Stadskanaal

Status
- Stadskanaal is een dorp en gemeente in de provincie Groningen.
- De gemeente Stadskanaal is in 1969 ontstaan uit samenvoeging van de gemeente Onstwedde (waar Stadskanaal tot dat moment onder viel) met het ZO deel van de gemeente Wildervank. Op de oude kaart van de gemeente Wildervank hieronder kunt u die ZO uitloper van ca. 5 km lang en ca. 2 km breed goed zien. Dit is dus de huidige NW uitloper van Stadskanaal, die vanouds Nieuw-Stadskanaal heette, en waar o.a. de buurtschap Bonnermond / Pekelderweg deel van uitmaakte.
- De gemeente Stadskanaal omvat de dorpen Alteveer, Mussel, Musselkanaal, Onstwedde, Stadskanaal en Vledderveen, plus de buurtschappen Barlage, Blekslage, Braamberg, Ceresdorp, Höfte, Holte, Horsten, Kopstukken, Oomsberg, Smeerling, Sterenborg, Tange, Ter Maarsch, Ter Wupping, Veenhuizen, Vledderhuizen, Vosseberg en Wessinghuizen.
- Wapen van de gemeente Stadskanaal.
- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Stadskanaal.
- Onder de kern Stadskanaal valt ook een deel van het Ceresdorp.

Naam
Lokale uitspraak
Stadskenoal, 't Kenoal, Knoal.
Oudere vermeldingen
1858 Nieuw-Stads-Kanaal.
Naamsverklaring
De kern Stadskanaal is genoemd naar het gelijknamige kanaal waaraan het ligt, wat door de stad Goningen is aangelegd.

Ligging
Stadskanaal ligt in het ZO van de provincie Groningen en is een langgerekte lintbebouwing van 11,5 km lengte langs het Stadskanaal, tussen Wildervank in het NW en Musselkanaal in het ZO. De kern Musselkanaal begint direct Z van de bedrijventerreinen Vleddermond en Dideldom. Het dorpje/wijkje Ceresdorp gelijk Z hiervan, wordt vaak verondersteld tot de kern Stadskanaal te behoren, maar valt al onder het dorp Musselkanaal.

Statistische gegevens
- In 1840 had de plaats Stadskanaal 1.980 inwoners, verdeeld in 1.191 inwoners onder de gemeente Wildervank en 789 inwoners onder de gemeente Onstwedde.
- Tegenwoordig heeft de gemeente Stadskanaal ca. 12.000 huizen met ca. 33.000 inwoners, waarvan ca. 20.000 in de kern Stadskanaal.

Geschiedenis
In 1765 begon de stad Groningen met het graven van het Stadskanaal, wat nodig was in het kader van het vervenen van het omliggende gebied. De eerste 12 huizen erlangs werden in 1787 gebouwd. Pas in 1865, na 100 jaar dus, werd het eindpunt, de Duitse grens bij Ter Apel, bereikt. Vanuit het Stadskanaal zijn de Drentse venen ontgonnen door het graven van de monden haaks op het Stadskanaal. Langs het kanaal verrezen huizen, landbouwers vestigden zich op de dalgronden en het dorp Stadskanaal ontstond. Naarmate het kanaal vorderde verplaatste het centrum van het dorp zich naar het oosten. Aanvankelijk een agrarisch dorp, kreeg nijverheid en industrie rond 1900 een steeds belangrijker plaats. Zo vestigden zich er scheepswerven en aardappelmeelfabrieken. Het kanaal, de huizen langs het kanaal, boerderijen wat verder het land in, het ademt met de open ruimte van het achterland een heel eigen sfeer.

Na de Tweede Wereldoorlog is Stadskanaal sterk gegroeid, vooral door de komst van Philips. Van 2004 tot 2006 heeft Philips haar vestigingen in stadskanaal gesloten.

Doordat Stadskanaal een grote kern is met een regiofunctie, is er een groot scala aan voorzieningen waaronder scholengemeenschappen, een regionaal ziekenhuis, schouwburg en bioscoop.

Bezienswaardigheden
- Stadskanaal heeft 44 rijksmonumenten, waarvan 18 stuks alleen al betrekking hebben op de even zovele dubbele arbeiderswoningen uit 1938 in de Oranjestraat.
- Poststraatkerk (PKN, voorheen gereformeerd) uit 1909 aan de Poststraat 30.
- Semsstraatkerk (PKN, voorheen hervormd) uit 1830.
- Oosterkadekerk (hervormde gemeente Nieuw-Stadskanaal binnen de PKN).
- RK Onze Lieve Vrouwe ten Hemelopnemingkerk uit 1953.
- Evangelisch Lutherse kerk uit 1875.
- Watertoren (Ceresstraat 1).
- Begraafplaats familie Uniken.

Musea
- Museum Musica is gevestigd in het oude voormalige kerkje Bethel aan de
Scheepswerfkade.
- Museumspoorlijn S.T.A.R.
- Het Streekhistorisch Centrum Stadskanaal is een rijke bron van informatie over het leven in vroeger tijden in deze omgeving. Via het Centrum kunt u ook de naastgelegen bijna 43 meter hoge watertoren beklimmen en desgewenst aan de buitenkant weer afdalen (abseilen).

Jaarlijkse evenementen
- Hardloop- en skeelerwedstrijd Klap tot Klaploop (Tweede Paasdag).
- Knoalster Nacht (nacht voor Koninginnedag) met live muziek en natuurlijk de volgende dag een Vrijmarkt.
- Internationale Pinksterraces (grasbaan) op Tweede Pinksterdag.
- Atletiekevenement Nelli Cooman Games (op een zondag in juni).

Overnachten
- Hotels in Stadskanaal en omgeving (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Stadskanaal (online te bestellen).

Links
- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Stadskanaal hv.
- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Stadskanaal alg.
- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Stadskanaal Cereshof.
- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Stadskanaal Kniggestraat.
- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Stadskanaal noord.
- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Stadskanaal rk.
- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Stadskanaal Unikens.