Zwartewaal

Plaats
Dorp
Brielle
Voorne-Putten
Zuid-Holland

ZH gemeente Zwartewaal in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

Gemeente Zwartewaal in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Zwartewaal in ca. 1870, kaart J. Kuijper

Zwartewaal

Terug naar boven

Status

- Zwartewaal is een dorp in de provincie Zuid-Holland, in de streek Voorne-Putten, gemeente Brielle. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1979.

- Wapen van de voormalige gemeente Zwartewaal.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Midden 13e eeuw kopie 1405 ten Zwarten Wale, 1342 Zwartenwale, 1503 Zwartewael, 1551 Zwarte Wale, 1565 Swartewaele, 1573 Swartewael, 1639 Swarte wael.

Naamsverklaring
Overdrachtelijk gebruik van een waternaam, een samenstelling van waal 'diepe ronde plas, gat ontstaan bij dijkdoorbraak' en zwart, naar de kleur van het water.(1)

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Zwartewaal ligt aan het Brielse Meer en het Hartelkanaal en ligt verder ZW van het Botlekgebied, het dorp Rozenburg en de stad Maassluis, ZO van het Europoortgebied en de stad Brielle, ONO van het dorp Vierpolders, NO van de dorpen Nieuwenhoorn en Nieuw-Helvoet en de stad Hellevoetsluis, NNO van het dorp Oudenhoorn, NNW van het dorp Abbenbroek en NW van de dorpen Heenvliet en Geervliet.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Zwartewaal, die slechts het gelijknamige dorp en de gelijknamige polder - begrensd door de Hoofddijk / Wouddijk / Molendijk - omvat, 140 huizen met 1.006 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 900 huizen met ca. 2.000 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- De Slag bij Zwartewaal op 5 juli 1351 was een onderdeel van de Hoekse en Kabeljauwse twisten.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- "Een aantal recente ontwikkelingen in en rondom Zwartewaal is van invloed op de leefbaarheid van het dorp. Het betreft onder meer de windmolens die enkele jaren geleden aan de Nieuwesluisweg zijn geplaatst en de potentiële locaties langs de N57 en de Kanaaldijk die hier vanuit de provincie voor in beeld zijn, de beoogde verlegging van de spoorlijn door het Botlekgebied naar de Theemsweg en de herinrichting van de Groene Kruisweg. Het lijkt bij deze ontwikkelingen, dat inwoners het gevoel hebben daarop geen invloed te kunnen uitoefenen. Met een leefbaarheidsvisie krijgen de inwoners de gelegenheid om opgaven te agenderen en samen te werken aan de toekomst. Bijkomend doel van Visie Leefbaarheid Zwartewaal 2030 (verschenen in 2016, red.) is om samenhang in het beleid voor de leefomgeving te krijgen. Onderdeel daarvan is om duidelijk aan te geven wat de gemeente zelf doet en wat de verantwoordelijkheid is van anderen. Het gaat kortom over de rolopvatting die de gemeente heeft.

De inwoners hebben bepaald welke thema’s zij relevant vinden voor de toekomst van Zwartewaal, hebben de belangrijkste opgaven benoemd en hebben geadviseerd over de uitvoering. Het is uiteindelijk aan de gemeenteraad om de visie en de bijbehorende leefbaarheidsagenda vast te stellen en aan het college om handen en voeten aan de uitvoering te geven. Enerzijds als trekker van bepaalde projecten, anderzijds door andere partijen te stimuleren om zich voor een project in te zetten."

- De plek van de voormalige kerk De Ankerplaats aan de Wilhelminalaan is in 2015 herbestemd door de bouw van ca. 16 woningen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Zwartewaal heeft 3 rijksmonumenten.

- De Protestantse (PKN) Sint Martinuskerk (Schoolstraat 5) maakt deel uit van de Protestantse Gemeente Tweestromenland (die de dorpen Zwartewaal, Abbenbroek, Geervliet en Heenvliet omvat). In de maanden juni t/m augustus is de kerk iedere vrijdagmiddag tussen 13.30 en 15.30 uur te bezichtigen. Vrijwilligers vertellen je dan over de geschiedenis en bezienswaardigheden van deze kerk. - Beschrijving Sint Martinuskerk. - Beschrijving in tekst en beeld van het orgel in de Sint Martinuskerk.

- Z van Zwartewaal, aan de Hollemaarsdijk, staat de romp van een poldermolen uit 1723, gebouwd om de ontwatering van de polder te verbeteren. Oorspronkelijk stroomde het overtollige water bij eb vanzelf naar zee, maar met name in de 16e eeuw stagneerde deze natuurlijke afwatering door stijging van de zeespiegel en inklinking van de veenbodem. De introductie van de windmolen bracht uitkomst. De molens pompten het water uit de polders naar een boezem (een tijdelijke opslag), waarna het via spuien werd geloosd in zee. Ook de Holle Mare heeft als boezem gefungeerd.

- Gevelstenen in Zwartewaal.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsvereniging De Hobbelende Bierviltjes.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Boerenzwaluwroute (4,5 of 5,5 km) is een wandeling door de natuurgebieden Z van Zwartewaal: Holle Mare en Derryvliet zijn resten van een ooit brede kreek. Rondom liggen brede rietvelden en bloemrijke graslanden. De Blanke Waal is een wiel, een ronde plas die achterbleef na een dijkdoorbraak.

- Watersportvereniging WSV Zwartewaal is opgericht in 1967. Het is een gezellige vereniging met ca. 160 ligplaatsen en ca. 200 leden.

- Land-Goed winkel De Klaproos is een onderdeel van Zorgboerderij Land-Goed, waar 13 cliënten met een verstandelijke beperking wonen. In de winkel worden artikelen verkocht die worden geproduceerd door cliënten die bij Land-Goed dagbesteding volgen. Je kunt er ook dagelijks verse biologische groenten kopen, en perkgoed, hedera en buxus. De openingstijden van de winkel zijn:maandag t/m zaterdag van 10.00 tot 16.00 uur.

Terug naar boven

Beeld

- Kaart van Zwartewaal anno 1695.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Zwartewaal (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Het doel van Dorpsraad Zwartewaal is: om de algemene belangen van de inwoners van dit dorp en de daarbij behorende buitengebieden in een voortdurende wisselwerking met die inwoners te behartigen: het geven van advies na raadpleging van de inwoners aan bestuursorganen, instanties, bedrijven en anderen; om de leefbaarheid in het dorp te bevorderen.

- Dorpshuis: - Dorpscentrum De Gaffelaar.

- Onderwijs: - Basisschool 't Want.

- Sport: - Voetbalvereniging Zwartewaal.

- Zorg: - Jos en Monique van den Ende zijn in 2009 gestart met Zorgboerderij Land-Goed, voor jonge mensen met een (verstandelijke / emotionele) beperking. Als geen ander kennen zij de zoektocht en de moeite die ouders hebben om een geschikte woon-, leef- en verblijfsomgeving voor hun kinderen te vinden. Ook zij hebben dat aan den lijve ervaren. Twee van hun vier kinderen zijn namelijk verstandelijk beperkt. Er wonen 13 cliënten met een verstandelijke beperking. Tevens bieden ze dagbesteding.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de Algemene Begraafplaats van Zwartewaal. Op de Algemene Begraafplaats o.a. 6 oorlogsgraven van het Gemenebest (betreffendee Britse militairen die hier tijdens de Tweede Wereldoorlog om het leven zijn gekomen).

Reactie toevoegen