Lange Linschoten

Status
- Lange Linschoten is een buurtschap en rivier in de provincie Utrecht, in de streek Lopikerwaard, gemeente Oudewater. T/m 1988 gemeente Snelrewaard.
- De buurtschap Lange Linschoten valt onder het dorp Snelrewaard.

Naam
Oudere vermeldingen
De naam Lange Linschoten wordt in 1639 voor het eerst vermeld. De buurtschap Lange Linschoten stond vroeger ook bekend als twee aparte buurtschappen onder de namen Noord-Linschoten (de noordkant van de Lange Linschoten, langs de Noord Linschoterzandweg en Noord Linschoterdijk) en Zuid-Linschoten (de zuidkant van de Lange Linschoten, langs de Zuid Linschoterzandweg). Zie ook bij Statistische gegevens.
Naamsverklaring
Oorspronkelijk was Lange Linschoten alleen de naam van de een rivierarm, namelijk tussen Linschoten en Oudewater. De toevoeging lange dientde ter onderscheiding van de Korte Linschoten, waar de Lange Linschoten in het dorp Linschoten in overgaat. Zie verder bij Linschoten. (601)

Ligging
De buurtschap Lange Linschoten ligt rond de Noord Linschoterzandweg en de Zuid Linschoterzandweg, langs de rivier de Lange Linschoten, die loopt van Linschoten naar Oudewater.

Statistische gegevens
- Bij de volkstelling van 1840 was er sprake van een buurtschap Zuid-Linschoten met 19 huizen en 144 inwoners, en een buurtschap Noord-Linschoten met 15 huizen en 135 inwoners.
- Tegenwoordig heeft de buurtschap Lange Linschoten ca. 50 huizen, 125 inwoners aan de Noord Linschoterzandweg en 70 huizen, 175 inwoners aan de Zuid Linschoterzandweg. Totaal dus ca. 120 huiZen met 300 inwoners.

Bezienswaardigheden
U kunt de rivier langs beide zijden volgen (zie verder bij Natuur en recreatie). Het landschap is aan beide kanten even mooi en de rivier, omzoomd door groen en met in het water prachtige waterlelies, is een lust voor het oog. Langs beide zijden staan schitterende boerderijen. Bij de toegang van de boerderijen is dikwijls al te zien om welk soort bedrijf het gaat: koeien, varkens of paarden versieren de hekken, stallen en brievenbussen (wij vinden dat meer boeren dat zouden moeten doen, want het is onzes inziens een verfraaiing van het landschap, die de boerenhoeven een ‘gezicht’ geeft).

Over het water van de Lange Linschoten bevindt zich een aantal hoge witte bruggen, de zogenoemde kwakels. Deze kwakels werden aangelegd omdat in 1367 was besloten dat in de Linschoten geen vaste lage bruggen mochten worden gebouwd, om de scheepvaart niet te belemmeren. De rivier was destijds namelijk één van de belangrijkste rivieren voor de afvoer van Rijnwater naar zee. Langs de oever van de Linschoten zette zich daardoor vruchtbare kleigrond af. Een prima bodem om hennep voor de productie van touw op te kweken, waarvan de vele kleine eilandjes bij de boerderijen nog getuigen. Ook werd en wordt er nog steeds veel fruit geteeld.

Het voormalig oud-adellijk huis De Nes of Te Nesse lag aan de Lange Linschoten in de heerlijkheid Den Engh. Vanaf Linschoten gezien de eerste boerderij links (daar waar vroeger de Liefhovendijk uitkwam op de Noord Linschoterdijk). Het wordt in 1350 genoemd als ridderhofstad, maar is als zodanig nooit erkend. Het geslacht is allang uitgestorven en het 14e eeuwse huis heeft veel veranderingen ondergaan. In 1948 zijn de fundamenten opgegraven. De oorspronkelijke vorm van het huis was een tienhoek met aan één van de zijden een later aangebouwde zware poorttoren. In 1757 is het kasteel voor afbraak verkocht. (234, 235, 236)

Natuur en recreatie
De Lange Linschoten is een kronkelend riviertje van circa zes kilometer lengte, waarlangs u heerlijk kunt fietsen of wandelen. Begint u uw tocht vanuit Oudewater, dan kunt u aan het eind van de Oude Singel (bij wegwijzer 1341) kiezen of u de Lange Linschoten langs de linkerzijde volgt (over de Noord Linschoterzandweg) of langs de rechterzijde (over de Zuid Linschoterzandweg). U kunt natuurlijk ook via de ene weg heen en via de andere weg terug fietsen of wandelen. Beide zijden zijn namelijk zeer de moeite van het bekijken waard. Vanuit Linschoten geldt hetzelfde principe, alleen heet de noordelijke weg daar aanvankelijk Noord Linschoterdijk en de zuidelijke weg Engherzandweg.

De Linschoten was vroeger een belangrijke rivier voor de afvoer van het Rijnwater naar de zee. In die tijd is een kleilaag afgezet van soms meer dan een kilometer breed. Dankzij die klei is de grond langs de Linschoten geschikt voor fruitteelt. Tot begin van de 20e eeuw beschikten veel bedrijven over een eigen boomgaard. Veel boomgaarden zijn daarna verdwenen, omdat het oogsten van hoogstamfruit te arbeidsintensief was en de opbrengsten laag. Tegenwoordig worden veel hoogstamfruitboomgaarden in ere hersteld. Er is veel vraag naar oude rassen en oude smaken. Ook voor natuur en landschap is de boerenboomgaard waardevol. Hoogstamfruitbomen zijn het domein van vele vogels. Oude bomen met holten in de stam bieden broedgelegenheid aan steenuilen en zijn een geliefde schuilplaats voor zangvogels en vleermuizen. Fruit van een aantal hoogstamboomgaarden aan de Linschoterzandweg wordt verwerkt tot sap.