Oostmahorn
lokatie
Status
- Oostmahorn is een dorp in de provincie Fryslân, in de regio Noordoost Fryslân, gemeente Dongeradeel. T/m 1983 gemeente Oostdongeradeel.
- Oostmahorn heeft in 2006 de formele dorpsstatus verkregen. Voorheen werd het als buurtschap van Anjum gezien. Oostmahorn heeft ondanks verzoeken daartoe, echter geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek toegekend gekregen, voor de postadressen ligt het nog steeds 'in' Anjum. PostNL hanteert namelijk een ondergrens van 100 huizen voor een eigen postcode, en Oostmahorn heeft er slechts ca. 35.
Naam
In het Fries
De Skâns.
Oudere vermeldingen
1630 Schans van Oostmerhorn, 1781 Schans Oostmahorn.
Naamsverklaring
De verklaring 'oostelijke hoek' is onjuist. Wel betekent horn 'hoek', maar de uitgangen ma en mer wijzen op een geslachtsnaam Oostma* of een plaatsnaam Oostum.(1)
* Gereconstrueerde vorm.
Ligging
Oostmahorn ligt NO van Anjum, rond de weg Oostmahorn, en grenst in het O aan het Lauwersmeer en aan de provincie Groningen.
Statistische gegevens
- In 1840 had Oostmahorn 5 huizen met 66 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Oostmahorn (exclusief de vakantieparken) ca. 35 huizen met ca. 70 inwoners.
Geschiedenis
Bij Oostmahorn is op vroeg-16e-eeuwse kaarten al een omwalde vesting te zien. Deze moest de toegangsvaarwegen naar Dokkum en Groningen beschermen. Rond 1570 waren er oorlogen tussen Staatsgezinden en Geuzen. Geus Bartholt Entens van Mentheda veroverde Oostmahorn in 1576 en bouwde de vesting uit tot schans, die hij later in dat jaar alweer moest prijsgeven aan de Staatsen, die de schans in 1577 lieten slechten. De schans is in 1580 herbouwd. De schans is vermoedelijk begin 19e eeuw voor de laatste keer geslecht. Alleen het kruitmagazijn is er nog van over.
Door de strategische ligging van Oostmahorn aan het Waddengebied kreeg het in de 18e eeuw een haven. Reddingsboten voeren er uit, sinds 1847 was er een veerdienst op Schiermonnikoog en sinds 1855 een postdienst, er kwamen loodsboten en een recherchevaartuig van de douane. Het belang als haven nam af toen het Eemskanaal opkwam voor het vervoer van producten naar Groningen. Een verdere teruggang volgde door het afsluiten van de Lauwerszee in de jaren zestig van de 20e eeuw, waardoor reddingsboot, douane en veerboot werden verplaatst naar Lauwersoog.
Tegenwoordis is Oostmahorn vooral toeristisch van belang, met enkele vakantieparken (waaronder het 'historische stadje' Esonstad) en sinds enkele jaren weer een veerdienst op Schiermonnikoog.
Nadere informatie over de geschiedenis van Oostmahorn.
Bezienswaardigheden
- Voormalig pand van het loodswezen (Oostmahorn 5).
- Het voormalig versterkerstation van de PTT (Oostmahorn 15) is in 1950 gebouwd voor de aanleg van de 240 km lange telefoonkabel van Nederland naar Denemarken.
- De kruitkelder of kruitmagazijn uit 1810 (tegenover Oostmahorn 26) wordt in de volksmond het Napoleonshokje genoemd. Het is het enige object dat nog over is van de oude schans van Oostmahorn.
- Op de pier een havenlicht uit ca. 1930 in expressionistische stijl.
Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Oostmahorn (online te boeken).
Links
- Site van en over Oostmahorn.