Noordwelle

Status
- Noordwelle is een dorp in de provincie Zeeland, op het schiereiland en in de gemeente Schouwen-Duiveland. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1960. In 1961 over naar gemeente Westerschouwen, in 1997 over naar gemeente Schouwen-Duiveland.
- Wapen van de voormalige gemeente Noordwelle.

Naam
Oudere vermeldingen
1109 Willa, 1271 Northwella, 1438 Noirtwelle.
Naamsverklaring
Samengesteld uit welle 'bron' ontstaan uit het Germaanse waljo* (vergelijk het Nieuwengelse well) en noord 'noordelijk gelegen' (ter onderscheiding van het thans verdwenen Zuidwelle). Op welke van de twee de oudste vorm betrekking heeft, is onzeker.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Ligging
Noordwelle ligt NO van Burgh-Haamstede, ZO van Renesse, aan de provincialeweg N651 (Renesse-Serooskerke).

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Noordwelle, die slechts het dorp omvatte, 56 huizen met 392 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Noordwelle ca. 140 huizen met ca. 350 inwoners.

Geschiedenis
De naam Noordwelle impliceert dat er ook een dorp Zuidwelle zou moeten zijn geweest. Dat is ook zo. Dat dorp is door overstroming te gronde gegaan. De ca. 20 ha die toen nog resteerde, is destijds aan de toenmalige gemeente Noordwelle toegevoegd. Noordwelle en Zuidwelle vormden samen de heerlijkheid Welland.

Op 14 januari 1576 voerden Staatse troepen een aanval uit op het door hulptroepen voor het belegerde Zierikzee bezette Noordwelle. De Spanjaarden verschansten zich in de kerktoren, die vervolgens in brand werd gestoken. Soldaten die naar beneden sprongen werden gedood, 22 soldaten kwamen om. Een pasgeboren kind werd opgevangen en bleef gespaard. De moeder stierf twee dagen later aan haar verwondingen.

- Verhalen over Noordwelle in vroeger tijden op de dorpssite van Noordwelle.

Recente ontwikkelingen
- Het Masterplan Zeker Noordwelle (pdf) schetst de door de dorpelingen wenselijk geachte ontwikkelingen voor het dorp in de komende jaren.

Bezienswaardigheden
- Noordwelle heeft 13 rijksmonumenten.
- Corneliuskerk.
- De travalje in Noordwelle is in 2008 nieuw geplaatst.
- 17e eeuwse trapgeveltjes langs de Ring.

Jaarlijkse evenementen
- Straô Noordwelle (laatste zaterdag van februari).

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Noordwelle (online te boeken).

Links
- Site van en over Noordwelle.
- Dorpskrant Noordernieuwswelle (maandelijks) is op de dorpssite online te lezen (pdf).

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)