Medel

Status
- Medel is een buurtschap, thans grotendeels bedrijventerrein in de provincie Gelderland, in de streek Betuwe, gemeente Tiel. T/m 2001 gemeente Echteld.
- Buurtschap en bedrijventerrein Medel valt onder de stad Tiel.

Naam
Oudere schrijfwijzen
1076-1081 falsum? kopie 2e helft 12e eeuw de Medela, 1196 in Medele, 1846 Medel, Madel, Meel, Mel, 1913 Medel.
Naamsverklaring
Misschien het Oudnederlandse lo 'bos' met mede 'midden'.(1)

Ligging
Medel ligt W van Echteld, NO van Tiel, direct O van het Amsterdam-Rijnkanaal en grenst in het N aan de rivier de Linge.

Statistische gegevens
- In 1840 had de buurtschap Medel 29 huizen met 268 inwoners.
- Bij een grenscorrectie per 1-7-1956 is reeds een deel van de buurtschap Medel overgegaan van de gemeente Echteld naar de gemeente Tiel. Het betrof het zuidelijk deel van Medel, Z van de huidige A15, dat door het kort tevoren (1952) gereed gekomen Amsterdam-Rijnkanaal aan de W zijde van dat kanaal en dus op Tiels gebied was komen te liggen. Het is het gebied dat nu bekend staat als Latenstein. Het ging om 110 hectare met 49 inwoners.
- Bij de gemeentelijke herindelingen in deze regio in 2002, waarbij de gemeente Echteld opging in de gemeente Neder-Betuwe, is middels een grenscorrectie het N deel van de buurtschap Medel naar de gemeente Tiel overgegaan. De reden was dat Tiel grond nodig had om een bedrijventerrein te kunnen ontwikkelen. Het ging om 212 hectare met 25 huizen en 61 inwoners. Het betreft een gebied van globaal 2 km lengte en 1 km breedte direct O van het Amsterdam-Rijnkanaal en in het Z grenzend aan de A15.

Recente ontwikkelingen
Bedrijvenpark Medel
Bedrijvenpark Medel wordt ontwikkeld volgens de jongste inzichten op het gebied van parkmanagement. Coöperatie Medel, die dit management verzorgt, behoort tot de vijf beste ondernemersverenigingen in Nederland. De centrale ligging van Medel is ideaal voor transport handel, industrie en bouw. Dit wordt nog versterkt door de laad- en loswal met containerterminal aan het Amsterdam-Rijnkanaal. Ondernemers worden slagvaardig begeleid door een projectbureau, dat namens de samenwerkende gemeenten Tiel en Neder-Betuwe opereert. Daardoor blijven de lijnen kort en kunnen procedures doorgaans snel afgehandeld worden. De contacten verlopen via één loket.

Bedrijvenpark Medel heeft een parkachtige uitstraling met veel groen en twee recreatievijvers, die omgeven zijn door fiets- en wandelpaden. Bedrijvenpark Medel behoort tot de 25 beste bedrijventerreinen van Nederland. Negen experts uit de vakwereld van de bedrijfshuisvesting komen tot deze beoordeling in het Jaarboek Beste Bedrijventerreinen 2009. Medel scoort vooral goed vanwege de bereikbaarheid, de mogelijkheden voor internationaal transport, de ligging aan het Amsterdam-Rijnkanaal en de verplichte deelname van de bedrijven aan het parkmanagement, dat zorgt voor onder meer het onderhoud en de beveiliging van het terrein.
- Site Bedrijvenpark Medel.

Overigens beoogt er na Medel fase 1, de aanvankelijke ca. 200 hectare, nog een uitbreiding te komen met Medel 1a en 2. Zie de tekening hieronder. Volgens de laatste berichten medio 2009 zou Medel 2 echter een stuk kleiner worden, slechts enkele tientallen hectare in plaats van ca. 200.

Archeologie
In 2005 heeft de firma Archol aan de Bredesteeg te Medel een verkennend en waarderend archeologisch onderzoek uitgevoerd, voorafgaand aan geplande bebouwing van bedrijvenpark Medel ter plekke. Het onderzoek heeft inzicht gegeven in een lange bewoningsgeschiedenis gedurende de midden- en late bronstijd van een locatie in het Nederlandse rivierengebied. Vooral dit laatste is bijzonder, aangezien voorheen verwacht werd dat het rivierengebied vanwege vernatting niet bewoond was in de late bronstijd. Het heeft een substantiële bijdrage geleverd aan onze kennis over de bewoning in de late bronstijd, een periode waarover we doorgaans weinig weten en waarvan in het bijzonder in het rivierengebied de kennis zeer beperkt is. Omdat er ruimte was voor een onderzoek naar de directe omgeving van de huisplaatsen is nu ook een representatief beeld verkregen van de inrichting van de verschillende erven en een deel van het ingerichte landschap in de omgeving.

De huisplattegronden uit de midden-bronstijd (acht stuks) kunnen goed vergeleken worden met bronstijdplattegronden die elders in Nederland zijn aangetroffen. Het betreft lange, rechthoekige huizen met regelmatig geplaatste paren staanders, die over het algemeen gedurende een relatief korte periode, namelijk in de tweede helft van de midden-bronstijd (MBT-B 1500-1050 BC) in gebruik geweest zijn. Dit type huis verdwijnt in de late bronstijd (1050-800 voor Chr.) om plaats te maken voor een kleiner type
drieschepig huis (lengte tussen 7-11 m). Twee waterputten leverden verder elk een houten trap uit de midden-bronstijd op.

Op de erven uit zowel de midden- en late bronstijd komt standaard een aantal elementen voor: een huis, in een enkel geval mogelijk met een bijgebouw, een aantal spiekers voor graanopslag, kuilen en een waterput. De erven liggen op crevasse-afzettingen van een fossiel riviersysteem (Zoelense stroomgordel) met in de omgeving andere nederzettingsterreinen op crevasse-afzettingen die in dezelfde periode bewoond waren (vindplaats 1, 5). Ten zuiden van vindplaats 7 en 8 lag een uitgestrekt en nat komgebied. Ten noorden van de vindplaats lag de oude meandergordel van het Zoelense systeem.

Het nederzettingsterrein zal vermoedelijk continu bewoond zijn geweest vanaf de tweede helft van de midden-bronstijd en het eerste deel van de late bronstijd (maximaal 700 jaar). Een vroegere datering van een houtskoolmonster uit een paalspoor van een van de huisplattegronden uit de midden-bronstijd laat de mogelijkheid open dat men ook al gedurende de eerste helft van de midden-bronstijd (MBT-A 1800-1500 voor Chr.) in dit gebied aanwezig is geweest. Of de betreffende huisplattegrond (huis 8) van dezelfde ouderdom is, is niet vast te stellen.

De firma Archol heeft een rapport van de opgravingen gemaakt (waarvan wij hierboven de samenvatting hebben weergegeven), dat maar liefst 200 pagina's beslaat, voorzien van veel tekeningen en foto's van de aangetroffen situtaties en gedane vondsten. U kunt het van hun site downloaden: Rapport archeologische opgravingen Medel (pdf).

Bezienswaardigheden
- Huis Medel.
- Medelshof.

Jaarlijkse evenementen
- De Omloop de Medel (op een zaterdag in juni) is een wielerklassieker die meetelt voor de beloftencompetitie (renners tot 23 jaar) van de KNWU. Er doen ca. 25 wielerploegen aan mee. De start van Omloop de Medel is aan de Hoogkellenseweg W van Medel. De route van 70 kilometer, die twee keer dient te worden afgelegd, voert de renners via Medel naar Rijswijk en over de dijk langs Maurik, Eck en Wiel, Lienden en Kesteren naar Zetten. Vanaf daar gaat het via Andelst, Dodewaard, Ochten, IJzendoorn en Echteld weer terug naar Medel. Daarna leggen de renners nog vijf plaatselijke rondes van 7 kilometer af. Site Omloop de Medel.

Natuur en recreatie
Retentievijvers
Omdat er door bedrijvenpark Medel een fors oppervlak verharding in dit gebied is bij gekomen, zijn twee retentievijvers aangelegd om overtollig water op te vangen en zo de druk op de Linge te verminderen.