Kerkwerve

Kerkwerve

lokatie

samenvatting:

Status
- Kerkwerve is een dorp in de provincie Zeeland, gemeente Schouwen-Duiveland. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1960. In 1961 over naar gemeente Middenschouwen, in 1997 over naar gemeente Schouwen-Duiveland.
- De gemeente Kerkwerve is in 1813 vergroot met de gemeenten Nieuwerkerke en 'Rengerskerke en Zuidland'.
- Wapen van de voormalige gemeente Kerkwerve.
- Onder het dorp Kerkwerve vallen ook de buurtschappen Moriaanshoofd en Nieuwerkerke Schutje en de voormalige buurtschap Duivendijke.

Naam
Alternatieve naam van de gemeente
De gemeente Kerkwerve werd, in ieder geval tot medio 19e eeuw, ook wel 'Kerkwerve, Nieuwerkerke, Rengerskerke en Zuidland' genoemd.
Oudere vermeldingen
1317 Kercwerve.
Naamsverklaring
Samenstelling van werf 'opgeworpen heuvel' (vergelijk Warffum) en kerk 'kerk'. Oorspronkelijk duidde werf een kunstmatig opgeworpen heuvel aan, later werd de term in Zeeland gebruikt voor een château de motte, een door wallen omgeven, versterkt huis op een woonheuvel met daar omheen een gracht. De plaats had vroeger een naamgenoot in de oude dubbelnaam van Oegstgeest, dat begin 11e eeuw vermeld wordt als Kiricwereve.(1)

Ligging
Kerkwerve ligt NW van Zierikzee.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Kerkwerve 86 huizen met 502 inwoners, verdeeld in dorp Kerkwerve 40/233 (= huizen/inwoners, waarvan in de kom 18 huizen met ruim 100 inwoners) en de buurtschappen Nieuwerkerke 26/140, Rengerskerke (ook wel Rengerskerk) 13/82, Zuidland 6/39 en Moriaanshoofd 1/8.
- Tegenwoordig heeft Kerkwerve, inclusief de buurtschappen, ca. 400 huizen met ca. 1.050 inwoners.

Geschiedenis
Kerkwerve is vermoedelijk ontstaan omstreeks 1200 bij de bedijking van Schouwen. Kerkwerve is een voormalige heerlijkheid. Deze heerlijkheid bestond uit het dorp Kerkwerve en de buurtschap Wijbach en was 1.011 ha groot. Huis te Werve, een vierkante donjon met enkele aanbouwsels dat oostelijk van de kerk lag, is in het begin van de achttiende eeuw verdwenen. De laatst overgebleven Schouwse stolp, die bij Kerkwerve lag, is in 1956 afgebroken in verband met tijdens de watersnood van 1953 opgelopen schade.

"In het jaar 1575, werd Kerkwerve door de Spanjaarden in brand gestoken en voor een gedeelte door de vlammen verteerd. In het volgende jaar, viel er een hevig gevecht voor tusschen de gewapende sloepen der Spanjaarden, onder Mondragon, die eenen aanslag waagde op Brouwershaven, en eenige ligte vaartuigen onder Joost van den Ende. Mondragon, aan den grond gerakende, werd door Van den Ende aan boord geklampt. De Spanjaarden sprongen in het water, en de Zeeuwen hen achterna, daar zij hen met de kolven hunner musketten doodsloegen."(2)

Bezienswaardigheden
- Kerkwerve heeft 2 rijksmonumenten.
- De huidige Pancratiuskerk is in 1900 gebouwd ter vervanging van de in 1899 gesloopte voorganger.

Overnachten
- Vakantiehuizen in Kerkwerve en omgeving (online te boeken).

Links
- Dorpsraad Kerkwerve.
- Brandweer Kerkwerve.