Leutingewolde

Status
- Leutingewolde is een buurtschap in de provincie Drenthe, gemeente Noordenveld. T/m 1997 gemeente Roden.
- De buurtschap Leutingewolde heeft een eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek en is daarmee een formele 'woonplaats' (die dus niet, zoals veel andere buurtschappen in ons land, voor de postadressen onder een nabijgelegen dorp valt).
- Leutingewolde heeft witte plaatsnaamborden en ligt dus buiten de bebouwde kom.
- Onder de buurtschap Leutingewolde valt ook een heel klein stukje van de buurtschap Rodervaart.

Naam
In het Drents
Lukkn'wol. De inwoners heten Lukkn'wolmers.
Oudere schrijfwijzen
Al in 1335 duikt de naam op in geschriften als Lockincwolda. Latere vermeldingen spreken van Lotyngewolde (1444), Lotyngewolt (1445), en tot 1955 ook wel Leutingewold. Vanaf die datum is het officieel Leutingewolde, hoewel op diverse kaarten soms (onjuist) sprake is van Leutingerwold of Leutingerwolde.
Naamsverklaring
-Het achtervoegsel wolde past duidelijk in het rijtje in deze streek in Zuidwest-Groningen en Noord-Drenthe van plaatsen als Midwolde, Oostwold, Foxwolde, Roderwolde, Peizerwold, Eelderwolde, Paterswolde enzovoort, en verwijst zeer waarschijnlijk naar een in de Middeleeuwen hier gelegen uitgestrekt woud (broekbos). Leutinge komt wellicht van een persoonsnaam Lockinc of Lude en de plaats zou dan betekenen het woud van (de lieden van) Lockinc/Lude.
-Het is echter ook goed mogelijk dat leute gewoon ‘lieden’ betekent (vgl. het Duitse ‘Leute’).
-Gezien de oorsprong van Lotyn(g) zou het eventeel ook nog verband kunnen houden met de Drentse systeem van ‘(ver)lo(t)ting’, waarbij land verdeeld werd onder boeren krachtens overeenkomsten. Dit geschiedde echter doorgaans later dan de stichtingsdatum.
-In de volksmond wordt ten slotte weleens gesteld dat Leutinge verband zou houden met ‘lutje’ en zou verwijzen naar de geringe omvang van de nederzetting; dit lijkt echter niet waarschijnlijk.

Ligging
Leutingewolde ligt ca. 1 km ten noorden van Roden (sinds enkele jaren hiervan gescheiden door de noordelijke rondweg om deze kern, en bereikbaar per tunnel), ten zuiden van het Leekster- of Zulthemeer, en zuidoostelijk van Nietap.

Statistische gegevens
- In 1840 had Leutingewolde 21 huizen met 118 inwoners.
- Tegenwoordig telt Leutingewolde ca. 60 huizen met ca. 160 inwoners. Dit aantal was eind jaren tachtig iets hoger, toen het nieuwe bedrijventerrein Noordhoek bij Roden onder Leutingewolde viel; dit is echter later bij Roden gevoegd, waardoor ook enkele woningen aan de Leutingewolderweg voortaan bij Roden hoorden. Tegenwoordig geldt de tunnel onder de rondweg als grens tussen Leutingewolde en Roden.

Geschiedenis en beschrijving nederzetting
Leutingewolde beschikt niet over een echte kern en bestaat voor het grootste deel uit een rond lopende boerenweg, toepasselijk De Ring genaamd. Hieraan liggen enkele (woon)boerderijen. Het noordelijk deel hiervan is de oorspronkelijke ‘kern’ van de nederzetting, hier bevindt zich ook de licht glooiende Esch van Leutingewolde (+1,5 m. NAP).

Leutingewolde is hier ontstaan als middeleeuws veenontginningsdorp (vanuit Roden), waar achter de kransvormige bebouwing het land werd opgedeeld in stroken (later deels tenietgedaan door ruilverkaveling). Door veenafgraving en het verwijderen van het bos kwam het omliggende gebied aan de rand van de es steeds lager te liggen (-0,7 m. NAP) en verwerd tot een soort moeras, terwijl ook het Leekstermeer zich uitbreidde. Deze ontwikkeling werd een halt toegeroepen in 1856 met de aanleg van de Leutingewolderpolder ten noorden van de buurtschap. Het gebied kenmerkt zich nu door grasland (weiland), terwijl steeds meer landerijen rond het Leekstermeer een belangrijk vogelbroedterrein zijn. In de tweede helft van de 19e eeuw breidde de bebouwing zich meer zuidwaarts uit, langs de Turfweg naar Nietap/Leek, de Leutingewolderweg naar Roden  en rond de Rodervaart.

Door de oprukkende industrie van Roden ligt Leutingewolde nog maar nauwelijks buiten deze kern, hoewel het zijn rust goed bewaard heeft weten te houden. In deze zin heeft de aanleg van de noordelijke rondweg om Roden er ook toe bijgedragen dat het sluipverkeer aanzienlijk is afgenomen. De buurtschap Leutingewolde heeft zeker in relatie tot haar bescheiden omvang een rijk verenigingsleven en er heerst een groot saamhorigheidsgevoel.

Bezienswaardigheden
Poldergemaal
Poldergemaal Leutingewolde (gelegen bij de camping aan het Leekstermeer) houdt het water in de polder Leutingewolde op peil.

Boerderijen
Aan De Ring staan nog een paar boederijen met een oorspronkelijk voorhuis. Voorts is deze zeer fraaie weg beplant met bomen, en gaat door de houtsingels en over de es. Het rondrijden van dit weggetje is dan ook een verrassende aangelegenheid.

Jaarlijkse evenementen
- Jaarlijks is er in Leutingewolde op een zaterdag eind augustus het Leutfeest; een rommelmarkt en kunst- en creatiefmarkt.
- Artikel over de vele evenementen die men in de buurtschap Leutingewolde organiseert.
- Foto's van de evenementen in Leutingewolde.

Natuur en recreatie
- Natuurgebied ten noorden van Leutingewolde met vogelbroedterrein aan de rand van de es.
- Fraai en goed begaanbaar fietspad naar Roderwolde en Nietap/Leek, over de glooiende es door de landerijen, aan de rand van het Leekstermeer of Zulthemeer.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Leutingewolde (online te boeken).

Literatuur
- De Knapzakroute Nieuw-Roden / Nietap / Leutingewolde is een deel uit de serie knapzakroutes (wandelroutes door Drenthe).

Links
- Site van en over de buurtschap Leutingewolde met o.a. actualiteiten en activiteitenagenda.
- Leutingewolde heeft een eigen 'volkslied': het Leutlied.

Foto's
- Fotoserie van de gemeente Noordenveld van Fokko van der Leest.
- Fotoserie van de gemeente Noordenveld van fotograaf Martin Stevens.

De informatie over de kern Leutingewolde is samengesteld door en © geograaf mr. drs. Robert H.C. Kemkers te Nietap.