Rozenburg

Status
- Rozenburg is een dorp, stadsdeel en voormalig eiland in de provincie Zuid-Holland, gemeente Rotterdam. Het was een zelfstandige gemeente t/m 17-3-2010.
- Wapen van de voormalige gemeente Rozenburg.
- Naast het dorp Rozenburg was er op het gelijknamige eiland en in de gelijknamige gemeente alleen nog sprake van het dorpje Blankenburg, dat in de jaren zestig van de 20e eeuw is afgebroken voor de oprukkende industrie in de Botlek. Verder was er op het door inpolderingen tot een lengte van 20 km aangegroeide eiland Rozenburg voornamelijk sprake van landbouw (meer dan 1.000 hectare) en natuur (vogelreservaat De Beer, dat oorspronkelijk liefst 1.300 hectare groot was).

Toelichting op de herindeling per 18 maart 2010
- Wetsvoorstel herindeling gemeente Rozenburg (pdf).
De gemeenten Rotterdam en Rozenburg werkten sinds medio 2008 toe naar een samenvoeging van beide gemeenten in het voorjaar van 2010. Daardoor konden de gemeenteraadsverkiezingen op de landelijk geldende datum worden georganiseerd (3 maart 2010). Aanvankelijk zou de samenvoeging volgens de wet ‘Algemene regels bij herindeling gemeenten’ (Arhi), per 1 januari 2011 ingaan. Dat zou betekenen dat de verkiezingen pas eind 2011 georganiseerd konden worden. Deze consequentie van de wet Arhi vond het College van B en W van Rotterdam niet aanvaardbaar. Na overleg met het ministerie van Binnenlandse Zaken bleek dat voor deze situatie de bepalingen van de wet gewijzigd kunnen worden. Het college van Rozenburg had begrip voor de argumenten van Rotterdam en  verleende medewerking op voorwaarde dat er een akkoord op hoofdlijnen zou worden gesloten over de samenvoeging tussen beide gemeenten. Zowel Rozenburg als Rotterdam stelden voorwaarden aan de samenvoeging. Enkele van de belangrijkste punten waarover de colleges het in december 2008 eens zijn geworden:
- Rozenburg wordt een zelfstandige deelgemeente binnen de gemeente Rotterdam;
- de dienstverlening voor de inwoners van Rozenburg blijft tenminste zo goed als die op dit moment is;
- de door Rozenburg vastgestelde Toekomstvisie Rozenburg geldt als aanvulling op de Rotterdamse Stadsvisie en het gemeentebestuur van Rotterdam zal deze Toekomstvisie samen met het toekomstige deelgemeentebestuur van Rozenburg realiseren;
- de toekomstige deelgemeente Rozenburg krijgt voldoende financiële middelen om de kwaliteit van voorzieningen in Rozenburg in stand te houden;
- de reserves waarover Rozenburg beschikt zullen in de toekomst ingezet blijven worden voor investeringen in Rozenburg.

Grenscorrecties
Voorafgaande aan de herindeling van 2010 is al een aantal malen sprake geweest van grenscorrecties, waardoor de gemeente Rozenburg geleidelijk fors is verkleind qua oppervlakte (op de plattegrond onderaan deze pagina ziet u het eiland Rozenburg nog in haar oorspronkelijke omvang). Kleine grenscorrecties waren: 1895 van Heenvliet en Zwartewaal, 1913 naar Pernis, 1914 naar Rotterdam, 1-8-1941 naar Rotterdam. Grotere grenscorrecties waren: 1-4-1966 700 ha met 23 inw. naar Rotterdam, 1980 2.191 ha met 8 inw. naar Rotterdam, 1980 234 ha met 43 inw. naar Brielle en 1980 162 ha met 10 inw. naar Westvoorne. Vlak voor de opheffing van de gemeente Rozenburg was zij qua oppervlakte de kleinste gemeente van Nederland met 449 ha land en 201 ha water.

Ligging
- Rozenburg ligt Z van Maassluis en grenst in het Z aan de A15, in het O aan haven- en industrieterrein Botlek en in het W aan haven- en industrieterrein Europoort.
- Rozenburg ligt nogal geisoleerd tussen de industrie van Botlek en Europoort en het water eromheen. Een snelle verbinding naar de noordelijk gelegen plaatsen is alleen mogelijk met het veer op Maassluis. Over land zijn er via de A15 vele kilometers verderop de Botlektunnel en Beneluxtunnel naar Rotterdam en omgeving.

Statistische gegevens
- In 1840 had dorp en gemeente Rozenburg 120 huizen met 996 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Rozenburg ca. 6.000 huizen met ca. 13.000 inwoners.

Geschiedenis
Rozenburg is een jong eiland. Omstreeks 1580 hadden de Vlaardingse vogelaars Dirck Adriaensz Bisdommer en zijn zoon Pieter Dircxz enkele platen in de Maas gepacht om er vogels te vangen. Om het gebied vruchtbaar te maken, moest er een dijk worden aangelegd, waarvoor zij in 1586 toestemming kregen. Het gebied werd vanaf dat moment Roosenburch genoemd, naar het stamslot Die Roosenburch van de geslachten Van Wassenaer en Van Duvenvoirde. Vader en zoon Bisdommer kregen het gebied voor 28 jaar in pacht met de verplichting een groot deel op eigen kosten te bedijken. Toen de pachttermijn verstreek, werd Rozenburg verpacht aan een kapitaalkrachtig viermanschap. Vanaf 1634 werd begonnen met het bedijken van het hele gebied, de zogenoemde Generale Dijkage. In 1657 verrees er een kerk en een korenmolen (die in 1887 werd vervangen door molen De Hoop). De bedijking kwam in 1727 gereed. Het eiland Rozenburg omvatte toen onder meer de polders Oud- en Nieuw-Rozenburg, Blankenberg, Langeplaat, Ruigeplaat en Kooiland.

Nadat het eiland Rozenburg eind 19e eeuw eerst naar het westen aangroeide, doordat door de aanleg van de Nieuwe Waterweg een stuk land van het vasteland van Zuid-Holland was afgesneden, zijn sinds 1947 forse stukken van het eiland Rozenburg afgeknabbeld voor de aanleg van Botlek en Europoort. Ondet meer het dorp Blankenburg en natuurgebied De Beer zijn daarvoor opgeofferd.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Rozenburg, kunt u terecht bij de volgende instanties en sites:
- Streekarchief Voorne-Putten/Rozenburg.
- De geschiedenis van Rozenburg.
- Site van Koos, John en Len Prooi met geschiedenis, tekeningen en foto's van Rozenburg (w.o. een zeer gedetailleerd verslag van Rozenburg tijdens W.O. II) en een aantal andere plaatsen in de omgeving.
- Geschiedenis van het voormalige vogeleiland De Beer.
- Historische Vereniging Rozenburg "Oud Rozenburg".

Bezienswaardigheden
- Molen De Hoop (Molenweg 30) dateert uit 1887.
- De Immanuëlkerk uit 1935 is de opvolger van de Zuiderkerk in het destijds nabijgelegen Blankenburg.

Musea
- Oudheidkamer van Historische Vereniging Oud-Rozenburg.

Jaarlijkse evenementen
- Wielerronde van Rozenburg (op een zaterdag in juni).

Natuur en recreatie
- De kilometerslange Landtong Rozenburg, een langgerekte strook grond NW van de kern Rozenburg, tussen Nieuwe Waterweg en Calandkanaal, is rijk aan bijzondere planten en dieren.
- Bij de ingang van de Landtong Rozenburg vindt u het Educatief Informatie Centrum Mainport Rotterdam (havennr. 5325, Noordzeeweg 6).
- Vogeleiland De Beer, dat oorspronkelijk maar liefst ca. 1.300 hectare groot was, heeft in de jaren zestig van de 20e eeuws plaats moeten maken voor industriegebied Europoort.
- Kinderboerderij De Beestenboel is dagelijks geopend en vrij toegankelijk.
- Zwembad De Zeehond.

Links
- Rozenburgse Courant.
- Rozenburg linkspagina.
- Rozenburg nieuws.
- Nieuwbouwproject De Wilgentuinen.

4e afbeelding: 1 van de 5 winnende ansichtkaart-ontwerpen met het thema "Rozenburg bloeit!" (n.a.v. prijsvraag t.g.v. de overgang van de gem. Rozenburg naar de gem. Rotterdam per 18-3-2010. Ontwerp: Jan Oosterboer). Het plaatsnaambord einde kom Rozenburg / begin kom Rotterdam, heeft maar enkele dagen op de Noordzeeweg gestaan. Het bord is geplaatst naar aanleidng van het bezoek op 13 november 2009 van een delegatie uit Rotterdam. Burgemeester Jaap Wolf van de gemeente Rozenburg wilde hiermee toen de gemeentegrens Rozenburg - Rotterdam benadrukken zoals die er toen nog was. De gemeentegrens lag daar weliswaar inderdaad, maar een bebouwde kom is er op de smalle landtong rond de Noordzeeweg, 3 km NW van de kom van Rozenburg, niet echt (dat deel ligt buiten de bebouwde kom en is 80km-gebied).