Laag-Caestert

Status
- Laag-Caestert is een buurtschap in de provincie Limburg, in de streek Heuvelland, gemeente Eijsden-Margraten. T/m 2010 gemeente Eijsden.
- De buurtschap Laag-Caestert valt, ook voor de poatadressen, onder het dorp Eijsden.

Naam
In het Limburgs
Liekaasjtert.
Oudere vermeldingen
Laag Caastert, Laag Caster, 1619 Caustert, 1820 Caster.
Naamsverklaring
Zie Hoog-Caestert.

Ligging
De buurtschap Laag-Caestert ligt ZW van Eijsden, rond Steegstraat, Caestertstegen en het punt waar de Voer in de Maas uitkomt.

Statistische gegevens
- In 1840 had Laag-Caestert 28 huizen met 150 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Laag-Caestert ca. 50 huizen met ca. 120 inwoners.

Geschiedenis
Vanaf de Middeleeuwen behoort Laag-Caestert tot de heerlijkheid Eijsden. Haar geschiedenis is dan ook nauw met Eijsden verwant. In Laag-Caestert heeft een ontwikkeling plaatsgevonden die afwijkt van die der overige buurtschappen van de gemeente Eijsden. Het is de enige nederzetting waar het aantal huizen sinds de 17e eeuw belangrijk is afgenomen. De weg tussen Eijsden en Caestert was vóór 1630 nog over de hele lengte door huizen omgeven. Ten dele komt dit op rekening van de aanleg van kasteel Eijsden in 1632. De stichter, Jan de Lamargelle, kocht de eigendommen op en brak de huizen af, zodat  het kasteel volledig vrij kwam te liggen.

Nabij het riviertje De Berwijn, thans Belgisch grondgebied, staan nog gebouwen die zijn overgebleven van het eens machtige fort annex kasteel Navagne.

In 1281 is er reeds sprake van de hof van Elven. De hof met bijbehorend land lag in het territorium van Breust en Eijsden. Deze hof moet ook al vóór 1600 een burchtachtig aanzien hebben gehad. In 1632 begon de Heer van Elven met de bouw van een kasteel, dat nog vóór zijn voltooiing door de Spanjaarden werd geconfisqueerd en tot fort uitgebouwd. De fortificaties worden in de volksmond ook wel De Schans genoemd. Het fort werd in 1674 door de Fransen ingenomen en verwoest. In 1717 bouwden de Oostenrijkers er een tolkantoor voor de passerende schepen. Overigens was er ook in Eijsden reeds een Maastol. Tussen de beide tolkantoren onstonden dikwijls hevige conflicten. Op 5 augustus 1914 is het tolkantoor, dat inmiddels in particuliere handen was, door de Duitsers met de grond gelijk gemaakt.

Bij een grenscorrectie in 1843 is het gebied van de Schans (ten zuiden van de Schansweg) aan België afgestaan. Momenteel is in een der nog bestaande gebouwen een café/feestzaal ingericht. De overige gebouwen zijn tot appartementen verbouwd.

De twee panden in het Z van de Schansweg, circa 500 meter ten N van de Belgische grens, zijn op 12 september 1944 als eerste Nederlandse locatie door de geallieerden bevrijd. Vlak daarna is Mesch als eerste dorp bevrijd. De eerst bevrijde gemeente was vervolgens Noorbeek (12-9), de eerst bevrijde stad Maastricht (14-9).

Bezienswaardigheden
- Laag Caestert heeft 34 rijksmonumenten, waarvan de grote meerderheid betrekking heeft op Kasteel Eijsden.

- De Eijsdermolen, eerste vermelding 1321, wordt nog gebruikt, en is op afspraak te bezichtigen. De molen is eigendom van de fam. Rutten (tel. 043-4093031).

- De voormalige ‘zaagmolen’ (De la Margellelaan) wordt in 1317 voor het eerst vermeld. In oorsprong is het een banmolen voor de inwoners van Lixhe en Nivelle, aan de overkant van de Maas. Op zeker moment komt de molen in het bezit van het kasteel en wordt in 1907 ingericht voor het opwekken van stroom voor het kasteel. Na de Tweede Wereldoorlog is ze als woning ingericht.

- Het monumentale pand Reinickenshof (De la Margellelaan 20) bestaat uit twee prachtige herenhuizen, een carréboerderij en een woontoren. Het pand heeft zijn naam te danken aan de Ritmeester der Cavalerie van het Staatse garnizoen in Maastricht, Johan Hendrick Reinicke. In 1725 koopt hij het complex van Baron Derijckel van Navagne. De panden zijn rond 2000 volledig gerestaureerd.

Jaarlijkse evenementen
- Processie met cramignonfeest (de cramignon is een dans) op de maandag na de kermis (eind augustus).