's-Gravenzande

Status
- 's-Gravenzande is een dorp in de provincie Zuid-Holland, in de streek en gemeente Westland. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2003.
- Onder de gemeente 's-Gravenzande viel naast het gelijknamige dorp ook het dorp Heenweg. Postaal gezien ligt Heenweg 'in' 's-Gravenzande, omdat het geen eigen postcode met plaatsnaam heeft.
- Tot 1914 viel ook het dorp Hoek van Holland onder de gemeente 's-Gravenzande. In dat jaar is dat dorp overgegaan naar de gemeente Rotterdam, met op dat moment 2.964 inwoners.
- Wapen van de voormalige gemeente 's-Gravenzande.

Naam
Benaming inwoners
Een inwoner van 's-Gravenzande heet een 's-Gravezander, of in het lokale dialect een Breeje Durper of een 's-Gravezooier.
Oudere schrijfwijzen
's Gravezande, 's Gravesande, 1200 Harena comitis, 1238 kopie 14e eeuw Arena sive vulgariter Zande, 1239 kopie 14e eeuw Gravenzande, 1344 sGravensande, 1883 's Gravenzande.
Naamsverklaring
Betekent zand 'zand, zandplaat' van de graaf (= de graaf van Holland). Zie ook 's-Gravenpolder. (1)

Ligging
's-Gravenzande ligt ZW van 's-Gravenhage, in het ZW van de streek en tegenwoordig ook gemeente Westland.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente 's-Gravenzande 346 huizen met 2.099 inwoners, verdeeld in dorp 's-Gravenzande 219/1.346 en buurtschap Zand-Ambacht 127/753.
- Tegenwoordig heeft 's-Gravenzande ca. 8.000 huizen met ca. 20.000 inwoners.

Geschiedenis
Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van 's-Gravenzande, kunt u terecht bij:
- Historische werkgroep Oud-'s-Gravesande, Postadres: Heliotroop 11, 2691 HJ 's-Gravesande, tel: 0174-413073.
- Geschiedenis van 's-Gravenzande.

Recente ontwikkelingen
Poelpolder: wonen op het water
De Poelpolder, een strook land die oostelijk langs 's-Gravenzande loopt, tussen Poelwetering en Nieuwe Vaart, verandert tussen 2010 en 2017 in Nederlands eerste woonlocatie op het water in ontpolderd gebied. Met drijvende appartementencomplexen, wegen en eilanden. In 2010 start de bouw van een spectaculair drijvend appartementeneiland met zestig wooneenheden.

Bezienswaardigheden
- Molen van 's-Gravenzande.

Jaarlijkse evenementen
- Kermis (weekend in juli).
- De Rijk Zwaan Loop (op een zaterdag in september) kan gelet op het typisch Westlandse parcours langs kassen, bossen en landerijen met recht Westlands Mooiste worden genoemd. Er zijn 4 afstanden: 10 Engelse Mijlen (16,1 kilometer), 5 kilometer en voor de schooljeugd 1 kilometer en 500 meter.

Natuur en recreatie
- Bezoekerscentrum d'Oude Koestal.
- Arendsduin is een locatie van het Hoogheemraadschap van Delfland in 's-Gravenzande. Deze locatie wordt omringd door het Natura2000-gebied, dat bestaat uit de beschermde natuurgebieden Solleveld en Kapittelduinen. Omdat de gebouwen op Arendsduinj al enkele jaren niet meer gebruikt werden, heeft het hoogheemraadschap de locatie en het terrein eromheen begin 2011 'teruggeven' aan de natuur. De gebouwen zijn gesloopt, het asfalt is verwijderd en er zijn zogeheten 'grijze' duinen aangelegd. Deze duinen bestaan uit laagblijvende grassen, kruiden en mossen. Het woonhuis aan de voet van Arendsduin en het fietspad langs Arendsduin blijven in de huidige staat. (bron: Hoogheemraadschap van Delfland, 7-12-2010)

Overnachten
- Vakantiehuizen in 's-Gravenzande en omgeving (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over 's-Gravenzande (online te bestellen).

Links
- ca. 200 oude ansichten en foto's van 's-Gravenzande.
- Hervormde Gemeente 's-Gravenzande.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)