Zwiggelte

Plaats
Dorp
Midden-Drenthe
Drenthe

zwiggelte_carbidschieten_kopie.jpg

Eén van de jaarlijkse tradities in Zwiggelte is het carbidschieten op oudjaarsdag.

Eén van de jaarlijkse tradities in Zwiggelte is het carbidschieten op oudjaarsdag.

zwiggelte_ijsbaan_kopie.jpg

In Zwiggelte hebben ze 's winters een prachtige ijsbaan. Mits het hard genoeg vriest natuurlijk.

In Zwiggelte hebben ze 's winters een prachtige ijsbaan. Mits het hard genoeg vriest natuurlijk.

zwiggelte_zwiggel-life.jpg

Eén van de clubs die leven in de brouwerij brengen in Zwiggelte e.o. is de band Zwiggel-Life.

Eén van de clubs die leven in de brouwerij brengen in Zwiggelte e.o. is de band Zwiggel-Life.

zwiggelte_puur_zwiggel_2_kopie.jpg

Onder het motto 'Voor, door & verweven met Zwiggelte' is er op een zondag in september het evenement Puur Zwiggel, waar de ca. 25 bedrijven en 10 verenigingen die het kleine dorp rijk is, zich presenteren.

Onder het motto 'Voor, door & verweven met Zwiggelte' is er op een zondag in september het evenement Puur Zwiggel, waar de ca. 25 bedrijven en 10 verenigingen die het kleine dorp rijk is, zich presenteren.

Zwiggelte

Terug naar boven

Status

- Zwiggelte is een dorp in de provincie Drenthe, gemeente Midden-Drenthe. T/m 1997 gemeente Westerbork.

Terug naar boven

Naam

In het Drents
Zwiggel, Zwiggelt. Een inwoner van dit dorp is een Zwiggeler of Zwiggelter.

Oudere vermeldingen
1400 kopie 1707 Swicler, 1416 Zwichtelen, 1477 Swijchler, 1551 Zwichteler, 1563 Swichtelte.

Naamsverklaring
Moeilijk te duiden. Is opgevat als Swichtelaar*, een afleiding van het Oudsaksische swêga 'runderkudde, weide' met het verzamelsuffix ti, zie ook zwaag en laar 'bosweide, intensief benut bos'. Ook heeft men verband geopperd met het eerste lid in Swifterbant, zodat de betekenis zou zijn 'de links (= noordelijk, vergelijk Finsterwolde) gelegen laar'. De t lijkt echter niet oorpronkelijk en misschien mag worden aangeknoopt bij het Oudnoorse svigi 'dunne, buigzame twijg' of het Nieuwnederlandse zwik o.a. 'houten pin voor het luchtgat van een vat', vergelijk Zweekhorst.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Bijnamen
Schimpnamen voor de inwoners zijn Stalpaolen en Ramshorens (in beide gevallen nukkig, stijf en weinig plooibaar volk); de laatste naam wijst op heideschapen.

Terug naar boven

Ligging

- Zwiggelte ligt NW van Westerbork. De dorpskern ligt Z van het Oranjekanaal, maar ook N van dat kanaal hoort een flink stuk buitengebied / bosgebied nog tot het dorpsgebied, tot helemaal in het N de installatie van de Westerbork Synthese Radio Telescoop (WSRT) - ook wel Radiosterrenwacht Westerbork - aan toe. Deze installatie ligt dus niet in de plááts Westerbork maar in de voormalige geméénte Westerbork. Westerbork is natuurlijk bekender dan Zwiggelte. Dat zal bij de naamgeving wellicht hebben meegespeeld. Zoals ook het bekende Herinneringscentrum Westerbork vlak W hiervan, wel in de voormalige geméénte Westerbork ligt maar niet in de plááts Westerbork. Dit centrum valt namelijk onder het buitengebied van het dorp Hooghalen.

- Zwiggelte ligt op een soort schiereiland van keileem. Aan drie kanten van het dorp liggen beekdalen.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Zwiggelte 27 huizen met 184 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 170 huizen met ca. 430 inwoners (waarvan ca. 300 in de dorpskern).

Terug naar boven

Geschiedenis

Zwiggelte is in de middeleeuwen ontstaan bij het beekdal van de Westerborkerstroom; hier oude sloten en houtwallen. Omstreeks 1917 heeft de Algemeene Landexploitatiemaatschappij uit Amsterdam 500 ha ontgonnen onder dit dorp en onder Orvelte.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- Bestemmingsplan Zwiggelte (2010).

- In 2015 is het visierapport `Zwiggelte: Met mekaor Veur mekaor' verschenen. Het rapport kwam tot stand na een inventarisatie onder de dorpelingen over hoe zij denken over zaken als krimp, vergrijzing, huisvesting en leefbaarheid. Enkele punten eruit: de inwoners waarderen hun dorp om zijn rust en ruimte met behoud van van het boerenkarakter. Verder is er sprake van een goed ontwikkeld naoberschap en een prettige omgang met elkaar. Men vindt elkaar tolerant. Ook is er een goed ontwikkeld verenigingsleven. Het dorpshuis/café en het Ieshokkie worden gezien als een belangrijke ontmoetingsplaats. De algemene indruk is dat Zwiggelte een prettig dorp is om te wonen, maar dat er wel wat moet gebeuren om dat zo te houden. Welke zaken dat betreft, wordt in een 'volgende ronde' duidelijk.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Zwiggelte heeft 9 rijksmonumenten.

- Het open karakter van Zwiggelte is ondanks de (beperkte) dorpsuitbreiding intact gebleven. Aan de zuidoostkant van het dorp ligt het restant van een brink met oude eiken en een groep fraaie boerderijen. Bezienswaardige exemplaren staan o.a. aan de Hoofdstraat, w.o. hallenhuistypen uit de 18e en 19e eeuw, met achterbaander (soms ook met onderschoer) of middenlang(s)deel.

- In 2015 is een oorlogsmonument gerealiseerd voor de bij de bevrijding van het dorp omgekomen Canadees John Kibzey. Het monumentje staat bij Oranjekanaal NZ 12, in de nabijheid van de plek waar hij gesneuveld is. Voorheen stond er een monumentje voor hem in het westelijker, eveneens aan het Oranjekanaal gelegen dorpje Oranje, maar in 2015 heeft men ontdekt dat hij in Zwiggelte blijkt te zijn gesneuveld. In Oranje speurt men daarom verder naar wie daar dan wél is omgekomen.

Terug naar boven

Evenementen

- Op de Weekend Meeting van Stg. USA Cars and All Bikes (U.C.A.B.) (weekend eind juli) zijn eigenaren van alle soorten Amerikaanse auto's, trucks, bikes en trikes met hun voertuig welkom. - USA Cars and All Bikes op Facebook.

- Onder het motto 'Voor, door & verweven met Zwiggelte' is er op een zondag in september het evenement Puur Zwiggel, waar de ca. 25 bedrijven en 10 verenigingen die het kleine dorp rijk is, zich presenteren. Volgens de initiatiefnemers (de eerste keer was in 2013) weten veel dorpelingen niet wat er allemaal aan bedrijvigheid en verenigingen in het dorp is. Het evenement zet het dorp 'op de kaart' voor de inwoners en voor andere belangstellenden uit de regio.

- Carbidschieten (oudjaar).

- Als het in de winter hard genoeg vriest, kan er worden geschaatst op de ijsbaan van de in 1929 opgerichte IJsvereniging Rijlust. Op het in een heidegebied ten noorden van Zwiggelte gelegen Noordveen, een veenplas die bij voldoende regenval onderliep, wordt in die tijd in de winters reeds geschaatst. Er is echter behoefte aan een vereniging die de zorg voor de baan op zich neemt en wedstrijden organiseert. De activiteiten van het bestuur hebben in de beginjaren vooral tot doel om de watertoevoer naar de baan te bewerkstelligen en om het water daar vast te houden. Dit betekent regelmatig nieuwe sloten graven en dammen leggen, maar ook verhoogde gedeeltes op de baan afgraven. Tot 1935 kan alleen geschaatst worden als voor de vorstperiode zich voldoende hemelwater op de baan heeft verzameld. Dit verbetert als in dat jaar een pomp beschikbaar komt. In 1950 start de ontginning van het heidegebied en moet men op zoek naar een andere plek. Die wordt in 1957 gerealiseerd op de Noordgoorn, waar de baan nog altijd ligt. In de loop der jaren is er natuurlijk van alles aan de voorzieningen verbeterd. De belangrijkste verandering is zonder twijfel de bouw van multifunctionele accommodatie ’t Ieshokkie, die in 2006 gereed is gekomen. Het gebouw is met inzet van vele dorpsgenoten en volledig in eigen beheer gerealiseerd, iets waar menigeen nog met trots op terugkijkt.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Esdorp Zwiggelte heeft nog veel van zijn oorspronkelijke karakter weten te bewaren. Buiten de dorpskern liggen tussen de oude boerderijen grote erven met fruitbomen, ouderwetse moestuinen en kleine weitjes voor het jongvee. Veel boerderijen liggen met de achterkant naar de straat en kijken uit over de Westeresch en de Oosteresch.

- N van het dorp, N van het Oranjekanaal ligt het uitgestrekte Zwiggelterveld (bouw- en weiland) met het Zwiggelterbosch (50 ha; bos en woeste grond). Het Zwiggelterveld valt onder Boswachterij Hooghalen.

- De Westerborkerstroom vormt de Z grens van het dorpsgebied van Zwiggelte.

- Mooie fietsroute van 42 km die u o.a. vanuit Zwiggelte kunt starten. De route leidt u middels 'fietsknooppunten' door de kernen en/of buitengebieden van dit dorp plus de plaatsen Spier, Beilen, Klatering en Westerbork.

- Wandelroute Knapzakroute Zwiggelte (19 km).

- Wandelroute Westerbork-Zwiggelte (15 km).

Terug naar boven

Eten en drinken

- Sinds april 2016 is er wekelijks op dinsdagavond buurtrestaurant Resto VanHarte in dorpshuis De Schuur. Een driegangendiner kost €6,00. De insteek van het sociale buurtrestaurant is dat bewoners voor elkaar koken. De professionele kok wordt ondersteund door ca. 20 vrijwilligers. Zij koken voor de andere dorpsbewoners. Hiermee wil men het naoberschap vergroten. Naast het eten kan ook een buurtprofessional of een wijkagent worden uitgenodigd om te praten over lokale problemen en uitdagingen. En er worden af en toe thema-avonden georganiseerd.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Zwiggelte.

- Nieuws: - Actualiteiten m.b.t. Zwiggelte op Facebook.

- Dorpshuis: - In januari 2015 is Dorpshuis De Schuur uit 1986 na een grondige renovatie/verbouwing heropend.

- Muziek: - De band Zwiggel-Life speelt Blue Grass: Irish & Popular Songs. - Popkoor Rhythm of Life.

Reactie toevoegen