Laaxum
lokatie
Status
- Laaxum is een buurtschap in de provincie Fryslân, gemeente Súdwest Fryslân. T/m 1983 gemeente Hemelumer Oldeferd. In 1984 over naar gemeente Nijefurd, in 2011 over naar gemeente Súdwest Fryslân.
- De buurtschap Laaxum valt onder het dorp Warns. Vanouds was Laaxum een buurtschap van het dorpje Scharl.
Naam
In het Fries
Laaksum.
Oudere vermeldingen
1132 falsum 2e helft 13e eeuw Laxnum, 1245 kopie 2e helft 13e eeuw Laxnum, 1487 kopie Laexum.
Naamsverklaring
Een moeilijk te duiden naam. Men heeft als verklaring gegeven: heem 'woonplaats' van de persoon Laka, maar de n in de oudste vorm wijst op een andere herkomst. Moet men aan een archaïsche naam ontstaan uit Lak-asn-um* of iets dergelijks denken, of aan Laksanôs, bij een waternaam Laksanâ?(1)
* Gereconstrueerde vorm.
Ligging
De buurtschap Laaxum ligt ZW van Bakhuizen, ZO van Stavoren, Z van Warns, rond de weg Laaksum en grenst in het Z aan het IJsselmeer.
Statistische gegevens
- In 1840 omvatte de buurtschap Laaxum 6 huizen met 24 inwoners.
- Tegenwoordig telt Laaxum 11 huizen en 1 boerderij met in totaal ca. 30 inwoners. Begin 20e eeuw had Laaxum nog 16 huizen en 2 boerderijen met in totaal meer dan 100 inwoners.
Geschiedenis
In 1345 kwam een legertje van graaf Willem IV van Holland onder andere bij Laaxum aan land om de Friezen te bevechten, hetgeen leidde tot de Slag bij Warns.
Slag bij Laaxum
Laaxum is historisch gezien vooral bekend van De Slag bij Laaxum in 1498. Onder de link kunt u een uitvoerig verslag hiervan lezen van de hand van historicus J.A. Mol.
Visserij
In 1500 was Laaxum al bekend vanwege de botvisserij op het Vrouwenzand, zoals het huidige stuk IJsselmeer direct Z van Laaxum nog steeds heet. In 1680 wordt melding gemaakt van aalvissers in Laaxum. Na de aanleg van de Afsluitdijk zakte de visserij in Laaxum in. Er werd nog enige tijd op paling gevist, maar dat bleek niet rendabel. Sinds 2009 is de Laaxumer bot een officieel streekproduct. Stichting Streekeigen Producten Nederland heeft in dat jaar het keurmerk uitgereikt aan vissers Jan en Joop de Vries. De gebroeders De Vries zijn tegenwoordig de enigen die nog op de Laaxumer bot vissen, op het Vrouwenzand Z van Laaxum.
Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Laaxum, kunt u terecht op:
- Site over Laaxum (die de buurtschap 'het kleinste vissersdorpje van Europa' noemt, wat nog weleens zou kunnen kloppen ook) met o.a. veel prachtige verhalen van inwoners in tekst, beeld en geluid over Laaxum in vroeger tijden.
- Geschiedenis van Laaxum e.o. I.
- Geschiedenis van Laaxum e.o. II.
- Interview met Wigle Visser over 'zijn' Laaxum (in het Fries, filmpje, 1977).
Bezienswaardigheden
- Sinds 2008 is De Hang, het gebouwtje van de voormalige visafslag van Laaxum, een gemeentelijk monument. In dit gebouwtje werden haringen gezouten en gerookt. Deze werden als Lemster bokken veelal naar Duitsland geëxporteerd.
- Vissershaventje.
Natuur en recreatie
- De Mokkebank, O van Laaxum, is een vogelreservaat.
- Bij het havenje is een dagrecreatieterrein.