Geeuwenbrug
lokatie
Status
- Geeuwenbrug is een dorp in de provincie Drenthe, gemeente Westerveld. T/m 1997 viel het grotendeels onder de gemeente Dwingeloo, deels onder de gemeente Diever.
- De toenmalige gemeente Diever heeft aan "haar" Geeuwenbrug, dat slechts het stukje buitengebied W van de Drentse Hoofdvaart omvatte, wel een postcode (7985) en plaatsnaam toegekend in het postodeboek. De toenmalige gemeente Dwingeloo heeft dit niet gedaan voor de eigenlijke kern Geeuwenbrug, die onder de gemeente Dwingeloo viel. Postaal gezien ligt de kern Geeuwenbrug daarom 'in' Dwingeloo. Misleidend is daarom dat als je in het postcodeboek Geeuwenbrug opzoekt, het lijkt of deze plaats slechts ca. 20 panden omvat. Maar dit is dus alleen het voorheen gemeente Diever-se deel. Het gros van de kern Geeuwenbrug zit "verstopt" in de postale plaatsnaam Dwingeloo (postcode 7991) en is in die zin dus niet makkelijk traceerbaar.
- Geeuwenbrug omvat de volgende wegen: Achter de Bargen, Boerweg, De Polle, Geeuwenbrug, Het Lot, Koekoeksweg, Leggelerstraat, Pastoorszandweg, Rijksweg, Tolweg, Veldweg en Venesluis.
Naam
In het Drents
an de Gówe.
Oudere schrijfwijzen
Oorspronkelijk heette de buurt hier Krommevoord of Krommevoordschebrug. Hier liep een riviertje de Lake, dat vanaf begin 17e eeuw werd gebruikt voor de afvoer van turf in eenvoudige schepen. De Lake werd gekruist door de landroute Steenwijk-Groningen, een beekdal met een voorde ('doorwaadbare plaats') in een bocht van het riviertje. De Lake zorgde ook voor ontwatering van het veengebied. Door de onregelmatige waterstand en de grillige loop van de Lake, was het niet goed genoeg bevaarbaar. Het kwam voor dat er onenigheid ontstond tussen turfschippers, als ze met hun bootjes bekneld raakten in de bocht. De beek werd daarom gekanaliseerd, en er kwam een brug in plaats van de voorde. Op de Franse kaart (1811-1813) komt de naam Gewer Brug voor. De naam Geeuwenbrug wordt voor het eerst in 1846 vermeld.
Naamsverklaring
In de plaatsnaam zit (gezien de lokale uitspraak 'an de Gówe') het element gouwe, een oude waternaam, speciaal in veengebieden (vergelijk Gouwe en Gouda). (1) Geeuwenbrug dankt zijn naam echter aan de verbreding van de Drentse Hoofdvaart bij de Venesluis, waar een zwaaikom of geeuw was voor het keren van de schepen. (bron: Encyclopedie van Drenthe, 2003).
Ligging
Geeuwenbrug ligt N van Dwingeloo, NO van Diever, rond de kruising Tolweg / Koekoeksweg / Leggelerstraat, en grenst in het W aan Rijksweg N371 (Meppel-Assen) en de Drentse Hoofdvaart. Een klein stukje van Geeuwenbrug ligt W hiervan. Dat is het deel dat voorheen onder de gemeente Diever viel. Het dorp zelf viel voorheen onder de gemeente Dwingeloo. Beide delen worden met elkaar verbonden door de Geeuwenbrug in de Drentse Hoofdvaart.
Statistische gegevens
- In de Volkstelling van 1840 wordt Geeuwenbrug nog niet genoemd, ook niet onder de oude naam. Dat is ook logisch omdat enige kernvorming hier pas vanaf eind 19e eeuw heeft plaatsgevonden.
- Tegenwoordig heeft Geeuwenbrug ca. 150 huizen met ca. 400 inwoners.
Geschiedenis
Na 1850 ontwikkelde zich bij de brug een lintbebouwing aan de oostzijde van het kanaal. In het begin stelde dit niet veel voor, het begon met een aantal verspreide plaggenhutten. Sinds het eind van de 19e eeuw begonnen steeds meer vooraanstaande familie's uit het hoofddorp Dwingeloo zich in Geeuwenbrug te vestigen.
Het voormalige internaat De Eikenhorst (adres: De Eikenhorst 5), W van de Drentse Hoofdvaart, is in WO II ontstaan als werkkamp voor de Nederlandse Arbeidsdienst. In 1949 werd het een jongenskamp, een zogenaamd VBS-Kamp (Vorming Buiten Schoolverband). Later werd het een BJ-Kamp (Bijzonder Jeugdwerk: kamp voor de sociale jeugdzorg) en vervolgens een BJ-internaat. Tegenwoordig is het een asielzoekerscentrum (AZC). AZC Geeuwenbrug is een terugkeerlocatie (TL). Dat betekent dat het merendeel van de ca. 165 bewoners een negatieve beschikking heeft gehad en dat sommige al zijn uitgeprocedeerd. AZC Geeuwenbrug heeft de enige opvang voor AMOG (asielzoekers met onaangepast gedrag) in Nederland.
Bezienswaardigheden
- Naast de Geeuwenbrug in de Drentse Hoofdvaart, is er ook nog sprake van twee sluizen in deze vaart ter hoogte van Geeuwenbrug, nl. de Haarschutsluis ten zuiden van Geeuwenbrug en de Venesluis ten noorden.
Natuur en recreatie
- Bij de Venesluis is in de voormalige sluiswachterswoning een bezoekerscentrum ingericht. Hier vindt u informatie over de geschiedenis van de Drentse Hoofdvaart.
- Bij beide sluizen zijn aanmeerplaatsen. Er zijn geen sanitaire voorzieningen.
- Geeuwenbrug is een uitstekend startpunt voor uw wandel- en fietstochten. Direct aan de westelijke zijde van de vaart grenst het Nationaal Park het Drents Friese Wold. Aan de oostzijde ligt het Leggelerveld met zijn bekende recreatieplas (alleen zwemmen) het Blauwe Meer.
Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Geeuwenbrug (online te boeken).
