Zwartewatersklooster

Plaats
Buurtschap
Zwartewaterland
Kop van Overijssel
Overijssel

zwartewatersklooster bord spelfout zwartewaterklooster.jpg

Op in ieder geval één van de plaatsnaamborden in de buurtschap Zwartewatersklooster heeft jarenlang een spelfout gestaan (hier op een foto uit 2009).

Op in ieder geval één van de plaatsnaamborden in de buurtschap Zwartewatersklooster heeft jarenlang een spelfout gestaan (hier op een foto uit 2009).

zwartewatersklooster_bord_goede_spelling.jpg

Zoek het verschil: dit is de goede spelling (© H.W. Fluks)

Zoek het verschil: dit is de goede spelling (© H.W. Fluks)

Zwartewatersklooster.jpg

Het kerkhof van Zwartewatersklooster.

Het kerkhof van Zwartewatersklooster.

Zwartewaterklooster (2).jpg

Links de Kloosterhoeve in Zwartewatersklooster.

Links de Kloosterhoeve in Zwartewatersklooster.

Zwartewatersklooster..jpg

Zicht op de buurtschap Zwartewatersklooster.

Zicht op de buurtschap Zwartewatersklooster.

Zwartewaterklooster.jpg

Boerderij in Zwartewatersklooster. Met dank aan de heer Skilplein voor de foto's.

Boerderij in Zwartewatersklooster. Met dank aan de heer Skilplein voor de foto's.

Zwartewatersklooster

Terug naar boven

Status

- Zwartewatersklooster is een buurtschap in de provincie Overijssel, in de streek Kop van Overijssel, gemeente Zwartewaterland. T/m 2000 gemeente Zwartsluis.

- Vóór 1811 vallen de buurtschappen Kievitsnest, De Velde en Zwartewatersklooster onder het Schoutambt Hasselterkerspel. In genoemd jaar komen zij onder de gemeente Hasselt te vallen. In 1818 worden zij daar weer van afgesplitst en komen zij onder de gemeente Zwartsluis te vallen. Bewoners van De Velde en ’t Klooster zijn echter geen Sluzigers en ook geen Hasselters: beide buurtschappen hebben hun eigen identiteit.

- De buurtschap Zwartewatersklooster valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Zwartsluis.

- Buurtschap Zwartewatersklooster heeft witte plaatsnaamborden en ligt - dus - buiten de bebouwde kom.

Terug naar boven

Naam

Alternatieve naam
Wordt ook wel kortweg Het Klooster genoemd.

Spelling
Op in ieder geval één plaatsnaambord stond aanvankelijk de foutieve spelling Zwartewaterklooster (zonder s dus). Zie foto. In 2013 bleek dit te zijn verbeterd. De spelfout zit nog wél in de O van de buurtschap gelegen Zwartewaterkloosterweg (gemeente Staphorst, kern Rouveen).

Oudere vermeldingen
Mariënberg, 1233 Monte s. Marie, 1322 ad Nigram Aquam, 1326 ter Swartewater, 1450 Marienberch, 1502 Zuertewater, 2e helft 16e eeuw Swarte Watter, 1801 't Zwarte-waters klooster.

Naamsverklaring
Genoemd naar het klooster dat hier ooit heeft gestaan (zie verder bij Geschiedenis) in combinatie met de ligging nabij de waterloop Zwarte Water. Mariënberg was de naam van het klooster in kwestie.(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Zwartewatersklooster ligt rond de gelijknamige weg, ZO van Zwartsluis, N van Hasselt, O van het Zwarte Water en de provincialeweg N331 (Zwartsluis-Hasselt), O van de buurtschap De Velde. Geografisch gezien is de buurtschap een esdorp, gelegen op een oude oeverwal van het Zwarte Water. De buurtschap grenst in het O aan de gemeente Staphorst, kern Rouveen, natuurgebied Olde Maten.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In de Volkstelling van 1840 wordt de buurtschap Zwartewatersklooster samen geteld met buur-buurtschap De Velde. Samen hebben zij in dat jaar 12 huizen met 151 inwoners (dat is dus gemiddeld 12,5 personen in 1 huis, dat was ook voor die tijd meer dan gemiddeld). Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 15 huizen met ca. 40 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Archeologisch onderzoek heeft opgeleverd dat dit gebied waarschijnlijk al voor het begin van onze jaartelling bewoond was.

Het klooster waaraan bij Naam wordt gerefereerd, was een benedictinessenklooster (met kerk) genaamd Mariënberg. Het klooster is in 1228 gesticht als boetedoening voor de in 1227 in de Slag bij Ane (zie verder aldaar) omgekomen bisschop van Utrecht, Otto van Lippe, en zijn commandanten / ridders. Het klooster, dat oorspronkelijk kennelijk elders in de omgeving stond, is in 1244 verplaatst naar de oeverwal. Het klooster diende als uitgangspunt voor de ontginningen bij Staphorst en Rouveen. Het klooster kreeg de beschikking over 13 boerderijen met bijbehorende landerijen.

In het klooster woonden en werkten ca. 100 mensen, waaronder 25 gewijde nonnen. Elke dag werden de namen van de 139 omgekomen ridders door de nonnen voorgelezen in het zogeheten dodenofficie, om 'hun plek in de hemel veilig te stellen'. Na de Reformatie, rond 1600, is het klooster door de zusters verlaten (waarna het is afgebroken), wegens de vele stroperijen van krijgslieden. De kloostermoppen zijn na de afbraak deels gebruikt voor de bebouwing in de buurtschap.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Paul Rademaker, die al jaren onderzoek doet naar Zwartewatersklooster, heeft in 2012 ontdekt dat op de begraafplaats van de buurtschap (gelegen tegenover huisnr. 12) de ridders begraven moeten liggen die sneuvelden bij de Slag in Ane.

- De kleine hallenboerderij op nr. 9, met rieten wolfdak, dateert uit 1860 en is een rijksmonument. Op het erf staan twee hooibergen en enkele schuren.

- Ook het terrein van het voormalige klooster (N van de begraafplaats), waar alleen nog fundamenten van over zijn, is een rijksmonument.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De 3 eendenkooien rond de buurtschap zijn niet meer in functie maar trekken nog wel veel vogels aan.

- O van de buurtschap ligt het grote natuurgebied Olde Maten, dat onder de gemeente Staphorst, kern Rouveen valt (voor nadere toelichting zie verder bij Rouveen). Je kunt het gebied o.a. bekijken vanuit een vogelkijkhut aan de Zwartewaterkloosterweg. Je kunt er ook veel reeën zien.

Reactie toevoegen