Vreeland
Onderdelen
lokatie
Status
Vreeland is een dorp in de provincie Utrecht, in de regio Vechtstreek, gemeente Stichtse Vecht. Het was een zelfstandige gemeente t/m 31-3-1964. Per 1-4-1964 over naar gemeente Loenen, in 2011 over naar gemeente Stichtse Vecht.
- Wapen van de voormalige gemeente Vreeland.
Naam
Oudere vermeldingen
Vredeland, 1280-1287 Vredelant, 1381-1383 in den kerspel van Vredelant, 1573 Vreelant, 1883 Vreêland.
Naamsverklaring
Genoemd naar de door bisschop Hendrik van Vianden tussen 1257 en 1259 in het noorden van het bisdom Utrecht gebouwde burcht die de met het graafschap Holland gesloten vrede moest verzekeren. De naam van het kasteel ging over op de hier gelegen oudere buurtschap Dorsken (1282 Dursken). (1)
Ligging
Vreeland ligt N van Loenen aan de Vecht en grenst in het W aan het Amsterdam-Rijnkanaal, in het O aan de Vecht en in het Z aan de provincialeweg Hilversum-Vinkeveen (N201).
Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Vreeland 98 huizen met 669 inwoners, verdeeld in dorp Vreeland 92/636 (= huizen/inwoners) en buurtschap Dordschewaard 6/33. Vreeland omvat verder het eiland De Nes en een aantal polders.
- Tegenwoordig heeft Vreeland ca. 600 huizen met ca. 1.500 inwoners.
Geschiedenis
Op de plek van het huidige Vreeland lag waarschijnlijk al rond de 7e/8e eeuw de nederzetting Dorssen, ook wel Dorsken of Dursken. Archeologische bewijzen zijn hiervan nog niet gevonden, maar in de literatuur wordt hier wel van uit gegaan, hierbij onder meer verwijzend naar oude naamgevingen als de Dorssewaardse polder, die tegen Vreeland aanligt.
Rond 1253 werd het slot Vredelant gebouwd in opdracht van de Utrechtse bisschop Hendrik van Vianden. Op de grens van de provincie Utrecht en Noord-Holland liet de bisschop dit slot bouwen op een ietwat verhoogde plek in het landschap langs de Vecht, aan de huidige Kleizuwe. Met de bouw van het kasteel wilde de bisschop aan de ene kant de leenmannen van Holland (de Heren van Aemstel) in bedwang houden, aan de andere kant wilde hij voorkomen dat er een tol zou worden geheven op de Vecht. Dit was van groot belang, want veel handel werd gedreven via de Vecht die voor Utrecht de verbinding vormde met de Zuiderzee (het huidige IJsselmeer) en de Oostzee.
De bouw van het kasteel bracht veel bedrijvigheid met zich mee en al gauw groeide er een kleine nederzetting met ambachtslieden, een smid, een herbergier etc. De bisschop was hiermee erg tevreden en gaf deze nederzetting al in 1265 stadsrechten (nog eerder dan Amsterdam). Tegelijk met de bouw van de Dom van Utrecht, liet de bisschop ook te Vreeland een kerk bouwen. Deze oude stad Vredelant groeide om diverse redenen nooit uit tot een echte stad en eind 16e eeuw werden de stadsrechten weer ontnomen. Sindsdien is het huidige Vreeland weer een dorp.
Het slot Vredelant kent een roerig verleden en heeft een grote rol gespeeld in de Nederlandse geschiedenis. Het is meermalen belegerd, onder meer door Graaf Floris V, om de gebroeders van Aemstel uit het slot te krijgen. Het kasteel kent waarschijnlijk ook het oudste gebruik van buskruit in Nederland. Het kasteel wordt ook wel het 'pandslot' genoemd, omdat het vaak werd verpand om aan geldelijke middelen te komen. Veel onenigheid ontstond ook - vroeg of laat - na het weer in onderpand geven van het kasteel.
De oude muren van het oude slot zijn in 1528/1529 geslecht. Met de stenen werd de dwangburcht Vredenburg te Utrecht gebouwd. In de 17e eeuw waren er plannen om Vreeland tot ridderhofstad te maken. Hiertoe zou het oude slot weer worden opgebouwd. Hoewel een opgravingsplattegrond van de fundamenten uit 1653 bekend is, kwam het er echter niet van. Er werd een aanzet gegeven in de vorm van een klein huisje op de opgegraven fundamenten, maar dit had een politiek motief: slechts diegene met een ridderhofstad kwam in aanmerking om zitting te nemen in de Raad van Staten. Tegenwoordig ligt het archeologische monument onder een grastapijt, in de jaren zeventig nog in gebruik als voetbalveld. Op dit moment kent het terrein een functie als speelveld, en is van het oorspronkelijke slot en zijn geschiedenis niets meer herkenbaar.
Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Vreeland, kunt u terecht bij Studiegroep Vreeland Vroeger en Nu.
Bezienswaardigheden
- Het kleine Vreeland heeft maar liefst 70 rijksmonumenten.
- Gereformeerde Samen op Weg-kerk.
- Hervormde PKN-kerk.
- Korenmolen De Ruiter.
- Hoekermolen.
Jaarlijkse evenementen
- Kerstmarkt.
Natuur en recreatie
- Vreeland ligt aan de rivier de Vecht en is omringd door diverse plassen, zoals de Loosdrechtse Plassen en de Kortenhoefse Plassen, die evenals de rivier populair zijn voor waterrecreatie. Ook lopen diverse wandelroutes (o.a. het Floris de Vijfde-pad en het Waterliniepad) en fietsroutes door het dorp, waardoor Vreeland al met al een toeristisch aantrekkelijk dorp is.
Overnachten
- Hotels in Vreeland en omgeving (online te boeken).
Foto's en ansichtkaarten
- Vreeland in oude ansichten.
Links
- Dorpsraad Vreeland.
Nieuwe reactie inzenden