Hoek van Holland

Status
- Hoek van Holland is een dorp en deelgemeente in de provincie Zuid-Holland, gemeente Rotterdam. T/m 1913 gemeente 's-Gravenzande. Bij een grenscorectie in 1914 is het grondgebied van Hoek van Holland naar de gemeente Rotterdam overgegaan (na vruchteloze pogingen van de inwoners om van Hoek van Holland een zelfstandige gemeente te maken). Op dat moment had het dorp 2.964 inwoners.
- Ook het langgerekte buitengebied ZO van Hoek van Holland, tot aan de grens met Maassluis, behoort tot Hoek van Holland. Vanuit het dorp richting ZO betreft dat allereerst het gebied De Bonnen en na het Oranjekanaal de Oranjebuitenpolder.

Naam
Lokale naamgeving
In de volksmond wordt Hoek van Holland kortweg De Hoek genoemd.
Inwoners
De inwoners van Hoek van Holland heten Hoekenezen.

Ligging
Hoek van Holland ligt ZW van 's-Gravenzande, in de uiterste ZW hoek van het Westland. Het grenst in het Z aan de Nieuwe Waterweg, in het W aan de Noordzee. Hoek van Holland is dan ook bekend vanwege de veerdienst Hoek van Holland-Harwich (GB).

Statistische gegevens
Hoek van Holland heeft ca. 4.000 huizen met ca. 10.000 inwoners op een oppervlakte van 14,1 km2.

Geschiedenis
De oorspronkelijke Hoek van Holland was de aanduiding voor de meest zuidelijke duinenrij van Holland. Door de aanleg van de Nieuwe Waterweg (1866-1868) raakte dit gebied gescheiden van de rest van Holland (op de plattegrond bij 's-Gravenzande uit ca. 1870 is dat goed te zien). Van dit gebied is inmiddels niets meer terug te vinden. Het gebied, waarin tot de jaren vijftig van de 20e eeuw ook vogeleservaat De Beer was gesitueerd, is verdwenen bij de aanleg van de havengebieden Europoort en Maasvlakte.

Het huidige Hoek van Holland was lange tijd een vrijwel onbewoond gebied dat voornamelijk uit hooiland bestond. Er was geen enkele infrastructuur en de ontwikkelingen werden helemaal aan het toeval overgelaten. De ‘Wet betreffende de verbetering van de waterweg van Rotterdam naar zee’ werd op 24 januari 1863 van kracht en bracht verandering in de ontwikkeling van ‘den Hoek’. Het Rijk onteigende de gebieden in het toekomstige Waterweggebied. Met het graven van de Nieuwe Waterweg ontstond een nederzetting van waterwegwerkers: een mannengemeenschap in noodwoningen. De Nieuwe Waterweg werd in 1872 in gebruik genomen en de spoorlijn werd doorgetrokken. Met de komst van het Loodswezen, de Reddingsbrigade en Rijkswaterstaat bouwde men meer permanente huizen voor hun personeel. Met de eerste vaart van de veerdienst Hoek van Holland-Harwich in 1893, bood ‘den Hoek van Holland’ ook onderdak aan het personeel van de Great Eastern Railway Company.

Het Rijk verkocht regelmatig percelen voor bebouwing maar eiste geen voorzieningen. Geen riolering, geen drinkwater, geen bestrating, geen gemeentereiniging. De gemeente ’s-Gravenzande, waar Hoek van Holland toen deel van uitmaakte, stond machteloos tegenover de problemen. Het Geneeskundig Staatstoezicht had de wantoestanden al in de jaren negentig gesignaleerd maar dit leidde niet tot actie. De Hoekse inwoners namen het heft in eigen handen. Zij richtten zich tot het Ministerie van Binnenlandse Zaken, maar dat leverde zo weinig op dat zij in 1904 de krachten bundelden in de Vereniging ‘Algemeen Belang’. In 1907 ondernam deze vereniging actie aan de adressen van de Great Eastern Railway Company en de koningin, met het verzoek een zelfstandige gemeente te vormen. Dit ging niet door, omdat Hoek van Holland noodlijdend was. Uiteindelijk werden op 1 januari 1914 delen van ’s-Gravenzande en Naaldwijk bij Rotterdam gevoegd onder de naam Hoek van Holland. Hoek van Holland kreeg een hulpsecretarie waar de registers van de burgerlijke stand en het bevolkingsregister werden ondergebracht.

De verwachting dat de meer gegoede Rotterdammer naar de kust zou trekken, ging niet in vervulling. Hoek van Holland werd een typische volksbadplaats. De aanleg van een kampeerterrein startte in 1938. De eerste spade voor de strandboulevard ging een jaar later de grond in. De opening vond plaats op 17 juli 1939. Tijdens de oorlog kwam het hele strandtoerisme stil te liggen, om pas na de bevrijding weer op gang te komen. (bron: Stadskrant gemeente Rotterdam, 28-9-2010)

Recente ontwikkelingen
- Waterwegcentrum is het plan om Hoek van Holland de komende jaren te laten uitgroeien tot een vierseizoenenbadplaats van ca. 15.000 inwoners.
- Concept-Gebiedsvisie Hoek van Holland 2030 (d.d. okt. 2008) (pdf).

Bezienswaardigheden
- De Nieuwlandse Molen.
- Mariabeeldje.
- De Maeslantkering in de Nieuwe Waterweg bij Hoek van Holland is een imposante zogeheten 'stormvloedkering' die Zuid-Holland bij hoogwater moet beschermen tegen overstroming. In het Keringhuis bij de Maeslantkering komt u er alles over te weten.

Natuur en recreatie
Van Dixhoorndriehoek
Begin jaren zeventig van de 20e eeuw is een enorme hoeveelheid zand voor de kust bij Hoek van Holland aangebracht om de kust beter te beschermen. Het daardoor ontstane natuurgebied Van Dixhoorndriehoek dankt haar naam aan de gelijknamige directeur-generaal van Rijkswaterstaat die hiertoe opdracht gaf. Het zand kwam vrij bij de aanleg van diepe havens en vaargeulen bij de Maasvlakte. Het opgespoten gebied ontwikkelde zich in de loop der tijd tot een duingebied waar bijzondere flora en fauna voorkomen. De afgelopen jaren groeide het open duingebied echter in hoog tempo dicht met struweel. Om de natuurwaarden te beschermen tegen verdere achteruitgang is het grootste gedeelte van de Van Dixhoorndriehoek, als onderdeel van het natuurgebied Solleveld & Kapittelduinen, aangewezen als Natura 2000-gebied. Samen met de Zandmotor en het Spanjaardduin vormt dit gebied een kuststrook waar kustverdediging, natuurontwikkeling en recreatie op een dynamische wijze samenkomen. Deze beschermde status brengt ook verantwoordelijkheden met zich mee. Zo moeten bepaalde planten- en diersoorten behouden blijven en hun leefgebieden waar nodig worden hersteld. Om de natuur in dit gebied te beschermen, heeft de gemeente Rotterdam het eigendom en beheer van het natuurgebied Van Dixhoorndriehoek in 2012 overgedragen aan Stichting Zuid-Hollands Landschap. Het strand, de wegen, het fietspad en de strandslagen in het gebied blijven in beheer bij de gemeente Rotterdam.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Hoek van Holland (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Hoek van Holland (online te bestellen).

Links
- Deelgemeente Hoek van Holland gemeentelijke informatie.
- Hoek van Holland portaal voor bewoners, ondernemers en toeristen, met o.a. actualiteiten en evenementenagenda.
- De Westlandse Omroep Stichting (WOS) is de regionale omroep voor de gemeenten Westland, Maassluis, Midden-Delfland en het dorp Hoek van Holland.