Skip to content
Tacozijl

Tacozijl

lokatie

samenvatting: 

Status
- Tacozijl is een buurtschap in de provincie Fryslân, in grotendeels gemeente Lemsterland, deels gemeente Gaasterlân-Sleat (t/m 1983 gemeente Gaasterland).
- Tacozijl wordt in de Topografische atlas Friesland(1) niet meer als buurtschap vermeld. De ratio daarvan ontgaat ons. Tacozijl is vanouds een buurtschap en de bebouwing staat er nog gewoon.
- Tacozijl heeft geen eigen postcode en woonplaatsnaam in het postcodeboek, voor de postadressen valt het grotendeels onder Lemmer, deels onder Sondel. Vanouds viel de buurtschap Tacozijl geheel onder Sondel maar door een grenscorrectie (zie bij Ligging) is het grotendeels onder Lemmer komen te vallen.
- De inwoners van Tacozijl ondernemen veel gezamenlijke activiteiten met de inwoners van de N van de buurtschap gelegen grote weidse Brekkenpolder. Het is geografisch eigenlijk ook één groot W buitengebied van Lemmer. Er is ook één gezamelijke Vereniging Plaatselijk Belang Brekkenpolder-Tacozijl (Doraweg 6, 8531 PW Lemmer-Brekkenpolder).
- Tacozijl lijkt een plaatsnaambordje te hebben (zie hieronder), maar dat is een bordje van Watersportcentrum Tacozijl, ZO van de buurtschap gelegen aan de Plattedijk, binnen de bebouwde kom van Lemmer.

Naam
In het Fries
Teakesyl.
Oudere vermeldingen
1482 kopie Nya syl, 1483 kopie Taka-zyl, 1488 Taecke-syl.
Naamsverklaring
Zijl
'uitwateringssluis' van de persoon Take.(2)

Ligging
- De buurtschap Tacozijl ligt WNW van Lemmer, ZO van Sondel, rond het riviertje de Ee (die de verbinding vormt tussen het IJsselmeer en het Slotermeer) en aan de Zeedijk van het IJsselmeer.
- Oorspronkelijk liep de gemeente Gaasterland tot aan het Woudagemaal, ca. 3 km ZO van de sluis te Tacozijl. Per 6 juni 1944 is de 547 hectare grote polder tussen deze twee objecten (met op dat moment 70 inwoners) overgegaan naar de gemeente Lemsterland. Allicht is dit hele gebied als buurtschap Tacozijl beschouwd geweest, en mogelijk nog steeds.
- Tegenwoordig loopt de grens tussen de gemeenten Lemsterland en Gaasterlân-Sleat door de Ee. O hiervan (rond de Plattedijk, met o.a. de joodse begraafplaats) is gemeente Lemsterland, W hiervan (Sondelerdyk, met o.a. de sluis) is gemeente Gaasterlân-Sleat.

Geschiedenis
De naam Takozijl wordt reeds in 1398 genoemd als belangrijke vaarroute, maar het schijnt dat Tacozijl eigenlijk al veel ouder is.

In 1725 is de Sondelerdyk, die tevens als slaperdijk diende, voltooid. In 1846 zijn de Sondelerdyk en de ernaast lopende Sondelervaart verbreed en verbeterd.

In vroeger tijden moet hier een grotere nederzetting zijn geweest. Er stond ook een herberg. Deze is afgebroken. Er lagen ook woonboten bij de sluis. De kinderen van deze mensen gingen in Sondel op school. Een molen die ca. 100 meter achter het Joodse kerkhof stond moest de Jan Obbespolder droog malen. Deze molen is vóór 1940 afgebroken. Hiervoor in de plaats kwam een Amerikaanse windmotor.

Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog hebben de Duitsers de ophaalbrug bij de sluis opgeblazen. Deze is, nadat er nog een tijdelijke noodbrug heeft gestaan, later herbouwd.

De voormalige scheepvaartsluis in de Zuiderzeedijk is in 1953 wegens bouwvalligheid vervangen door een inlaatduiker. Oorspronkelijk was het ook een spuisluis, om de binnenwateren te spuien en de buitenwateren te keren. Daarom werd het ook wel een keersluis genoemd. Tegenwoordig dient de inlaatsluis van Tacozijl alleen nog om het boezemwater in Friesland op peil te houden.

Bezienswaardigheden
- Sluiswachtershuisje.
- Joodse begraafplaats.
- Ook het beroemde ir. D.F. Woudagemaal, dat op de Werelderfgoedlijst van de Unesco staat, viel vanouds onder Tacozijl, maar gezien de oprukkende bebouwing van Lemmer is dat tegenwoordig meer onder de kern Lemmer komen te vallen.

Natuur en recreatie
- Wandelroute van Sondel naar Tacozijl.
- Het pontje in de Brekkenpolder over de Rijnsloot, aan het eind van de Doraweg, vormt voor fietsers en voetgangers de verbinding tussen de gemeente Lemsterland in het Z en de gemeente Skarsterlân in het N. Het pontje vaart in de maanden mei, juni en september alleen in de weekenden van 10.00 – 18.00 uur en in de maanden juli en augustus iedere dag van 10.00 – 18.00 uur.
- Het 21 ha grote natuurgebied Bancopolder, gelegen midden in de Brekkenpolder, biedt onderdak aan vele bijzondere planten- en diersoorten.

Foto's
- Foto's van de Brekkenpolder.

  1. 1. Topografische Atlas Friesland,
    ANWB
    , (2004)
  2. 2. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
    Berkel, G. van; K. Samplonius
    , (2006)
Tacozijl (buurtschap van grotendeels Lemmer, deels Sondel), de huidige sluis is sinds 1953 de opvolger van de oorspronkelijke scheepvaartsluis.
Tacozijl (buurtschap van grotendeels Lemmer, deels Sondel)
Tacozijl (buurtschap van grotendeels Lemmer, deels Sondel), het gemeentebord in combinatie met het onderbordje lijkt te suggereren dat je de gemeente Gaasterlân-Sleat niet in mag tijdens het ganzenseizoen...
Logo van de Vereniging Plaatselijk Belang Brekkenpolder-Tacozijl
Dit lijkt een plaatsnaambordje Tacozijl, maar duidt het nabijgelen gelijknamige watersportcentrum aan, dat nog net binnen de bebouwde kom van Lemmer ligt, en dus wel bij maar niet ín Tacozjil ligt
Ook Tacozijl ligt in waterrijk gebied

Kenmerken (classificatie)

Type object: 
plaats
Type plaats: 
Buurtschap
Gemeente: 
Lemsterland
Gemeente: 
Gaasterlân-Sleat
Provincie: 
Friesland
Erkende woonplaats: 
Nee
0

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Use <bib>...</bib> to insert automatically numbered references.
  • Use [fn]...[/fn] (or <fn>...</fn>) to insert automatically numbered footnotes.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Allowed HTML tags: <a> <b> <address> <blockquote> <br> <caption> <center> <code> <dd> <del> <div> <dl> <dt> <em> <h2> <h3> <h4> <h5> <h6> <hr> <i> <img> <li> <ol> <p> <pre> <span> <strong> <sub> <sup> <table> <tbody> <td> <tfoot> <th> <thead> <tr> <u> <ul> <tr> <img> <span>
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.

Meer informatie over formaatmogelijkheden