Zuuk

Plaats
Buurtschap
Epe
Veluwe
Gelderland

zuuk_zuukerfeest.jpg

Jaarlijks in juni staat de anders zo rustige buurtschap Zuuk gedurende 4 dagen figuurlijk op zijn kop, tijdens het Zuukerfeest, met allerlei sport- en spel-activiteiten en optredens van diverse artiesten. (© www.zuukerfeest.nl)

Jaarlijks in juni staat de anders zo rustige buurtschap Zuuk gedurende 4 dagen figuurlijk op zijn kop, tijdens het Zuukerfeest, met allerlei sport- en spel-activiteiten en optredens van diverse artiesten. (© www.zuukerfeest.nl)

Zuuk

Terug naar boven

Status

- Zuuk is een buurtschap in de provincie Gelderland, in de streek Veluwe, gemeente Epe.

- De buurtschap Zuuk valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Epe.

- De buurtschap Zuuk heeft geen plaatsnaamborden, en ook geen gelijkluidende straatnaam - wat bij veel andere buurtschappen wél het geval is - zodat je ter plekke nergens aan kunt zien dat en wanneer je de buurtschap binnenkomt en weer verlaat.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
Zuick, Zuidwijk, 1390? Groot en Klein-Zwtwike, 1526 Zueck, 1840 Zuuk, 1851 ook Zuik.

Naamsverklaring
Betekent 'zuidwijk, zuidelijk gelegen vestigingsplaats'. In de namen Suikerkamp en Suikerbrug (Wapenveld) is suiker een samentrekking van zuidwijker, naar het goed Zuidwijk.(1)

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Zuuk ligt direct ZO van het dorp Epe, rond de N309 (het gedeelte van deze weg O van de kruising met de Leenhofweg), rond afslag 27 van de A50 (bij de N309), rond het oostelijkste gedeelte van de Leenhofweg en rond de wegen Ledderweg, Werlerweg, Wippenbeldweg, Zuukerend, Zuukerenkweg, Spiekerweg, Korte Spiekerweg, Gelriaweg, Kopermolenweg en Korte Kopermolenweg. Onder de buurtschap valt ook nog het gebied tussen het Apeldoorns Kanaal en de Nieuwe Wetering O daarvan, begrensd door de Ravenstraat in het N en de Esschertsweg in het Z. De buurtschap ligt verder NO van het dorp Emst, ZZW van het dorp Heerde en WZW van het dorp Oene.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de buurtschap Zuuk 69 huizen met 533 inwoners. Tegenwoordig heeft de buurtschap ca. 160 huizen met ca. 400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Al sinds de 17e eeuw is er naast de boerenbedrijven in Zuuk enige nijverheid aanwezig in de vorm van papierindustrie. De buurtschap had ook zijn papiermolens, die draaiden op de kracht van het water van de verschillende beken. Zie daarvoor verder bij Bezienswaardigheden.

Zuuk is een bloeiende plattelandsgemeenschap, waar tot 1884 allen nog een eigen school aan ontbreekt. Op 1 februari van dat jaar is de openbare Zuukerschool feestelijk geopend. De school start direct al met maar liefst 107 leerlingen. Kennelijk is het in die tijd nog afgelegen Zuuk (toen had het nog geen eigen afrit aan de A28 ;-) geen gewilde plek voor onderwijzers, want aanvankelijk schrijft men dat "geene sollicitanten zich hebben voorgedaan". Gelukkig heeft een latere werving wel succes. Voor verdere wetenswaardigheden over de school zie het kopje Links.

De buurtschap Zuuk is doormidden gesneden en voor een deel opgeofferd voor de aanleg van de A50 en afrit 27 van deze snelweg ter plekke.

Wie zich nader wil verdiepen in de geschiedenis van deze buurtschap, kan terecht bij het in 2014 verschenen boek 'Vier seizoenen Zuuk'. "Nooteboom, Berends, Pannekoek, De Wilde en Tiemens. Zo maar wat achternamen die veel voorkomen in deze buurtschap, die maar een paar honderd inwoners telt. Misschien is dat de reden van de grote saamhorigheid onderling? De mensen kennen elkaar. Je loopt even bij de buren binnen, doet je klompen of schoenen uit en drinkt een bakje koffie of een borreltje. De buurman brengt jou eieren en jij brengt je buurman een pannetje groentesoep. Zo werkt het in Zuuk.

De buurtschap heeft een rijke geschiedenis en de bewoners zitten vol verhalen over heden en verleden. Zij hebben hun hart aan de buurtschap verpand. Meestal zijn ze er geboren, opgegroeid en hebben ze allerlei veranderingen meegemaakt. In het boek 'Vier seizoenen Zuuk' komen deze bewoners aan het woord. Zo vertelt Jannetje Pannekoek over de bakkerswinkel van haar schoonouders en volgen we Hendrikus de rietdekker op zijn pad. Mevrouw Haak vertelt over de schepen in de buurtschap die in de Tweede Wereldoorlog gebombardeerd worden en hoe de familie op de fiets en te voet moet vluchten. En natuurlijk komt ook de moeder van de enige echte BN-er van deze buurtschap aan het woord: Teun Mulder. 'Vier seizoenen Zuuk'* is een prachtig kijk- en leesboek, boordevol verhalen van vroeger en nu. Een boek dat in de boekenkast thuishoort bij iedereen die iets heeft met deze unieke buurtschap." Aldus de tekst op de omslag van het boek.
* Via de link online te bestellen.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De firma VMI, die reeds een groot fabriekscomplex heeft aan de Gelriaweg, heeft in 2016 een verzoek ingediend bij de gemeente om in de driehoek van die weg met de Zuivelweg en de Ledderweg te mogen uitbreiden met ca. 60.000 m2. Voor een klein deel betreft dat parkeerruimte. Voor een groot deel gaat het om uitbreiding met grote en hoge bedrijfsgebouwen. De basis voor deze plannen vormt de Ontwikkelingsvisie VMI uit 2013. De in verband met deze plannen opgerichte Belangengroep Toekomst Zuuk vindt het belangrijk dat de buurtschap een mooi buitengebied blijft waar het goed wonen en heerlijk toeven is en men niet tegen enorme omgevings-ontsierende fabriekshallen aan hoeft te kijken. VMI heeft buiten de locatie in Zuuk ook nog twee dependances in de omgeving, namelijk in Vaassen en in Apeldoorn. De belangengroep vraagt zich af of die plekken niet meer geschikt zijn voor uitbreiding, daar deze al in industriegebied staan. Recentelijk is er op de locatie in de buurtschap al een forse uitbreiding gedaan, waar de omwonenden van vinden dat wat hen betreft de maat daarmee wel vol is.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De Kapel met zondagsschool op Koepad 24 is een rijksmonument. Op de plaats van het huidige gebouwtje is aan het einde van de 19e eeuw op initiatief van een een zekere Jan Zwarts uit Emst een eenvoudig zondagsschoollokaaltje gebouwd in het toenmalige Zuukerveld, een land van heide en hutjes. Jan Zwarts heeft hier in alle eenvoud ruim 40 jaar een zondagsschool geleid. Eigenaar van het gebouwtje was Evangelisatievereniging Bethel uit Emst. In 1924 is het gebouwtje voor een bedrag van ƒ65,00 door de Rechtzinnig Hervormde Evangelisatie Vereniging te Epe aangekocht van de erfgenamen van de laatste evangelist van Bethel, de heer Van Wijk. De Eper evangelisatievereniging was, in navolging van Bethel, in 1880 gesticht door evangelist Wesseldijk, ook in dienst van de N.E.P.V. Deze evangelisatievereniging heeft zijn voortzetting gevonden in de Hervormde gemeente Goede Herderkerk te Epe, de huidige eigenaar.

In 1937 is het lokaaltje dermate bouwvallig geworden dat het gesloopt is en op dezelfde plaats een nieuw gebouwtje is opgericht, geschonken door Jan Kamphuis, ter nagedachtenis aan zondagsschoolonderwijzer Zwarts. Het is tot op heden steeds gebruikt voor zondagsschoolwerk en jeugd- en verenigingswerk. Sinds 2001 is het een rijksmonument, met de volgende motivatie: "Van architectuurhistorische waarde als gaaf en goed voorbeeld van een zondagsschool-gebouw uit het Interbellum, dat opvalt door het zeer kleine formaat en de uiterst sobere maar kenmerkende vormgeving, met enkele in het oog vallende details zoals de uitgemetselde ingangspartij en de metalen dakruiter. Van stedebouwkundige waarde als kenmerkend onderdeel van de landelijke bebouwing aan het Koepad in buurtschap Zuuk. Het gebouw speelt hier vanwege de ligging, opmerkelijke vorm en functie een beeldbepalende rol. Van cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van het protestantse geloof op de Veluwe, als voorbeeld van de ontwikkeling van het godsdienstonderwijs op het platteland." In 2005 is de inrichting van de kapel volledig gerestaureerd en opnieuw ingericht. De kapel wordt ook gebruikt voor trouwdiensten. (bron: Goede Herder Kerk Epe)

- Een der oudste wateraangedreven molens op de Veluwe is de Kopermolen in Zuuk (Kopermolenweg 5), die reeds in 1539 in de archieven wordt vermeld. De naam van de molen verwijst naar de functie die hij het laatst heeft gehad. Aanvankelijk is het een korenmolen, later een papiermolen geweest. In 1746 wordt de molen omgebouwd tot kopermolen. De platen koper werden, voordat het Apeldoorns kanaal in 1829 gegraven werd, via de Grift naar Amsterdam vervoerd! De molen is niet draaivaardig. Het waterrad verkeert in slechte staat.

- Ook de Zuukermolen in Zuuk (Gelriaweg 22) is een bijzondere watermolen, vanwege de vroegere functies én de huidige functie. De molen heeft o.a. gefungeerd als duitenknipperij; een inrichting voor het knippen van muntplaatjes uit koperen platen die op de bovengelegen Kopermolen werden geplet. Na 1854 is dat opgevolgd door de functies papiermolen, fabriek voor sigarenkistjes, Zuivelfabriek Gelria en wasserij. In 1945 geeft de dan opgerichte firma Veluwse Machine Industrie (VMI), die machines maakt voor o.a. autobandenfabricage, de molen weer een betaalbestemming. In 1950 worden de vervallen waterraderen verwijderd. In 1990 krijgt de molen t.g.v. het 45-jarig bestaan van genoemde firma een nieuw waterrad. En sinds 2012 wordt met de molen elektriciteit opgewekt. Op een paneel bij de molen kun je zien hoeveel stroom de molen opwekt.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Zuukerfeest (gedurende 4 dagen eind juni).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Zuuk van de Buurtvereniging op Facebook.

- Buurtvereniging: - Buurtvereniging Zuuk heeft ruim 300 leden.

- Onderwijs en kinderopvang: - Buurtschap Zuuk heeft een eigen basisschool: de in 1884 gestichte Zuukerschool. De school heeft een prachtige landelijke ligging, die rust en ruimte uitstraalt. Rondom de school is veel speelruimte. Achter de school, die ca. 75 leerlingen heeft, bevindt zich het sportveld, een groot aantal in 2008 nieuw aangeschafte speeltoestellen en de zandbak. Het huidige schoolgebouw dateert uit 1956. Gaandeweg is het uitgebreid en aangepast aan de eisen des tijds. Enthousiaste ouders nemen een deel van het onderhoud voor hun rekening, waardoor de school en het speelterrein eromheen fris ogen. Ook de lokalen krijgen met enige regelmaat een extra schoonmaakbeurt van behulpzame ouders. En mede dankzij de inzet van inwoners zijn er twee semi-permanente lokalen bij geplaatst.

De Zuukerschool is een openbare basisschool. Dat houdt in dat de school geen onderscheid maakt naar godsdienst of levensovertuiging. De school gaat uit van het respect voor ieders maatschappelijke, culturele of religieuze achtergrond. Onze school geeft de kinderen de kans zich persoonlijk te ontwikkelen op cognitief, creatief en sociaal-emotioneel gebied. De kinderen zullen later als volwassenen immers ook samenwerken en samenleven in een veelkleurige maatschappij. Zonder onderscheid, als gelijkwaardige mensen. De keuze voor ongedeeld openbaar onderwijs legt een stevige basis voor de toekomst van de kinderen. Niet apart, maar samen!

Regels in de school zorgen voor rust en orde. Vaak zijn dit geen opgelegde regels. We vinden het prettig de regels, zo veel als mogelijk, samen met de kinderen vast te stellen. Een aantal belangrijke regels hebben we in ieder lokaal hangen. Deze zijn: we vertrouwen elkaar; we helpen elkaar; we lachen niemand uit; niemand speelt de baas.

Samen met de kinderen zorgen de leerkrachten voor verzorgde lokalen, waar het voor de kinderen prettig is te vertoeven. Door als leerkrachten zorg te hebben voor de school en haar directe omgeving geven ze een goed voorbeeld aan opgroeiende kinderen. Samen leren ze zorg te hebben voor elkaar en voor de directe omgeving. Er wordt bijvoorbeeld door leerlingen geholpen bij het vegen van het schoolplein; het schoonhouden van hun tafel; het verzamelen van oud papier uit de diverse groepen; het zetten van koffie/thee en het uitpakken van de vaatwasser.

Het onderwijs is er in de rijke geschiedenis altijd vernieuwend en modern geweest. De leerlingen krijgen passend onderwijs, waarin zo veel als mogelijk tegemoet wordt gekomen aan de individuele onderwijsbehoeften van de leerlingen. Waar mogelijk maken ze gebruik van flexibele groeperingsvormen, laten ze de kinderen samenwerken en zelf ontdekken. Ze willen de kinderen van elkaar en met elkaar laten leren. Ze maken gebruik van nieuwe en moderne methoden, die worden ondersteund door digitale schoolborden.

Het schoolgebouw is multifunctioneel want het biedt tevens onderdak aan de Buurtvereniging en de door haar georganiseerde activiteiten, de Zuuker Sport Vereniging (die voor zover ons bekend nog niet middels een website of -pagina op het internet aanwezig is) en Peuterspeelzaal Duimelot, en vormt daarmee het hart van de gemeenschap van Zuuk. Ook het jaarlijkse Zuukerfeest vindt bij de school plaats.

Reactie toevoegen