Zuilichem

Plaats
Dorp
Zaltbommel
Bommelerwaard
Gelderland

Zuilichem.JPG

Naast het plaatsnaambord ervan, zien we hier nog slechts het torentje van de kerk van Zuilichem

Naast het plaatsnaambord ervan, zien we hier nog slechts het torentje van de kerk van Zuilichem

Zuilichem (2).JPG

Goed is te zien dat Zuilichem een dijkdorp is

Goed is te zien dat Zuilichem een dijkdorp is

Zuilichem..JPG

Heel veel molens heten De Hoop, zo ook die van Zuilichem

Heel veel molens heten De Hoop, zo ook die van Zuilichem

gemeente_zuilichem_anno_ca._1870_kaart_j._kuijper_kopie.jpg

Gemeente Zuilichem anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Gemeente Zuilichem anno ca. 1870, kaart J. Kuijper

Zuilichem

Terug naar boven

Status

- Zuilichem is een dorp in de provincie Gelderland, in streek Bommelerwaard, gemeente Zaltbommel. Het was een zelfstandige gemeente t/m 30-6-1955. Per 1-7-1955 over naar gemeente Brakel, in 1999 over naar gemeente Zaltbommel.

- Wapen van de voormalige gemeente Zuilichem.

Terug naar boven

Naam

In het dialect
Zulekem.

Oudere vermeldingen
1143 kopie 13e eeuw Solekeim, waarschijnlijk 1195 Sulinchem, ca. 1200 kopie 14e eeuw Sulenchem, 1203 Sulenkem, 1206 Sulincheim, 1294-1295 Sulincheym, 1364 Zulekem, ca. 1560 Zulichem, 1665 Zuylichem.

Naamsverklaring
Betekent het Oudnederlandse hem = heem 'woonplaats, woning' van de Sulinga*, een afleiding met het suffix -ing- van de persoonsnaam Sûlo met als betekenis 'de lieden van Sûlo'.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Zuilichem ligt ZZO van Brakel en grent in het N aan de Waal. Het dorpsgebied wordt (Z van de dorpskern) doorsneden door de N322 en grenst in het ZW aan de Afgedamde Maas.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Zuilichem, die slechts het gelijknamige dorp omvagt, 110 huizen met 686 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 700 huizen met ca. 1.700 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Zuilichem, kun je terecht bij de volgende instantie en literatuur:

- Historische Werkgroep Stichting de Vier Heerlijkheden.

- Aart Bijl uit Zaltbommel heeft in 2013 het boek 'De geschiedenis van Zuilichem. Dorp tussen de Maas en de Waal' gepubliceerd.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Zuilichem heeft 5 rijksmonumenten.

- De Hervormde (PKN) kerk (Kerkplein 1) valt onder de Hervormde Gemeente Zuilichem.

- De huidige Gereformeerde (PKN) kerk (Zijlstraat 1) dateert uit 1995 en valt onder de Gereformeerde Kerk Gameren-Zuilichem. De vorige Gereformeerde kerk (Molenstraat 2) dateerde uit 1904, is in 1995 buiten gebruik gesteld en herbestemd tot woning. De voorganger dáárvan dateerde uit 1853 en stond op dezelfde plek (en is dus in 1904 gesloopt).

- In Zuilichem zijn in 2004 244 van de 872 leden van de Hervormde kerk overgegaan naar de Hersteld Hervormde Gemeente Zuilichem-Brakel. Zolang zij niet kon beschikken over een eigen kerkgebouw, kon zij gebruik maken van gebouw De Poort (Poortwegje 7a) voor haar kerkdiensten en andere kerkelijke activiteiten. In 2010 hebben ze, met veel zelfwerkzaamheid, een eigen kerk gerealiseerd aan de Uilkerweg (nr. 21b). De kerk, met ca. 260 zitplaatsen, stond aanvankelijk aan de rand van het dorp, maar wordt tegenwoordig omringd door recent gerealiseerde nieuwbouwwoningen.

- Korenmolen De Hoop is in de jaren zeventig gerestaureerd, van ruïne tot bewoonbare en maalvaardige korenmolen. De Hoop heeft 1 koppel maalstenen, waarmee op vrijwillige basis graan wordt gemalen. De molen wordt bewoond, draait in de regel op zaterdag en is dan te bezoeken. - Website Korenmolen De Hoop.

- De Poldermolen van Zuilichem (Meidijk 15) is een grondzeiler, gebouwd in 1720 als bovenmolen van een molengang. Het is een houten achtkant op stenen poeren. De molen bemaalde de dorpspolder Zuilichem maar wordt hier nu niet meer voor gebruikt. De molen is sinds 1980 eigendom van Molenstichting Gelders Rivierengebied. De molen is maalvaardig, maalt vanaf 1973 in circuit, en is op afspraak te bezichtigen.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- De Boterkampen is een natuurgebied van 11 hectare bij Zuilichem. De percelen zijn in 2013 ingezaaid en ingeplant. Het gebied zal zich ontwikkelen tot 3 hectare bloemrijk hooiland, 3 hectare elzenbroekbos en water en 5 hectare essen-iepenbos en een knotgriend. Dit zijn landschapstypes die vroeger veel voorkwamen in Rivierenland maar die geleidelijk verdwenen zijn door ruilverkavelingen en door intensieve bemesting van landbouwgronden. De Boterkampen is een poldertje met een eigen waterhuishouding. Het water is schoon, het wordt alleen gevoed door kwelwater en regenwater. Met behulp van een stuw wordt een natuurlijk peilbeheer gehandhaafd: ’s winters een hoge waterstand en ‘s zomers een lage waterstand. In 2011 en 2012 zijn de vroegere productiegraslanden vergraven en ingericht als natuurgebied. Dit werk is uitgevoerd als compensatie voor de beplanting die verdwenen is bij de verbreding van de A2. Het gebied wordt beheerd door Landschapsbeheer Bommelerwaard. (bron: Agrarische Natuurvereniging De Capreton, 18-4-2013)

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Zuilichem door Kees Wittenbols uit Breda.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Zuilichem (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Nieuws uit Zuilichem van de Dorpsraad op Facebook.

- Belangenvereniging: - Dorpsraad Zuilichem is rond 2000 opgericht en is een groep vrijwilligers die zich inzet om de algemene belangen van de inwoners te behartigen. De Dorpsraad is een gesprekspartner voor de gemeente Zaltbommel en klankbord voor de inwoners. Doel is om de leefbaarheid en sociale betrokkenheid in het dorp te vergroten. Dit alles binnen de gemeentelijke aanpak 'Gebiedsericht werken'. Sinds de oprichting heeft de Dorpsraad al vele zaken aangepakt. Enkele voorbeelden: het mooie hek rondom het monument bij het dorpshuis, de totstandkoming van De Buurt, bankjes voor de ijsbaan en voetbal, inspraak glastuinbouw, verkeersafwikkeling vrachtwagens rondom het kassengebied etc. Momenteel wordt nagedacht over het opknappen van de informatiepanelen bij de ruïne van het voormalige kasteel, en een overdekte 'leugenbank'. Andere ideeën zijn van harte welkom.

- Onderwijs: - Basisschool Zuilichem.

- Muziek: - Drum- & Streetband Zuilichem is in 1961 begonnen als Drumband Door Eensgezindheid. In 1987 sluit - op veler verzoek - een trompetterkorps zich bij de drumband aan. Dit vrolijke muzikale geheel bestond nu uit een drumband, majoretten en trompetten. In 1993 ging de band verder onder de huidige naam. Per jaar zijn ze gemiddeld meer dan 25 keer te zien, zowel in de directe omgeving als verder weg. Zo zijn ze van de partij bij vele Avondvierdaagsen en lampionnenoptochten, van Poederoijen tot Nijmegen. Daarnaast organiseren ze een jaarlijkse markt en stellen ze hun instrumenten beschikbaar aan de Pietenband van Sinterklaas.

- Sport: - Voetbalvereniging v.v. Zuilichem is opgericht in 1945. - S.v. Hamarithi is een gezellige gym-, dans- en turnvereniging voor inwoners van Aalst, Zuilichem en Nederhemert. Recreatieve gym, kleutergym, jong talent, selectie divisie 1 t/m 5 en N1 t/m D2. - Bij IJsclub De Volharding kun je niet alleen schaatsen (mits het in de winter hard genoeg vriest natuurlijk), je kunt er ook skeeleren. Ze hebben namelijk niet alleen een 400 meter ijsbaan maar ook nog een 200 meter wedstrijd skeelerbaan.

- Zorg: - Op Zorgboerderij De Ommedijkerhoeve hebben ze als doel om hun cliënten te laten genieten van het boerenleven en de natuur.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Zuilichem.

Reacties

(1)

Geachte gemeente,
Kunt U mij helpen met het zoeken naar de adressen van de volgende kavels in Zuilichem: huis 101 k., huis nr.109, huis nr. 126, huis nr. 132.

Ik zou graag daarvan een foto maken, i.v.m. dat mijn vrouw en ik aan het uitzoeken zijn waar de voorouders van mijn vrouw hebben gewoond in die tijd.
Tussen 1877 en 1911 was S.F. Monhemius in Zuilichem burgemeester en is daar
zijn zoon geboren, ook een S.F. Monhemius op 13-09-1879 [de grootvader van mijn
vrouw].
De burgemeester is daarna met pensioen gegaan en in Zeist gaan wonen, op de
Herenlaan nr.20 [voorheen Herenstraat tot 1924]. Zijn graf ligt nog aan de
Woudenbergseweg nr. 46 te Zeist [sinds 20-06-1927].

Hij is geboren op de Gortstraat 1 in Brakel op 20-03-1852 [volgens gegevens
van historische kring De Vier Heerlijkheden].

Red.:
Het archief van de voormalige gemeente Zuilichem is ondergebracht bij de huidige gemeente Zaltbommel, en die heeft haar archieven weer ondergebracht bij het Streekarchief Bommelerwaard, dat tegenwoordig is gevestigd is in Tiel. Vermoedelijk zult u daar dus een bezoekje moeten brengen om deze gegevens op te zoeken. Voor de site en contactgegevens van dat archief zie http://regionaalarchiefrivierenland.nl/contact

Reactie toevoegen