Krimpen aan de Lek

Onderdelen

lokatie

samenvatting:

Status
- Krimpen aan de Lek is een dorp in de gemeente Nederlek. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1984.
- Wapen van de voormalige gemeente Krimpen aan de Lek.
- Onder het dorp Krimpen aan de Lek valt ook de buurtschap De Noord. Vroeger was er ook nog de buurtschap Middelland.
- Krimpen aan de Lek heeft sinds 1976 een stedenband (‘jumelage’) met de Duitse gemeente Eschenstruth (bij Kassel). Jaarlijks vinden twee tot drie uitwisselingen plaats tussen Krimpense en Eschenstruthse verenigingen.

Naam
Oudere schrijfwijzen
Eerste helft 12e eeuw Crempene, 1396 Crimpen, 1514 Crimpen upte Leck.
Naamsverklaring
In Krimpen schuilt waarschijnlijk een oude waternaam met de betekenis ‘de kronkelende rivier’. Hier met de toevoeging aan de Lek, naar de ligging aan deze rivier, waarvan de naam (8e eeuw Lokkia, 9e eeuw Legka, wijzend op een grondwoord Lakkia) waarschijnlijk verband houdt met lekken. (1)
Zie ook bij Krimpen aan den IJssel.

Ligging
Krimpen aan de Lek ligt O van Krimpen aan den IJssel, W van Lekkerkerk. Krimpen aan de Lek ligt op de N oever van de Lek. Even voorbij het dorp stroomafwaarts komt De Noord bij de Lek en gaan ze samen verder als Nieuwe Maas. Vroeger heette het vaarwater Z van eiland De Zaag Spanjaardgat. Het water tussen De Zaag en de Lekdijk heet Bakkerskil. Volgens het plaatsnaambord begint de bebouwde kom van Krimpen aan de Lek, vanuit Krimpen aan den IJssel gezien, ter hoogte van De Noord 56.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Krmpen aan de Lek 141 huizen met 1.031 inwoners, verdeeld in dorp Krimpen aan de Lek 97/732, buurtschap Middelland 21/148 en buurtschap De Noord 23/151. De oppervlakte van de gemeente was 635 hectare. Het CBS-gemeentenummer was 0541.
- Per 1 januari 1985 is de gemeente Krimpen aan de Lek opgeheven en als volgt opgedeeld:
566 hectare met 2.277 huizen en 6.215 inwoners naar de nieuwe gemeente Nederlek;
69 (onbewoonde) hectare naar de gemeente Krimpen aan den IJssel. Het betrof het gebied N van de Provincialeweg Krimpen aan den IJssel-Schoonhoven, wat nu bekend staat als de nieuwbouwwijk Lansingh-Zuid. Reden: Krimpen aan den IJssel had bouwlocaties nodig en had op eigen grondgebied geen uitbreidingsmogelijkheden meer. De gemeentelijke herindelingen van 1985 zijn aangegrepen om hier op deze wijze een mogelijkheid voor te creëren.
- Tegenwoordig heeft Krimpen aan de Lek ca. 2.600 huizen met ca. 6.500 inwoners.

Geschiedenis
In de 18e eeuw was in Krimpen aan de Lek een rederij gevestigd, die zich had gespecialiseerd in de walvisvaart. Veel commandeurs (gezagvoerders, kapiteins) op de schepen van de vloot van deze Rederij Van Holst, waren afkomstig uit het dorp Krimpen aan de Lek of de directe omgeving. Dat gold trouwens ook voor de bemanning. Er werd uitsluitend gevaren in de periode van april tot en met juli, als de viswateren rond Groenland en Noord-Canada wat minder koud zijn dan anders.

De walvisvangst was in die tijd een gevaarlijke bezigheid. Het begon al op de heenreis, op de Noordzee en de Atlantische Oceaan, waar in de 18e eeuw nog volop piraten actief waren. Om die reden werd men vaak geëscorteerd door oorlogsschepen. Ook kruiend poolijs vormde een gevaar: bewegend ijs is door niets tegen te houden en heeft destijds een aantal schepen van walvisvaarders gekraakt en tot zinken gebracht. Dan was er nog de gevreesde ziekte scheurbuik, veroorzaakt door een gebrek aan vitamine C. In die tijd was scheurbuik de belangrijkste doodsoorzaak onder zeelieden. Dat het walvisspek een goede remedie tegen ‘scorbuut’ was, werd pas later ontdekt.

Maar het grootste gevaar was de walvis zelf. Als de kleine vangstsloepen te ver bij de walvis vandaan voeren, had de harpoen weinig nut. Het (te) dicht bij de gevaarlijke staart varen, kon de dood tot gevolg hebben. Het binnenhalen van een vele tonnen wegende en voor zijn leven vechtende kolos, vereiste een perfecte samenwerking van de bemanning en leidde niet zelden tot ongelukken. Afhankelijk van de grootte van de te vangen walvis, waren drie tot vijf vangstsloepen actief om één walvis te doden.
Als de situatie zich daarvoor leende, werd de overwonnen walvis naar het strand gesleept en aldaar ontdaan van alle bruikbare delen. Was er geen strand in de buurt, dan gebeurde dat aan de zijkant van het moederschip. Daarna verdween het overgebleven karkas naar de diepte. Ook - en met name - tijdens de terugreis, lagen de piratenschepen weer op de loer. Klaarblijkelijk was de opbrengst van de walvisvaart zó groot, dat men al deze gevaren op de koop toe nam.

Thuisgekomen werd het vet gekookt in de traankokerijen. Dit vormde de basis voor producten zoals zeep, lampolie en kaarsen. Ook het bij vele kinderen uit die tijd - en later - beruchte levertraan, rijk aan vitamine A en D, is van de walvis afkomstig. Tegenwoordig herinnert alleen de walvis op de kerktoren van het dorp nog aan dit bijzondere hoofdstuk van de geschiedenis van Krimpen aan de Lek. (210 jrg. 5 nr. 4, 231)

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Krimpen aan de Lek, kunt u terecht bij Historische Vereniging Crempene.

Bezienswaardigheden
- Molen Weltevreden.

Jaarlijkse evenementen
- Popfestival Lekpop (weekend in augustus). De organisatie is altijd goed geregeld, dankzij de inzet van dertig enthousiaste vrijwilligers. Een bijzondere faciliteit is dat er op de zaterdag wordt gezorgd voor kinderopvang voor kinderen tot 11 jaar. Voedsel en eventuele verschoning moet u wel zelf meenemen. Voor nadere informatie en het bestellen van kaarten kunt u terecht bij Sonic Wave Productions, tel. 0180-512575.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Krimpen aan de Lek (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Krimpen aan de Lek (online te bestellen).