunnen brengen. Ook talloze andere plaatsen in de regio zijn in 1880 overstroomd. Om de schade van de catastrofe uit 1880/81 te herstellen en nieuwe overstromingen te voorkomen in Stein-Elsloo werd op 7 september 1881 (bij Koninklijk Besluit) het Waterschap Groote Meers opgericht.

Ondanks de inspanningen ter verbetering van de dijken, ontsnapte Meers in 1920 maar net aan een volgende ramp. De inwoners van Meers moesten ‘met have en goed’ vluchten voor het dreigende gevaar. In 1925 echter brak de Maas in Meers weer door de dijk, op dezelfde plaats als in december 1880. De watersnood in 1925/26 veroorzaakte veel materiële schade aan dieren, huizen en goederen, maar er vielen geen persoonlijke slachtoffers. Er werd een nooddijk aangelegd, die op 19 februari 1926 ook over een grote lengte doorbrak. Eind 1926 / begin 1927 weer hersteld, verhoogd en verzwaard. Het gemeenteverslag vermeldt: “Waar de dijk thans 80 cm. hooger ligt dan voorheen en de aansluitende gedeelten ook op die hoogte gebracht zijn, mag verondersteld worden dat een herhaling van een zodanigen ramp naar menschelijke berekening uitgesloten is.”

Op 13 december 1942 besloot het bestuur van het Waterschap de Groote Meers het waterschap per 1/1/1943 op te heffen, onder meer omdat ‘de dijken, bij het waterschap in onderhoud, de laatste jaren zodanig waren versterkt en onderhouden dat helemaal niet meer gevreesd hoefde te worden voor dijkdoorbraak als deze dijken in de toekomst althans doelmatig zouden worden onderhouden door de gemeenten Elsloo en Stein’. Dat de geciteerde ‘voorspellingen’ slechts op slechte menselijke berekening waren gebaseerd, bleek uit de overstromingen in 1993 en 1995, op de ‘gebruikelijke’ plekken. Met de overstromingen die in 1995 ook in Gelderland tot spectaculaire evacuaties en navenante TV-reportages hadden gezorgd, werd ‘de watersnood in de provincie’ een nationale aangelegenheid. Kort na deze watersnood heeft de regering een Deltaplan opgesteld en uitgevoerd. Sinds 1998 is hard gewerkt aan de nieuwe dijken rondom het dorp die voor extra bescherming moeten zorgen.

Recente ontwikkelingen
Grensmaas: Proefproject Meers
Meers ligt in een gebied van grindwinning langs de Maas. De komende jaren zullen vele tonnen grind richting de haven in het Julianakanaal gaan. In het kader van de Grensmaasplannen worden de ontgrindingen oppervlakkig(er) uitgevoerd om nieuwe natuur te kunnen realiseren. Rond het jaar 2015 moet er een schitterend natuurgebied zijn ontstaan dat voor publiek toegankelijk zal zijn. In de omgeving is het nu al goed wandelen en fietsen.
- Nadere informatie over het proefproject Grensmaas bij Meers.
- In september 2009 is op de locatie Proefproject Meers de zeldzame Kleine Tanglibel gesignaleerd, wat erop duidt dat de natuurontwikkeling hier goed vordert.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Meers (online te boeken).

Links
- Dorpsraad Meers en omgeving.
- Weblog over Meers met geschiedenis en lokale links.
- Buurtvereniging Gen Enj (Kleine Meers).
- Woordenboek (in opbouw) van het dialect in Meers.

Foto's
- fotoserie van Meers van fotograaf Martin Stevens