Noordgouwe

Noordgouwe

lokatie

samenvatting:

Status
- Noordgouwe is een dorp in de provincie Zeeland, op het schiereiland en in de gemeente Schouwen-Duiveland. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1960. In 1961 over naar gemeente Brouwershaven, in 1997 over naar gemeente Schouwen-Duiveland.
- Onder het dorp Noordgouwe valt ook de buurtschap Schuddebeurs.
- Wapen van de voormalige gemeente Noordgouwe.

Naam
Oudere vermeldingen
1396 Noortgouda, 1637 Noortgow.
Naamsverklaring
Is evenals Gouda genoemd naar een water de Golda, dat reeds genoemd wordt in een in origineel bewaard gebleven schenkingsakte uit 976: super fluvium Golda. De naam betekent derhalve 'het goudkleurige water'.(1)

Ligging
Noordgouwe ligt N van Zierikzee, ZO van Brouwershaven.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Noordgouwe 114 huizen met 680 inwoners, verdeeld in dorp Noordgouwe 108/625 (= huizen/inwoners) en buurtschap Schuddebeurs 6/55.
- Tegenwoordig heeft Noordgouwe ca. 300 huizen met ca. 750 inwoners.

Geschiedenis
Noordgouwe is een van de jongste dorpen van Schouwen-Duiveland. Tot de 14e eeuw lag er op deze plek een water, de Gouwe, dat de eilanden Schouwen, Duiveland en Dreischor van elkaar scheidde. Dit water verzandde en in 1374 werd de noordelijke tak van de Gouwe ingepolderd door tussen Schouwen en Dreischor twee dammen te leggen. Het dorp Noordgouwe ontstond enige tijd later.

Voor de kerk stond tussen 1434 en 1572 het klooster Sion van de orde der Kartuizers. In 1577 werden de stenen van het inmiddels vervallen klooster gebruikt voor herstel van de kerk.

Ten westen van Noordgouwe lag Huize de Pottere, een 16e-eeuws kasteeltje van Hendrik de Pottere, dat in de loop der tijd werd verbouwd tot boerderij.

Van 1763 tot 1952 beschikte het dorp over een houten achtkante korenmolen.

In 1902 kreeg Noordgouwe een streekziekenhuis, welke functie in 1957 werd overgenomen door een nieuw ziekenhuis in Zierikzee. Tegenwoordig is het een kuuroord.

Bezienswaardigheden
- Noordgouwe heeft 23 rijksmonumenten.
- Noordgouwe is/heeft een beschermd dorpsgezicht.
- De Driekoningenkerk uit 1462 ligt op een omgrachte kerkring (eilandje). De levendig versierde toren is in het schip ingebouwd. Gerestaureerd in 1959. Streekgemeente Dreischor-Noordgouwe.
- Pastorie uit 1870 (Ring 3).
- Begraafplaats aan de Heerweg tegenover nr. 10.
- Aan de Heereweg 19-27 ligt het Pottershofje, ook wel Pottere Hofje, Conyershuisjes of in het Zeeuws ‘Koenjers-ûusjes’. De psalmteksten boven de deuren zijn praktisch onleesbaar geworden, maar naast nr. 23 staat op een gevelsteen nog duidelijk ‘Jehova Providit’: God geeft. De eer wordt niet helemaal aan God gelaten, getuige een identieke steen waarop vermeld staat dat ridder Ioan Coniers en zijn vrouw Maria de Pottre in 1651 dit hofje stichtten tot troost en onderhoud van eerlijcke van goede afkomste (het was voor officiersweduwen bestemd) en van kloecke voorstanders ontbloote weduwen. Dit soort weduwen is blijkbaar zo schaars geworden dat de huisjes nu leegstaan. De nieuwe eigenaar, een aannemer, heeft ze voorbestemd tot vakantiehuisjes. (is dit inmiddels al gerealiseerd?, red.)
- Voormalige Meestoof Willem III uit 1623 (Zuid Bosweg 1).
- Aan de Ring staat een open travalje.
- Aan de Ring in Noordgouwe is in november 2011 een beeldje onthuld van meester Johannes Vijverberg (1880-1965). Deze hoofdonderwijzer richtte muziekvereniging Con Amore op, maar werd vooral bekend als vogelkenner en vogelfotograaf. Het beeldje, gemaakt door Miems van Cittters uit Burgh, is een geschenk van Stichting Renesse aan de gemeente. De stichting wil in elke woonkern van Schouwen-Duiveland een beeldje plaatsen van een bekende dorpsfiguur.