Zwinderen

Plaats
Dorp
Coevorden
Drenthe

Zwinderen

Terug naar boven

Status

- Zwinderen is een dorp in de provincie Drenthe, gemeente Coevorden. T/m 1997 gemeente Oosterhesselen.

- De slogan van dit dorp is: "Zwinderen gewoon Zinderend".

Terug naar boven

Naam

In het Drents
Zwindern. Een inwoner van dit dorp is een Zwinderse.

Oudere vermeldingen
1217 Suoinre, 1276 Swinre, 1295 Swijnre, 1527 Zwynderen, 1811-1813 Swinder.

Naamsverklaring
Geopperd is swin-horne* 'hoek aan de natuurlijke waterloop (zwin)', maar de oude vormen ondersteunen horne niet, evenmin als heri in swin-heri* 'zandige hoogte aan de waterloop'. Eerder is het een ro afleiding van swinan* (naast swînan 'verdwijnen'), etymologisch verwant met Zween (1768, zijtakje van de A bij Uffelte) en zwin. Kenmerkend voor een zwin, een geul in het strand, is dat hij bij eb leegloopt en dus 'verdwijnt'. In het droge jaargetijde gebeurde in Drenthe hetzelfde met de kleine zijtakjes van de grotere beken. In het licht van deze verklaring zou men verwachten dat dit dorp oorspronkelijk ten noorden van het Loodiep dichter bij de es gelegen moet hebben.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp ligt NW van Coevorden, O van Hoogeveen en Geesbrug. De dorpskern wordt ingeklemd tussen het Kanaal Coevorden-Zwinderen in het W, de A37 in het Z, het Loodiep in het O en de Verlengde Hoogeveense Vaart in het N. Zowel N als Z van de dorpskern liggen nog stukken - niet respectievelijk nauwelijks bewoond - buitengebied, zijnde de Zwinderse Es en het Zwinderse Veld.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Zwinderen 17 huizen met 134 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 170 huizen met ruim 400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Zwinderse Veld
In den beginne

Z van het dorp en Geesbrug ligt het 925 grote gebied Zwinderse Veld (begin 19e eeuw nog 'Swindersche Heide Grond en Zwindersche Veen' genaamd) (bij automobilisten uit de regio bekend vanwege het gelijknamige tankstation aan de A37). Dit oorspronkelijke heide- en veengebied is ontstaan doordat het dekzandpakket hier dunner was dan op het Drents plateau, waardoor het water minder snel wegzakte en moeras- en veenvorming ontstond over een grote oppervlakte, met een natte heidevegetatie.

Ontginning
In 1924 is de 'woeste grond', zoals in die tijd niet voor landbouw benut gebied werd genoemd, in cultuur gebracht door de NV Ontginningsmaatschappij Het Lantschap Drenthe. Wij lezen elders dat het Zwinderse Veld het tweede grote ontginningsproject in Drenthe was na Witteveen. Maar daar is men in 1925 met de ontginning begonnen, dus als het jaartal 1924 voor het Zwinderse Veld correct is, zou dat het eerste project zijn geweest. Tegenwoordig is het gebied voornamelijk bouwland met enkele weide- en boscomplexen.

Kanalen
Door het Zwinderse Veld lopen twee zijkanalen van de Hoogeveense Vaart: het Zwinderse Kanaal en het Kanaal Coevorden-Zwinderen. Laatstgenoemd kanaal is in 1938 aangelegd voor de afvoer van aardappelen naar de fabrieken te Nieuw-Amsterdam en Coevorden. Aan weerszijden van dat kanaal ontstaat kort daarna al bebouwing. De bebouwing aan het noordelijkste deel, vóór de bocht, is buurtschap Nieuw-Zwinderen geworden.

Postkantoortje Nieuwlande-Zwinderscheveld
ZW van het dorp ligt het dorp Nieuwlande. Vóór de herindelingen in Drenthe in 1998 viel dit dorp onder maar liefst 5 gemeenten (waarvan 4 in Drenthe). Omdat dit niet erg praktisch was, is het dorp middels grenscorrecties in dat jaar aan de gemeente Hoogeveen toegewezen. Alleen een stuk buitengebied van Nieuwlande is onder de gemeente Coevorden komen te vallen (voorheen gemeente Oosterhesselen), met 18 woonhuizen, een eigen postcode (7929) en postale plaatsnaam Nieuwlande Coevorden. Zo te zien ligt dit gebied ook nog in het Zwinderse Veld. Vermoedelijk stond hier dan ook het postkantoortje, dat van 1919-1964 (in de poststempels en op de aantekenstrookjes) 'Nieuwlande-Zwinderscheveld' heeft geheten, van 1964-1986 'Nieuwlande', en vanaf 1986 'Nieuwlande gem. Oosterhesselen'. Zwinderen heeft nooit een eigen postkantoor gehad. Het was daar kennelijk te klein voor. Wellicht is daarom als compromis destijds een postkantoor gesticht tussen dit dorp en Nieuwlande in, op het Zwinderse Veld dus. Als iemand weet waar dit kantoortje precies gevestigd is geweest en evt. verdere achtergronden hiervan heeft, houden wij ons aanbevolen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Havenvereniging Coevorden heeft in 2013 geopperd om het kanaal Coevorden-Zwinderen weer bevaarbaar te maken. "De vaartoeristen varen nu de snelste route via de Hoogeveensche Vaart door Drenthe. Als je het kanaal weer opent kan men naar de historische haven van Coevorden varen. Via het Stieltjeskanaal kun je dan weer omhoog naar de nieuwe vaarroute Erica - Ter Apel," aldus de Havenvereniging. Maar dat kost wel 'een paar centen': "Over 10 kilometer moeten 7 vaste bruggen worden vervangen. Ook moeten een ophaalbrug en 2 sluizen weer gangbaar worden gemaakt en voorzieningen worden gebouwd. Dat kost tussen de 10 en 15 miljoen euro," aldus gedeputeerde Henk Brink. En dat geld is er vooralsnog niet. Toch hopen beide partijen dat er in de toekomst wel 'een potje' voor gevonden kan worden. Vooralsnog blijft het kanaal dus het domein van vissers, die er vooral zeelt en brasem vangen.

- Plaatselijk Belang pleit bij de gemeente voor nieuwbouw in Zwinderen. Gezien de 'krimp' ziet de gemeente daar geen mogelijkheden voor. Wel zijn er mogelijkheden om grote panden, bijv. boerderijen, die leegkomen, op te splitsen in meer wooneenheden.

- In 2015 was de oude brug van Zwinderen aan vervanging toe. Samen met hoofdaannemer Macadam heeft Rusthoven in genoemd jaar een compleet nieuwe draaibrug ontworpen en geleverd. De brug is gecombineerd uitgevoerd met de Hesselerbrug.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Zwinderen heeft 4 rijksmonumenten.

- Beschrijving bezienswaardige panden in Zwinderen.

- Op de brink ligt een kei ter herinnering aan 775 jaar Zwinderen (1217-1992). In 2017 hebben de inwoners het 800-jarig bestaan gevierd.

- Privé-begraafplaats aan de Toldijk, met graf van het verveners-echtpaar Rigterink - Mentingh.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Bij het jaarlijkse evenement Sprietlopen (op een zaterdag in augustus) is een gladde paal van ca. 16 meter als een vishengel over de Verlengde Hoogeveense Vaart gespannen. De uitdaging daarbij is om zo ver mogelijk over deze paal te lopen. De paal overspant de vaart net niet helemaal, zodat iedere deelnemer vroeg of laat in het water terechtkomt. Iedereen is van harte welkom om deel te nemen, maar alleen kijken is natuurlijk ook leuk.

- De leden van de in 1996 opgerichte Toneelvereniging De Hildespeulers komen uit Gees, Oosterhesselen en Zwinderen. Jaarlijks brengen ze op een zaterdag eind oktober en begin november in Gees een nieuw stuk op de planken.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Het verwarmde buitenbad Bosbad Zwinderen (voor zowel vrij zwemmen als zwemlessen voor diploma A-B-C) is geopend van begin mei t/m augustus. De kinderen kunnen zich vermaken op de mega air trampoline of van de glijbaan glijden. De sportieveling kan ook zijn of haar voetbalkunsten uitoefenen in de panna arena of baantjes gaan zwemmen in het aparte baanzwembad. Als u wilt leren duiken bent u ook aan het goede adres want er worden ook duikcursussen gegeven bij het Bosbad. Met behulp van ruim 100 vrijwilligers wordt dit zwembad in stand gehouden en onderhouden. Zo hebben ze in 2015 een nieuw zwembadgebouw gemaakt, met kiosk en keuken. Ook de glijbaan is gerenoveerd. Het voortbestaan van het zwembad staat wel op de tocht: de gemeente moet bezuiningen en wil daarom de subsidie voor het zwembad schrappen. Dit zou extra zuur zijn in het jaar waarin het in 1965 opgerichte bad haar 50-jarig bestaan viert. Maar anno 2017 bestaan ze nog altijd, dus kennelijk is er toch een oplossing gevonden om te kunnen blijven voortbestaan.

- Sinds 2015 heeft het dorp een 'beweegtuin' met outdoor fitnesstoestellen in de boomgaard aan de Toldijk.

- Wandelroute Knapzakroute Zwinderen (15 km) (evt. te splitsen in 2 lussen van elk 7,5 km: Zwinderse Es en Zwinderse Veld).

Terug naar boven

Beeld

- Filmpje waarbij iemand je in 10 min. meeneemt door Zwinderen.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Zwinderen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Actualiteiten uit Zwinderen op Facebook.

- Belangenvereniging: - Plaatselijk Belang Zwinderen.

- Dorpshuis: - Dorpshuis Ons Dorpshuis is de centrale plek in Zwinderen. In het dorpshuis kun je terecht voor geheel verzorgde vergaderingen, bijeenkomsten, cursussen/trainingen, koffie, thema-avonden, borrels, (familie)feesten, presentaties, kaartavonden, proeverijen, activiteiten rondom feestdagen, lezingen, (kleine) toneelvoorstellingen, verenigingen, muzikale ensembles, fiets-/wandelroutes etc.

Door een burgerinitiatief van de familie Aart en Jannie Pel van Zeilmakerij De Pelle heeft het dorpshuis een zeer originele 'outdoor' boekenkast, oftewel Minibieb. Het is de bedoeling dat je hier, ook als het dorpshuis gesloten is, boeken kunt ruilen. Zo kun je je uitgelezen boeken er neerzetten waardoor een ander er ook nog plezier van heeft, en je neemt weer een ander boek mee naar huis.

- Brandweer: - Blusgroep Zwinderen is een ca. 18 leden tellende brandweerpost. Naast het dorp zelf rukken ze verder nog uit naar Gees, Wachtum, Oosterhesselen (gedeeltelijk), Geesbrug, Nieuwlande (gedeeltelijk) en Nieuweroord.

Reactie toevoegen