Ommerschans

Status
- Ommerschans is een buurtschap in de provincie Overijssel, in de streek Salland, in grotendeels gemeente Ommen, deels gemeente Hardenberg.
- De buurtschap Ommerschans valt grotendeels onder het dorp Vinkenbuurt (gem. Ommen), deels onder het dorp Balkbrug (gem. Hardenberg).

Ligging
De buurtschap Ommerschans ligt in het uiterste N van de gemeente Ommen, direct Z van Balkbrug.

Statistische gegevens
- In 1840 had Ommerschans 34 huizen / gebouwen met 1.457 inwoners 'waaronder 1.253 kolonisten' (1) in de gemeente Ommen, en 15 huizen met 88 inwoners in de gemeente Avereest.
- Tegenwoordig heeft Ommerschans ca. 120 huizen met ca. 300 inwoners.

Geschiedenis
De Ommerschans is rond 1625 op kosten van Groningen en Friesland gebouwd als vestingwerk, als verdediging tegen de destijds naar het noorden oprukkende Spaanse troepen. Van 1819 tot 1890 was het een 'bedelaarskolonie' van de Maatschappij van Weldadigheid. Sinds 1894 werden de landerijen gebruikt door het nabijgelegen 'opvoedingsgesticht voor jongeren' Veldzicht te Balkbrug (t/m 2000 gemeente Avereest, vandaar dat op oude ansichten vaak staat 'Veldzicht Avereest'). Tegenwoordig is Veldzicht een Forensisch Psychiatrisch Centrum, ook wel bekend als TBS-kliniek. Van de oorspronkelijke Ommerschans is weinig meer overgebleven dan een deel van de omgrachting.
- Nadere informatie over de geschiedenis van de Ommerschans.

Bezienswaardigheden
Voormalige kerk
De voormalige kerk van Ommerschans (Balkerweg 85) wordt in de volksmond ook wel de Boskerk genoemd. De kerk is in 1845 gebouwd door de 'bedelaars' uit de buurtschap Ommerschans. De kerk is van oorsprong Nederlands Hervormd. Later werd zij ook door de katholieken gebruikt. De hervormden keken naar het westen en de katholieken keken naar het oosten. De banken konden worden omgeklapt. In een latere periode is halverwege de kerk een muur gemetseld om een duidelijke scheiding aan te brengen tussen het katholieke en het hervormde gedeelte. De uitgang was destijds gericht op de oude Zwolseweg. De kerk behoorde tot instituut Veldzicht. Begin jaren negentig hebben zij de kerk verkocht aan particulieren. Helaas is er maar weinig van de kerk bewaard gebleven. De klok van de kerk is in bezit van Veldzicht. Onder architectuur hebben de eigenaren van het pand een verdiepingsvloer aangebracht, die tegenwoordig als woning in gebruik is. Eind 2007 is de benedenverdieping verbouwd tot Thomashuis (opvanghuis voor mensen met een beperking).

IJskelder
Ommerschans heeft 1 rijksmonument: een ijskelder uit ca. 1819, gelegen in een bosschage bij Balkerweg nr. 80, nu in gebruik als aardappelkelder. De kelder maakte deel uit van de voormalige bedelaarskolonie die in 1819 op de Ommerschans wed gesticht werd en later van het gesticht Veldzicht. De ijskelder heeft een ronde plattegrond onder een bakstenen koepelgewelf. De koepel is afgedekt met aarde en vormt een kunstmatige heuvel. De ingangspartij bestaat uit een bakstenen frontmuur met vleugels, daarbinnen een houten deur onder een rondboog. De ijskelder is van algemeen cultuur-en architectuurhistorisch belang vanwege de oorspronkelijke functie, de typologie, de relatie met de vroegere bedelaarskolonie en het latere gesticht Veldzicht, en de gaafheid.

Links
- Vereniging De Ommerschans zet zich in voor behoud en herstel van het historische gebied van de Ommerschans.