Brouwershaven

Status
- Brouwershaven is een stad in de provincie Zeeland, op het schiereiland en in de gemeente Schouwen-Duiveland. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1996.
- De gemeente Brouwershaven is in 1961 vergroot met de gemeenten Dreischor, Noordgouwe en Zonnemaire.
- Wapen van de voormalige gemeente Brouwershaven.
- NW van Brouwershaven ligt een plek met officiële blauwe komborden (en 30 km-zone) genaamd 'Den Osse'. Daardoor zou je geneigd kunnen zijn te denken dat dit een buurtschap en dus plaats is. Het is echter alleen een bungalowpark, jachthaven en duikplek in het buitengebied van Brouwershaven. Ter voorkoming van misverstanden zou in onze optiek een blauw bord alleen een woonplaats moeten aanduiden, daarom zou Den Osse beter blauwe borden Brouwershaven kunnen hebben met een wit bordje Den Osse er onder.

Naam
In de volksmond
Brouw.
In het Zeeuws
Brouwesaeven.
Oudere vermeldingen
1321 den Dorpe van Brouwershavene, 1331 Brouwershavene, 1396 Brouwershaven.
Naamsverklaring
Zo genoemd naar het Delftse bier dat van hieruit naar Zeeland werd verscheept. Deze verklaring is al te vinden in de Tegenwoordige Staat van 1753: "Eertyds, wanneer er geen of weinig Bier in Zeeland gebrouwen werdt, was deeze Stad de Haven, in welke, als naast by Holland gelegen, de Hollandsche Brouwers, en byzonder die van Delft, hunnen Bieren aanbragten, welke aldaar opgeslagen, en voorts door geheel Zeeland vervoerd werden." Het eerste deel is dan het meervoud van brouwer 'bierbrouwer'.(1)

Ligging
Brouwershaven ligt N van Zierikzee en grenst in het N aan het Grevelingenmeer.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Brouwershaven, die toen nog alleen de stad besloeg met een klein stuk buitengebied, 210 huizen met 1.266 inwoners.
- Tegenwoordig heeft de stad Brouwershaven ca. 550 huizen met ca. 1.400 inwoners.

Geschiedenis
Brouwershaven is rond 1285 gesticht als nieuwe haven voor Brijdorpe, van welk dorp de haven verzand was. In 1403 krijgt Brouwershaven stadsrechten. Nadat de nauwelijks versterkte stad door Spaanse troepen in 1575 werd veroverd en in brand werd gestoken, kregen de ingezeten in 1589 toestemming van Prins Willem I om de plaats te bewallen met aarden wallen, waarin vijf poorten toegang gaven tot de stad. Bij de stormvloed van 1682 is een deel van de vestingwerken vernietigd. De vesting is opgeheven in 1820, waarna ze is ontmanteld. De wallen en grachten aan de oost- en noordzijde van de stad zijn bewaard gebleven.

De vangst van vis en schelpdieren was vanouds een belangrijke inkomstenbron, maar ook de handel in wijn en bier, hout en steen, wol en vlas, rapen en bieten deed de stad groeien. Lange tijd vormde ook darinkdelven een bron van inkomsten. Toen dit verboden werd, haalde men het zout uit warme streken waar de zon zeewater kon laten verdampen, Portugal bijvoorbeeld. Dat zout werd voor een flink deel doorgevoerd naar de havens aan de Oostzee, waar weer hout en andere producten werden ingekocht.

In de 19e eeuw heeft Brouwershaven de functie van overslaghaven voor Rotterdam vervuld. De Brielse Maas en het Goereese Gat verzandden namelijk waardoor grote schepen moeilijk meer in Rotterdam konden komen. Dit had extra bedrijvigheid in Brouwershaven tot gevolg voor bijvoorbeeld loodswezen, belastingdienst en een grote werkplaats voor tonnen om de vaarweg af te bakenen. Na het graven van de Nieuwe Waterweg (1872) t.b.v. de Rotterdamse havens, verdween de Brouwershavense functie van overslaghaven voor Rotterdam. Pas na de watersnood van 1953 kwam de smalstad opnieuw tot leven door de verbeterde verbindingen dankzij de Deltawerken, de aanleg van een jachthaven en stimulering van het toerisme, nu de economische drager van Brouwershaven.

Bezienswaardigheden
- Brouwershaven heeft 59 rijksmonumenten.
- Het gebied binnen de oude verdedigingswerken is sinds 1973 een beschermd stadsgezicht.
- De imposante Sint Nicolaaskerk dateert oorspronkelijk uit 1325 en is later in fasen (tot medio 16e eeuw) diverse malen uitgebreid.
- Sinds 1829 is er in Brouwershaven een standbeeld van politicus en dichter Jacob Cats, die hier in 1577 is geboren. Het in 2010 gerestaureerde originele zandstenen standbeeld staat tegenwoordig in de Sint Nicolaaskerk. Op de Markt staat nu een bronzen afgietsel, dat beter tegen de weersomstandigheden bestand is. Videoreportage over de restauratie van het standbeeld van Jacob Cats in Brouwershaven.
- Het voormalige stadhuis is in de jaren zeventig gerestaureerd.
- Korenmolen De Haan is een grondzeiler uit 1724.
- Molen Windlust uit 1935.

Musea
- Brouws Museum.
- Museum De Vergulde Garnaal.

Jaarlijkse evenementen
- Brouwse Dag (weekend in juli).

Eten en drinken
- Stokbeschuit is een lokale lekkernij, een speciaal soort soes.

Overnachten
- Vakantiehuizen in Brouwershaven en omgeving (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Brouwershaven (online te bestellen).

Links
- Stadsraad Brouwershaven.
- Site van Ondernemersvereniging Brouwershaven, met o.a. geschiedenis en evenementen.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)