Gastelsveer

Status
- Gastelsveer is een buurtschap in de gemeente Halderberge. T/m 1996 gemeente Oud en Nieuw Gastel.
- De buurtschap Gastelsveer valt onder het dorp Oud Gastel.

Naam
Gastelsveer is genoemd naar het veer bij Gastel (= Oud Gastel) dat hier destijds was over de Roosendaalse Vliet.

Ligging
Gastelsveer ligt aan de weg Oud Gastel-Kruisland, rond de ‘kruising’ met het Mark-Vlietkanaal.

Geschiedenis
“In 1791 liet de familie Akkermans van de Rijpersweg het Gastelsveer bouwen. De ingang was de hoekdeur waar de cafébezoekers nu nog steeds door naar binnen gaan. Huis en café waren toen alleen in het huidige voorste gedeelte. Pas honderd jaar later liet Jacoba Akkermans er de achterkant aanbouwen, die jarenlang een woonfunctie had. In 1907 nam Jan Moerings het café over. Zijn vrouw Jacoba Jacobs had als kasteleinsdochter de nodige ervaring. De bloeitijd van Gastelsveer kwam toen in 1892 twee stoomtramlijnen vlak langs het café kwamen. Daarvoor was er een echt veer en kwamen klanten in afwachting van het pontje binnen een bak koffie drinken. Maar ook met de trams bleef Gastelsveer een overstappunt van passagiers en was het verbruikslokaal tevens tramhalte.

Met de trams was het in 1937 gedaan. Voor de draaibrug kwam een uitschuifbrug over de Roosendaalse Vliet te liggen, maar die werd tijdens de Tweede Wereldoorlog vernield. Na de bevrijding kwam er de beruchte baileybrug, ook wel bekend als ‘rammelbrug’. Die verdween pas in 1980, waarna later de Commissaris Van der Hartenbrug werd gebouwd. Tot begin jaren zeventig bleef het café in gebruik. Vader Jan Moerings werd opgevolgd door zoon Jan. Daarna werd het café geëxploiteerd door diens ongehuwde zuster Pauline. Toen Jac, de zoon van Jan Moerings junior, het pand in 1973 overnam, was het met Gastelsveer als café gedaan. Net als bij zijn vader nam het agrarische bedrijf steeds meer tijd in beslag.

Historisch is het bezoek van koningin Wilhelmina aan het veerhuis in 1919. Zij kwam na de Eerste Wereldoorlog het grensgebied inspecteren. Speciaal voor haar werd een pontonbrug aangelegd, wat wel inhield, dat ze dwars door het hoge gras naar de brug moest lopen. Een foto van die wandeling herinnert daar nog aan. Gastelsveer was een trefpunt voor toneelclubs, boeren en schippers en is dat tegenwoordig gelukkig ook weer, zij het nu voor fietsers en wandelaars. Het is dus maar goed dat de sloopplannen van het rijksmonument destijds werden afgewezen, anders hadden de Gastelaren nooit zo’n heerlijk buitenverblijf gekend” (40).

In Kruisland werden de soldaten, afkomstig uit heel Nederland,
tijdelijk ondergebracht in gastgezinnen. Eén van de jonge
dienstplichtigen, een echt stadsventje, schreef eens een kaartje naar
huis om zijn familie op de hoogte te stellen waar hij zich momenteel
bevond. Hij eindigde met de ‘vleiende’ opmerking dat hij in een echte
‘negerij’ was terechtgekomen…” (28).

“In het jaar 1824 opende Pieter Franken Czn. uit Dinteloord vanaf hier een beurtschippersdienst op Rotterdam en Dordrecht. Gastelsveer had in het midden van de 19e eeuw nog geen vaste oeververbinding. Voor enkele duiten zette J. Jacobs met een veerbootje paard en kar en voetgangers naar de overkant. Rond 1860 kwam er een houten voetgangersbrug, maar in 1892 werd met de komst van de tram een draaibrug gebouwd, met brugwachtershuis. Wegtrekkende Duitse troepen vernielden de brug in de Tweede Wereldoorlog. Na de oorlog kwam er aanvankelijk een klein loopbruggetje voor voetgangers, dat in 1948 is vervangen door een vrij hoge maar smalle (stalen, red.) baileybrug. Als gevolg van de toename van het verkeer gingen verkeerslichten het op- en afrijden regelen. In 1955 werden reeds plannen gemaakt voor een vaste oeververbinding. Die kwam na wel erg lang wikken en wegen met de aanleg van de huidige (betonnen, red.) Commissaris Van der Hartenbrug.

Jaarlijkse evenementen
De Spuitbalwedstrijden (eind juni), georganiseerd door de Gastelse wijkvereniging d’n Assiebak, worden gehouden in een weiland bij Gastelsveer. Het zal u niet verbazen dat het spuitbal door brandweerlieden is uitgevonden. Bij spuitbal zijn drie veldspelers voortdurend in de slag met een bal, die tien keer zo groot is als een normale voetbal. De kranen mogen binnen het doelgebied pas open. Keepers krijgen bij hun doel hulp van twee spuitgasten aan de zijlijn. Het water voor deze wedstrijd wordt uit de nabijgelegen Roosendaalse Vliet gehaald. Zo’n acht teams strijden om de Toine’s Veer-wisselbeker. De wedstrijden zijn, ook dat zal u niet verbazen, erg vermakelijk voor het publiek. U kunt zelf wel raden waarom…

Ook is het altijd lachen, gieren, brullen bij het door de lokale KPJ georganiseerde evenement ‘Glij ‘m in de Vliet’ (op een zondag in augustus). De deelnemers glijden met een badkuip of soortgelijk attribuut van een tien meter hoge schans en moeten zo snel mogelijk een bel in de Vliet zien te bereiken en te luiden. Het is een groot succes. Gastelsveer wordt inmiddels al de ‘Gastelse Rivièra’ genoemd. Deelnemers kunnen zich aanmelden op tel. 0165-513166 of 0167-532121.

Eten en drinken
Het oorspronkelijke café aan de Veerkensweg, dat dateert uit 1791, sloot in 1973 zijn deuren. “De stamgasten legden er een kaartje en overstappende passagiers wachtten er op de bus, die z’n weg vervolgde over de rammelende baileybrug over de Roosendaalse Vliet” (532). In 1995 kocht Rinus van ’t Westeinde het inmiddels leegstaande pand om er weer een café van te maken. Het nieuwe café heet Toine’s Veer*1, naar exploitant Toine van Aalst die ook Toine’s Pub in Oud Gastel beheert, en is geopend in 1997. De Heemkundekring had liever gezien dat het café weer Gastelsveer genoemd zou worden, “maar het rijksmonument is er alleen maar waardevoller op geworden” (40).

*1 Gastelsedijk Zuid 8. Tel. 0165-512266.