Bolsward

Status
- Bolsward is een stad in de provincie Fryslân, gemeente Súdwest Fryslân. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2010.
- De gemeente Bolsward omvatte alleen de gelijknamige stad met daaromheen slechts een smalle strook buitengebied. De gemeente omvatte naast de stad zelf slechts één buurtschap, en wel Laad en Zaad.
- Wapen van de voormalige gemeente Bolsward.

Naam
In het Fries
- Er zijn twee verschillende Friese schrijfwijzen te onderscheiden; Bolswert en Boalsert. Bolswert is op zich een natuurlijke, toegankelijke schrijfwijze. De letter w in de spelling Bolswert wordt niet uitgesproken; historisch gezien wordt de w gespeld in stadsnamen. Deze letter spreken we sinds de 19e eeuw niet meer uit. De spelling Boalsert hanteren we ruim een halve eeuw en de spelling kent diepe wortels in de cultuur van de Friese taal. Gysbert Japiks is de bekendste Friese renaissanceschrijver en historisch gezien een belangrijk persoon voor de Friese taal. Hij heeft ervoor gezorgd dat de Friese taal een plaats heeft gekregen. De taal en spelling van Japiks' werk vormen de basis van de hedendaagse Friese schrijftaal, zoals die zich in de 19e en 20e eeuw heeft ontwikkeld. Ook Dr. Joost Halbertsma is voor de Friese literatuur een invloedrijk persoon geweest. Het college heeft besloten de Friese spelling Boalsert derhalve te handhaven. Als eerbetoon aan Dr. Joost Halbertsma en Gysbert Japiks is de Friese spelling Boalsert historisch gezien op zijn plaats. (bron: nieuwsbericht gemeente Bolsward, 14-5-2009)
- Om het nog ingewikkelder te maken is er ook nog een lokale schrijfwijze (Stadsfries?) Bolsert.
Oudere schrijfwijzen
Bolsward heeft in de loop der eeuwen vele schrijfwijzen gekend. Zo zijn er: 11e eeuw Bodliswert, 1275 Bodleswerth, 1290 Bodelswaert, 1313 Bodeleswarth, 1328 Beudelswaerde, 1356 Vodilswerdensem (waarbij voor de V een B gelezen moet worden) en 1398 Boelswaer (waarbij de t vergeten is). (1) Op een poststuk uit 1650 komt de geschreven aanduiding 'port van Boolswaard' voor, en van 1850 tot 1864 staat in de stempels van het postkantoor 'Bolswaard' (zie afbeelding onderaan deze pagina). (2)
Naamsverklaring
Met betrekking tot de verklaring van de naam zijn er verschillende verkeerde interpretaties geweest. 1) Zo is er een Bedelaarsvaart bij Kimswerd die eigenlijk Bolswardervaart zou moeten heten. Dat komt omdat men destijds de oude spelling met de d erin niet begreep en het verbasterde tot bedelaar. 2) In de 19e eeuw interpreteerde men het eerste deel als bodelen = handelen. 3) En een in 1622 vermeld volksverhaal stelt dat de stad naar Bolswina, de dochter van Redbad zou zijn vernoemd. Echter nederzettingen werden vroeger nooit naar vrouwen vernoemd en of die Bolswina echt heeft bestaan is ook nog maar de vraag, want de enige vermelding van deze persoon is in het genoemde verhaal.
Het eerste element van de naam Bolsward heeft waarschijnlijk betrekking op de persoonsnaam Bodele, in het Nieuwfries Boele, kernbetekenis 'strijd'. Het tweede element is werth, wat staat voor erfafscheidingen van in elkaar gewonden takken en twijgen.
(dit is slechts een summiere samenvatting uit (3), waar u uitvoeriger informatie vindt over de oudere schrijfwijzen en de diverse naamsverklaringen van Bolsward en de meer dan 1.200 andere huidige en verdwenen Friese plaatsen)

Ligging
Bolsward ligt NW van Sneek, ZO van Harlingen en grenst in het Z aan de A7.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Bolsward 703 huizen met 4.450 inwoners, verdeeld in stad Bolsward 625/3.899 en Buitenbuurt 78/551.
- Tegenwoordig heeft Bolsward ca. 4.000 huizen met ca. 10.000 inwoners.

Geschiedenis
Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Bolsward, kunt u terecht bij Stichting Bolswards Historie.

Bezienswaardigheden
- Watertoren.
- Molens in Bolsward.

Musea
- It Gysbert Japicxhûs Museum en Tekstwinkel.
- Oudheidkamer Bolsward.
- Titus Brandsma Museum.

Jaarlijkse evenementen
- De Elfstedentocht op de fiets / Friese Elfsteden Rijwieltocht / Fietselfstedentocht vanuit Bolsward (Pinksteren) wordt al georganiseerd sinds 1912 en trekt ca. 15.000 deelnemers uit binnen- en buitenland.
- De Meerslag om Bolsward is 3 dagen wandelen om Bolsward (eind juli), iedere dag in een andere richting. U kunt kiezen uit 25 of 40km per dag.
Filmpje met verslag van de Meerslag om Bolsward editie 2010.

Overnachten
- Hotels in Bolsward en omgeving (online te boeken).
- Vakantiehuizen in de omgeving van Bolsward (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en tweedehands boeken over Bolsward (online te bestellen).

Links
- Op TV Bolsward kunt u filmpjes bekijken van actuele gebeurtenissen in Bolsward.

1. 1. Friese plaatsnamen. Alle steden, dorpen en gehuchten.,
   Gildemacher, K.F.
   , p.288, (2008)
   
2. 2. Postmerken & Postinrichtingen in Nederland tot 1871, deel I,
   Werkgroep Postgeschiedenis
   , p.600, (2006)
   
3. 3. Friese plaatsnamen. Alle steden, dorpen en gehuchten.,
   Gildemacher, K.F.
   , p.288, (2008)