Skip to content
Ossendrecht

Ossendrecht

lokatie

samenvatting: 

Status
- Ossendrecht is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Woensdrecht. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1996.
- Wapen van de voormalige gemeente Ossendrecht.
- Het dorp Hoogerheide is reeds in 1817 overgegaan van de gemeente Ossendrecht naar de gemeente Woensdrecht.
- De streek rond Ossendrecht wordt Zuidhoek of Zuidkwartier genoemd.
- Onder het dorp Ossendrecht vallen ook de buurtschappen Calfven, Leemberg, Moleneind en Plaatsluis.

Naam
Oudere schrijfwijzen
1187 kopie 1277 Ossendrecht, 1219 Ossendreth.
Naamsverklaring
Samenstelling van drecht ‘veer, waterloop’ en ossen, meervoud van ‘os’ (rund), of anders een persoonsnaam Osse.(1)
Carnavalsnaam
Tijdens carnaval heet Ossendrecht Ostrecht.

Ligging
Ossendrecht ligt 4 km ZO van Woensdrecht. W grenzend aan de Schelde, Z aan de Belgische grens. Ossendrecht is landelijk gelegen, op de overgang van het Deltagebied en het Brabants Plateau, in een heuvelachtig Kempisch landschap.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Ossendrecht 238 huizen met 1.258 inwoners, verdeeld in dorp Ossendrecht 39/214 en de buurtschappen Kalfven 24/98, Aanwas 38/201, Hondseind 87/473, Moleneind 10/52, Leegstraat 12/58, Hageland 18/114 en De Platluis 10/48.
- Tegenwoordig heeft Ossendrecht ca. 2.200 huizen met ca. 5.500 inwoners.

Geschiedenis
Door overstromingen en oorlogsgeweld is er weinig tastbaars uit de vroegste geschiedenis van Ossendrecht bewaard gebleven. Ossendrecht heeft in 1987 het 800-jarig bestaan gevierd, omdat in 1187 de naam voor het eerst in documenten voorkomt: “Wanneer de Heer van Breda de heerlijke rechten in Krabbendijke overdraagt aan de abdij van Ter Duinen, wordt als getuige vermeld Alardus van Ossendrecht. Deze machtige abdij bezat vele goederen en grondstukken tot in de verre omgeving. In Koksijde, waar de abdij stond, zijn de restanten van het gebouw nog te bezichtigen” (106, 1987).

In 1761 verkoopt de Heer van Ossendrecht de nederzetting aan de Markies van Bergen op Zoom. De laatste Markies verkocht het op zijn beurt in 1800 aan de Bataafse Republiek, zoals ons land toen heette.

De polder Hinkelenoord die ook onder de gemeente Ossendrecht viel, hoorde begin 19e eeuw nog bij Zeeland.

Voor de geschiedenis van het waterleidingcomplex N van Ossendrecht zie bij De Pottenbergen.

Aanwas
Aanwas, gelegen in het W van Ossendrecht rond de gelijknamige weg, was vanouds een buurtschap maar is tegenwoordig in de bebouwde kom van Ossendrecht opgegaan. Naamsverklaring: “Een afzetting van slibdeeltjes (van zand of klei) in steeds ondieper wordend water. Wanneer het op deze wijze ontstane schor aan bedijkt land vastzat, sprak men van aanwas. Werd het er echter door water van gescheiden, dan was er sprake van opwas. Het verschil had belangrijke gevolgen voor de aanspraken die op het nieuw gevormde land gemaakt konden worden” (1). “Vroeger lag hier een dijkje. Het dijkje liep vanaf de Aanwas om het gebiedje ‘De Ketel’ en kwam uit in de tegenwoordige Burgemeester Voetenstraat. Verder naar het dorp kwamen Noord- en Zuidpolder bij elkaar en daar lag een drassig gebied. Er was dus geen goede verbinding tussen het dorp en de Aanwas. Begin 1800 is er een zanddijk aangelegd, van onder aan de berg tot de verhoging ‘De Ketel’. De tegenwoordige Burgemeester Voetenstraat en de huizen zuidelijk ervan liggen op deze dijk."(106, 1987).

Voor nadere informatie over de geschiedenis van Ossendrecht, kunt u terecht bij de volgende instanties en sites:
- Heemkundekring Het Zuidkwartier.
- Verhalen over de geschiedenis van Ossendrecht op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Recente ontwikkelingen
Koningin Wilhelminakazerne
De voormalige Koningin Wilhelminakazerne (die voor 1997 ook gedeeltelijk onder de gemeente Putte viel) dateert uit 1952, heette vóór 1983 Legerplaats Ossendrecht en fungeert thans als opvang voor asielzoekers (is dat nog steeds het geval?, red.). Er worden circa duizend mensen gehuisvest. Het bijna 100 hectare grote gebied blijkt waardvolle natuur te herbergen. Pas in 1994 is dit geïnventariseerd, omdat er voorheen nooit toestemming voor werd gegeven. Vogelaar Hidde Bult uit Putte heeft er in dat jaar de broedvogels ‘gekarteerd’ en ontdekte er maar liefst 53 soorten broedvogels. Hij trof er onder meer rustzoekers (niet voor de hand liggend met een granaatbaan als ‘buurman’!) zoals de nachtzwaluw en de bergeend. Er werd echter niet op alle dagen geoefend en buiten de oefentijden was het er doodstil, mede omdat het terrein hermetisch was afgesloten. Er is zelfs een territorium gevonden van de draaihals, een vogel die in ons land zo zeldzaam is geworden dat hij hoog op de ‘Rode Lijst’ (lijst van bedreigde diersoorten) prijkt. De soort is elders in West-Brabant vrijwel uitgestorven. Bult roemt in zijn verslag verder de kwaliteit van de heesterbeplantingen, die talloze vogels nestgelegenheid en voedsel verschaffen. Het militaire oefenterrein NO van de kazerne (oppervlakte 629 ha) blijft vooralsnog in gebruik bij Defensie, maar mogelijk zal het worden afgestoten, gezien de afnemende behoefte van Defensie aan militaire oefenterreinen. Tien procent van het gebied is eigendom van Defensie, de rest wordt grotendeels gehuurd van jonkheer Cogels.

Polders
De polders W van Ossendrecht worden van alle kanten bedreigd. Ondanks een convenant dat in 1998 is afgesloten tussen de gemeenten Antwerpen (België), Stabroek (België), Woensdrecht (Noord-Brabant) en Reimerswaal (Zeeland) om het open poldergebied tussen Antwerpen en Bergen op Zoom ook echt open te houden, lanceert men het ene plan na het andere. De provincie Zeeland wil dat er een logistiek bedrijvenpark komt, de gemeente Roosendaal wil er een rangeerterrein aanleggen (als opvolger voor het Roosendaalse rangeerterrein), de Nederlandse Spoorwegen willen er een goederenspoorlijn van Antwerpen naar Bergen op Zoom doorheen trekken. Zeeland wil daar dan weer een eigen aftakking van hebben en het eventueel gelijk opwaarderen voor personenvervoer. En dan zijn er nog plannen voor een 800 hectare groot windmolenpark. Eerder zijn er al plannen geweest voor een Logistiek Park Ossendrecht (LPO), maar dat is afgeblazen. Het meest vergaande plan dateert uit de jaren zestig, toen er sprake van was het hele gebied tussen Antwerpen en Bergen op Zoom te industrialiseren. Het gebied bestaat uit een reeks kleinere poldertjes die eind 19e, begin 20e eeuw zijn ontstaan door indijking van de slikken en schorren langs de Eendracht. Dat was nog in de tijd dat Zuid-Beveland slechts door een dam met West-Brabant was verbonden. Het is verklaarbaar dat het oog van tal van plannenmakers telkens op het gebied valt. Het is nu eenmaal zeer gunstig gelegen tussen Antwerpen en Rotterdam, met volop ontsluitingsmogelijkheden. Er wonen weinig mensen, het heeft nauwelijks historische betekenis en het is geen natuurgebied zoals de Kalmthoutse Heide. Hier heeft men ‘alleen maar’ met boeren te maken… De nieuwe goederenspoorlijn zou gedeeltelijk door open landschap komen te lopen. Milieuvereniging Benegora pleit er voor de lijn te ‘bundelen’ met de A58 en het Schelde-Rijnkanaal. Dat levert het minste ruimtebeslag op.

Kalkzandsteengroeve Boudewijn
De groeve van kalkzandsteenfabriek Boudewijn, gelegen op het terrein van het voormalige herstellingsoord Dennenheuvel, is sinds 2004 buiten gebruik gesteld. Het fabriekscomplex is in 2007 afgebroken. Geoloog dr. C. Kasse, docent aan de Vrije Universiteit Amsterdam en afgestudeerd op de geologie van West-Brabant, heeft in 2000 voorgesteld van de groeve een aardkundig monument te maken, gezien de educatieve en wetenschappelijke waarde. Aan deze afgraving is namelijk het ontstaan van het West-Brabantse landschap af te lezen, tot maar liefst twee miljoen jaar terug. “De groeve is het binnenste van De Brabantse Wal. Deze wal is een bijzonder landschap, waarvan er in Nederland maar één is. Nergens anders heb je zo’n scherpe en steile overgang van de zandgronden naar de zeeklei. Hier zie je het ontstaan, laag voor laag”, aldus Kasse (428). De verschillende soorten lagen, die normaal gesproken onder de grond liggen, bevinden zich hier namelijk, dankzij de afgravingen, aan de oppervlakte, zodat de ontwikkeling van het gebied hieraan goed is af te lezen. Dr. Kasse verzorgt hier enkele malen per jaar excursies voor studenten en andere geïnteresseerden. Er ligt een plan voor herbestemming van het gebied met ca. 70 woningen. Bij de herontwikkeling van het gebied zijn de aspecten natuur, recreatie en wonen alledrie belangrijk. Natuurontwikkeling moet onder meer vorm krijgen door het geologische monument dat door de afgravingen van de afgelopen jaren min of meer als vanzelf is ontstaan. Het voormalig herstellingsoord Dennenheuvel is afgebroken. Op dat terrein komt een hotel. De woningbouw moet de ontwikkeling van het totaalplan financieel mogelijk maken.

Bezienswaardigheden
- Kapellen in Ossendrecht.
- Gevelstenen in Ossendrecht.

Jaarlijkse evenementen
- De Wandelende Krabben organiseren jaarlijks in het pinksterweekeinde de Pinkster2daagse. U kunt kiezen uit de afstanden 6, 12, 18, 24, 30, 36 en 42 kilometer.
- Trekkertrek (op een zondag eind augustus).

Natuur en recreatie
- Rond Ossendrecht loopt een mountainbikeroute van maar liefst 40 kilometer lengte.

Overnachten
- Stichting De Luchtballon organiseert primair vakantiekampen voor jeugd met een handicap of beperking, maar ook andere groepen kunnen er terecht voor vakantie of teambuilding. Voor nadere informatie zie bij Calfven, in welke buurtschap de stichting is gevestigd.
- Hotels in Ossendrecht en omgeving (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Ossendrecht (online te bestellen).

Links
- Dorpsplatform Ossendrecht.
- Ossendrecht linkspagina.
- Lokaal nieuwsblad 't Loopke is via de link ook online te lezen.

  1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
    Berkel, G. van; K. Samplonius
    , (2006)
Ossendrecht Groeten uit legerplaats
plattegrond: 
Gemeente Ossendrecht in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Kenmerken (classificatie)

Type object: 
plaats
Type plaats: 
Dorp
Gemeente: 
Woensdrecht
Streek: 
Baronie en Markiezaat
Provincie: 
Noord-Brabant
Erkende woonplaats: 
Ja
Postcodereeks: 
4641
0

Nieuwe reactie inzenden

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
  • Use <bib>...</bib> to insert automatically numbered references.
  • Use [fn]...[/fn] (or <fn>...</fn>) to insert automatically numbered footnotes.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Allowed HTML tags: <a> <b> <address> <blockquote> <br> <caption> <center> <code> <dd> <del> <div> <dl> <dt> <em> <h2> <h3> <h4> <h5> <h6> <hr> <i> <img> <li> <ol> <p> <pre> <span> <strong> <sub> <sup> <table> <tbody> <td> <tfoot> <th> <thead> <tr> <u> <ul> <tr> <img> <span>
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.

Meer informatie over formaatmogelijkheden