Batadorp

Status
- Batadorp is een wijk, voorheen 'fabrieksdorp' in de provincie Noord-Brabant, gemeente Best.
- De wijk Batadorp valt onder het dorp Best.
- Batadorp is landelijk bekend van het 'knooppunt Batadorp' (A58/A2) Z van de wijk.

Naam
Naamsverklaring
De wijk is genoemd naar de Batafabriek alhier.

Ligging
Batadorp ligt (in het) Z van Best. Het wordt van de rest van Best gescheiden door het Wilhelminakanaal. Batadorp ligt in een vrijwel vierkant, geheel ingesloten door infrastructuur. Het grenst namelijk in het N aan het Wilhelminakanaal, in het W aan het Beatrixkanaal, in het Z aan de A58 ter hoogte van de splitsing met de A2 (knooppunt Batadorp) en in het O aan de spoorlijn.

Statistische gegevens
Batadorp heeft ca. xxx huizen met ca. xxx inwoners.

Geschiedenis
Batadorp: nette buurt
Thomas Bata is de grondlegger van Batadorp, dat in 1934 naast de Bata schoenenfabriek uit de grond werd gestampt zodat de arbeiders dichtbij het werk konden wonen in een 'nette buurt'.

Verantwoordelijk kapitalisme
En dat roept vooral een gevoel van nostalgie op. Stel je voor: een ondernemer die een compleet dorp uit de grond stampt. Die dat deels uit idealisme doet (die arbeiders moeten goed wonen), deels uit kapitalistische overwegingen (een vastgoedbelegging!) en deels uit een soort paternalisme (de werknemers kon je zo makkelijk controleren). Bata won met zijn manier van ondernemen een Lifetime Achievement Award voor verantwoordelijk kapitalisme.

De tijd staat stil
Nu staat bij Batadorp nog het Europese hoofdkantoor van Bata plus een fabriek. De locatie telt zo'n 170 personeelsleden waar er ooit duizenden hebben gewerkt. De meeste productielocaties zijn overgeplaatst naar landen als Indonesie en India. Batadorp is al sinds de jaren zeventig eigendom van de gemeente Best. Het is aangewezen als beschermd dorpsgezicht. Daar lijkt de tijd stil te staan.

Hypermodern
Maar een echte vlucht naar goedkopere lagelonenlanden is aan Bata ook nu nog niet besteed. Want in Best staat ook een hypermoderne productiefaciliteit voor functionele en modieuze veiligheidsschoenen. En dus staat Bata niet alleen voor nostalgisch ondernemen maar ook voor modern innoveren.

Thomas Bata
De man achter de Batafabrieken, Thomas Bata, is in 2008 op 93-jarige leeftijd overleden. Nederland bracht hij niet alleen schoenen maar ook een compleet dorp. Batadorp is nu een monument van nostalgisch ondernemerschap, maar blijft ook een voorbeeld van innovatie. Thomas Bata maakte de gelijknamige schoenenfabriek groot. Zo groot dat de fabrieken meer schoenen produceerden dan er voeten op aarde waren. Zo groot dat zijn overlijden de voorpagina's haalde in Tsjechie (waar hij werd geboren), Canada (waar Bata groot werd) en India (waar Bata groot is). (bron: Bizz, 2-9-2008)

In 2012 is een rapport verschenen over de unieke cultuurhistorische waarde van Batadorp. De wijk staat op de nominatie om het predikaat Beschermd Dorpsgezicht toegekend te krijgen.

Links
- Site van en over Batadorp.
- Stukjes uit het personeelsblad Bata Koerier jaargang 1941 (pdf).