Bonnermond

Status
- Bonnermond is een voormalige buurtschap in de provincie Groningen, in de huidige gemeente Stadskanaal. T/m 1968 gemeente Wildervank.
- Bonnermond viel onder de kern die in de 19e eeuw tot begin 20e eeuw doorgaans Nieuw-Stadskanaal werd genoemd. Dat was het NW gedeelte van Stadskanaal, NW van de huidige N378 (Gasselte-Stadskanaal), dat t/m 1968 onder de gemeente Wildervank viel. In 1969 is deze langgerekte ZO hoek van de gemeente Wildervank (ca. 5 km lang en ca. 2 km breed, zie de oude kaart hieronder) overgegaan naar de nieuwe gemeente Stadskanaal. Wildervank zelf met omgeving is toen overgegaan naar de gemeente Veendam. De eigenlijke kern Stadskanaal, ZO van de huidige N378, viel vanouds onder de gemeente Onstwedde. T/m 1968 lag deze buurtschap (die toen vermoedelijk al niet meer als zodanig beschouwd werd) dus in de plaats Stadskanaal, gemeente Wildervank.

Naam
Naamsverklaring
Haaks op het Stadskanaal lopen en liepen vele zijkanaaltjes om in de tijd van de veenontginningen, de turf te kunnen vervoeren. Dat zijn de zogeheten monden. De nederzettingen die langs die kanalen en kanaaltjes ontstonden, kregen de naam van een nabijgelegen dorp op de oude Drentse zandgronden in het W, met de toevoeging -mond. Vaak na een eerder ontstane nederzetting er tussenin die op -veen eindigde. Zo ontstonden in het geval van Bonnen de latere nederzettingen Bonnerveen en Bonnermond.
Naamgeving
- Het buurtje rond de Bonnermond en de haaks hierop ZO lopende, oorspronkelijk geheten Pekelderweg*, werd kennelijk, gezien de naam van het hulppostkantoor ter plekke, tot 1915 Bonnermond genoemd, en daarna Pekelderweg (althans in 1915 zijn de namen in de poststempels in die zin veranderd). In(1) komt Bonnermond voor zonder aanduiding van de status, en Pekelderweg met de aanduiding buurtschap. Begin 20e eeuw waren dus beide namen voor dit buurtje in gebruik.
- In 1953 is de Pekelderweg tussen Dalweg / Bonnermond en de weg naar Nieuwe Pekela, van naam veranderd in Scheepswerfstraat.
* Niet te verwarren met de haaks daarop, vanuit het Stadskanaal naar Nieuwe Pekela lopende Pekelderstraat, die in die tijd ook Pekelderweg heette.

Ligging
De buurtschap Bonnermond / Pekelderweg lag NW van de kern Stadskanaal, rond het deel van de Pekelderweg dat sinds 1953 Scheepswerfstraat heet, en het weggetje Bonnermond, dat lag tussen de weg Nieuwediep en het Stadskanaal. Het weggetje Bonnermond lag in het verlengde van de Dalweg (dat is de weg die vanuit Wildervanksterdallen op het Stadskanaal uitkomt). De spoorlijn vormt van het N gelegen Bareveld tot aan dit punt de grens met de provincie Drenthe. De laatste ca. 100 meter van het weggetje Bonnermond, van spoorlijn tot Nieuwediep, liggen dus op grondgebied van Drenthe. De Bonnermond als waterloop liep hierlangs verder door in Drenthe, maar alleen langs het deel tot Nieuwediep was sprake van een verharde (zand)weg. Op de oude kaart hieronder staat Bonnermond aangegeven, O van de 1e E van Drenthe.

Geschiedenis
Bonnermond / Pekelderweg was een qua oppervlakte en inwoners kleine, maar wel bedrijvige nederzetting. Zo was er volgens(2) rond 1900 sprake van een aardappelmeelfabriek, een scheepswerf en een remise en halte aan de tram Zuidbroek-Ter Apel. Er liep zowel een paardentram vanuit Wildervank langs het Stadskanaal, als een stoomtram vanuit Nieuwe Pekela die hier op het Stadskanaal uitkwam. Deze bedrijvigheid rechtvaardigde blijkbaar de vestiging van een hulppostkantoor in 1905. Dit postkantoortje was oorspronkelijk gevestigd in wat nu Scheepswerfstraat 32 is, en is later verhuisd naar Scheepswerfstraat 46, tegenover de Bonnerbrug.

Recente ontwikkelingen
Bonnerbrug of brug Bonnermond
De buurtschapsnamen Bonnermond en Pekelderweg zijn geleidelijk verdwenen (in atlassen en plaatsenlijsten van de laatste decennia komen de namen niet meer voor). De straatnaam Bonnermond bestaat niet meer (zo te zien is het weggetje ter plekke nu een fiets- of voetpad). En ook het kanaaltje Bonnermond is er niet meer. Het enige dat vandaag de dag nog aan de voormalige buurtschap Bonnermond herinnert, is de Bonnerbrug of brug Bonnermond (beide namen worden voor deze brug gebruikt) in het verlengde van de Zwarteweg. Deze draaibrug is recentelijk, met nog een aantal soortgelijke bruggen aan het kanaal, door de gemeente Stadskanaal overgenomen van Stadsbezittingen Groningen. In 2007 is de brug ingestort, maar gelukkig ook weer geheel gerenoveerd. De eerstvolgende brug naar het noorden, nabij de 1e Verlaat en de voormalige Bonnermond, heet Noorderdiep. De Bonnerbrug of brug Bonnermond is in 2010 verbreed, samen met de brug Noorderdiep, om ze makkelijker toegankelijk en passeerbaar te maken voor grote landbouwvoertuigen. Tegelijkertijd zijn andere bruggen elders aan het kanaal versmald om grote voertuigen, die de leuningen van de bruggen veelvuldig kapotreden, te ontmoedigen dan wel onmogelijk te maken die bruggen te nemen. Dit heeft sindsdien tot beduidend minder schades en stremmingen geleid.

1. 1. Aardrijkskundig woordenboek van Nederland,
   M. Pott
   , p.538, (1913)
   
2. 2. Grote Historische Topografische Atlas Groningen schaal 1:25.000,
   Stam, Huib
   , (2006)