Zuilen

Voormalige gemeente
Utrecht
Utrecht

zuilen_museum_kopie.jpg

Dé grote promotor van de geschiedenis van Zuilen is Wim van Scharenburg, die het Museum van Zuilen beheert, én al 6 boeken over Zuilen heeft geschreven, én sinds okt. 2012 wekelijks een artikel schrijft over het oude Zuilen. Nu al meer dan 130 artikelen!

Dé grote promotor van de geschiedenis van Zuilen is Wim van Scharenburg, die het Museum van Zuilen beheert, én al 6 boeken over Zuilen heeft geschreven, én sinds okt. 2012 wekelijks een artikel schrijft over het oude Zuilen. Nu al meer dan 130 artikelen!

zuilen_straatreunie.jpg

Eén van de vele iniatieven van het Museum van Zuilen om leven in de Zuilense brouwerij te houden, is het organiseren van een maandelijkse Straatreünie voor bewoners en oud-bewoners. Anno 2015 zijn er al 60 geweest!

Eén van de vele iniatieven van het Museum van Zuilen om leven in de Zuilense brouwerij te houden, is het organiseren van een maandelijkse Straatreünie voor bewoners en oud-bewoners. Anno 2015 zijn er al 60 geweest!

UT gemeente Zuilen in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768]_0.gif

gemeente Zuilen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Zuilen in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Zuilen

Terug naar boven

Status

- Zuilen is een wijk en voormalige gemeente in de provincie Utrecht, gemeente Utrecht. Het was een zelstandige gemeente t/m 1953.

- In 1954 is het grootste deel van de gemeente Zuilen (zijnde de huidige gelijknamige wijk, met op dat moment 25.622 inwoners) overgegaan naar de gemeente Utrecht. Een klein deel van de gemeente (zijnde het dorp Oud-Zuilen, met destijds 504 inwoners) is naar de gemeente Maarssen overgegaan.

- Wapen van de voormalige gemeente Zuilen.

Terug naar boven

Naam

Naamgeving: Oud en Nieuw
Wat verwarring kan wekken, is dat het huidige dorpje Oud-Zuilen vanouds het eigenlijke Zuilen is. De huidige gelijknamige wijk is namelijk pas sinds begin 20e eeuw ontstaan. Daarna is het oude dorp dus Oud-Zuilen gaan heten. Om dorp en wijk van elkaar te onderscheiden, wordt de wijk daarom soms ook wel Nieuw-Zuilen genoemd.

Inwoners
Een inwoner van Zuilen is een Zuilenees.

Terug naar boven

Ligging

De wijk Zuilen ligt in het W van Utrecht en grenst in het Z aan het Amsterdam-Rijnkanaal en in het W aan het dorp Oud-Zuilen.

Terug naar boven

Geschiedenis

Ontstaan en ontwikkeling van de huidige wijk
De firma Werkspoor te Amsterdam besluit in 1912 tot overplaatsing van een deel van de fabrieken naar Zuilen voor de bouw van wagons en bruggen. J.M. de Muinck Keizer (later Demka) verplaatst kort daarna op verzoek van de directie van Werkspoor zijn staalproductie vanuit het Groningse Martenshoek en gaat de speciale staalsoorten hier gieten.

Op een terrein van maar liefst 34 hectare bouwen Werkspoor en Demka aan hun toekomst en zorgen voor een stormachtige groei van Zuilen. In 1900 wonen nog slechts ca. 900 mensen in deze gemeente. Door de komst van de fabrieken groeit dat aantal naar meer dan 26.000 op het moment van de annexatie in 1954. Dan is het eeuwenlang kleine gemeentetje uitgegroeid tot de 4e gemeente in de provincie!

Niet alleen de Zuilense economie is zeer gebaat bij de komst van deze fabrieken, ze bieden ook werkgelegenheid aan vele duizenden arbeiders. Werkspoor wordt met meer dan 5.000 arbeidsplaatsen de grootste werkgever in de regio. Veel van deze werknemers komen met de fabrieken uit Amsterdam en Groningen mee. Voor hen worden grote woonwijken gebouwd. Niet rondom de kern van het oude dorp, maar tegen de grens met Utrecht. Zo ontstaat de huidige wijk (Nieuw-)Zuilen.

Wim van Scharenburg heeft zijn voormalige horlogewinkel aan de Amsterdamsestraatweg 569 omgebouwd tot Museum van Zuilen. Verder heeft hij inmiddels een 6-tal boeken geschreven over de geschiedenis van deze voormalige gemeente. De nog voorradige delen ruimt hij wegens ruimtegebrek op voor slechts €5,00 per stuk!

Sinds oktober 2012 schrijft Van Scharenburg wekelijks een artikel over de geschiedenis van deze voormalige gemeente, in de reeks 'Zuilen, van zelfstandige gemeente tot stadswijk'. Dat zijn er inmiddels meer dan 130! Via de link kun je ze allemaal nalezen.

Elinkwijk en De Lessepsbuurt
De Zuilense wijken Elinkwijk en de De Lessepsbuurt zijn in 2013 benoemd tot beschermd stadsgezicht. Ze zijn oorspronkelijk gebouwd als fabrieksdorpjes voor de werknemers van de Nederlandse Fabriek voor Werktuigen en Spoorweg Materieel en de Muinck-Keyzer staalfabriek (DEMKA) en lagen destijds ver buiten de stad Utrecht in de toenmalige gemeente Zuilen. Door de beschermde status blijft de geschiedenis van de destijds belangrijke fabrieken zichtbaar.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- De Fontein aan het Berlageplein is recentelijk gerealiseerd, en is een van de elementen uit het plan voor het herstel van 'de As van Berlage'. Architect H.P. Berlage ontwierp in de jaren twintig van de 20e eeuw, als onderdeel van een grotere stedenbouwkundig plan voor de stad Utrecht, een grote uitvalsweg vanuit het centrum naar het noordwesten, met nieuwe woonwijken aan weerszijden. Als een van de weinige elementen uit het ambitieuze plan, is deze wegenstructuur vanaf 1920 aangelegd. In Berlage’s ontwerp kregen de wegen een breed profiel met waterpartijen en bomen. De waterpartijen zijn na 1950 gedempt. De afgelopen jaren zijn diverse elementen van de 'As van Berlage' hersteld. De fontein maakt daar onderdeel van uit. Het plein had voorheen overigens geen officiële naam. Op verzoek van de inwoners is het verkeersplein omgedoopt in Berlageplein, als eerbetoon aan de stedenbouwkundige die Zuilen mede vorm heeft gegeven. De fontein is ontworpen door de Duitse kunstenaar Gerhard Merz (1947). Op de rand van de fontein is een Latijnse tekst van Dante aangebracht. Wat die betekent en wat de diepere gedachte er achter is, kun je lezen onder de link.

Terug naar boven

Evenementen

- Stiching Vrienden van Zuilen bestaat uit een groep wijkbewoners, die met liefde voor de wijk en haar bewoners verschillende activiteiten organiseren.

- Eén van de vele iniatieven van het Museum van Zuilen om leven in de Zuilense brouwerij te houden, is het organiseren van een maandelijkse Straatreünie voor bewoners en oud-bewoners. Anno 2015 zijn er al 60 geweest!

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Gemeentelijk monument Huize Daelwijck uit ca. 1850 ligt aan een lange oprijlaan vanaf de Burgemeester Norbruislaan (nr. 17) idyllisch aan de Vecht. Het pand heeft in de loop der jaren vele functies vervuld. O.a. is het van 1929 tot 1954 gemeentehuis geweest. In 2011 is het pand onder de naam De Parel van Zuilen omgevormd tot grand café / restaurant. Het beschikt over een groot podium met alle faciliteiten. "En omdat een mens niet kan leven van brood alleen, stimuleren wij muziek op een mooie historische plek. En wat voor muziek. We zoeken het in de wereldmuziek, de Folk, de gypsy, de bluegrass, singer-songwriters, kortom, de muziek die tot de ziel gaat omdat er een ziel in zit. Onze Parelsessies zijn inmiddels bijna niet meer weg te denken. Daarom is er (bijna) elke maandagavond muziek, onder de noemer Parelsessies. Er zit muziek in Zuilen, en dat laten wij graag horen." Aldus hun website. Voor de agenda van de concerten voor de komende tijd, zie de link.

- De Springertuin (voorheen Tuin van Daelwijck) is ca. 1 ha groot en ligt bij het voormalige gemeentehuis (Burgemeester Norbruislaan 21). De tuin is in 1911 aangelegd door tuinarchitect Leonard Springer (1855-1940). In 2000 is Stichting Zuilen en Vecht opgericht om de tuin, een van de weinige 'groene longen' in dit stadsdeel, voor de wijk te behouden (er dreigde woningbouw in dit gebied te gaan plaatsvinden). Dat is gelukt. Doel van de stichting is om de tuin weer in goede staat te herstellen (er komt o.a. een biologische moestuin waar de buurt bij betrokken wordt) en nog veel meer.

- Stadstuin Zuilen.

- In het Vorstelijk Complex vind je het heerlijke restaurant The Colour Kitchen en het sfeervolle ZIMIHC theater Zuilen, waar je kunt genieten van theater, dans, muziek, musical en andere podiumkunsten. Ook vind je er Buurthuis De Beatrix. Bewoners en ZZP'ers organiseren er van alles, van yoga tot klaverjassen en van maatschappelijke hulp tot kinderclubs. De actieve vrijwilligers en wijkbewoners worden ondersteund door de sociaal makelaars van Me'kaar, die in de hele wijk actief zijn.

- Stichting Kunstkasteel Zuilen is opgericht door wijkbewoners en streeft naar een structureel levend en enthousiast kunstaanbod in de wijk, dóór vakbekwame inwoners, vóór iedereen.

- Overdekt winkelcentrum Rokade.

Terug naar boven

Beeld

- U in de Wijk: Nieuws van binnenuit. In eigenzinnige programma's laten bewoners van Zuilen het échte gezicht van hun wijk zien.

- Gesprekken met bezoekers en vrijwilligers van huiskamerkapel Roobol (KRO/NCRV, maart 2017), die al 70 jaar een onmisbaar bindmiddel is voor mensen met een kleine beurs en weinig sociale contacten. Voor een beschrijving van dit 'inloophuis' zie verder hieronder onder het kopje Welzijn.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Zuilen (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Zuilen. - Wijkconnect is een portaal waar je o.a. een Agenda vindt met wat er de komende tijd te doen is in de wijk, een Prikbord met gezocht en aangeboden diensten, een Burenboek waar inwoners van de wijk zich voorstellen, een pagina waar je de Organisaties in de wijk kunt leren kennen, en een Etalage met lokale aanbiedingen.

- Belangenvereniging: - Wijkraad Noordwest.

- Buurthuis: - Naast het hierboven reeds vermelde Buurthuis De Beatrix, is er ook nog Buurthuis Zuilen (Sint Ludgerusstraat 251), waar ook van alles te doen is. Zie de link. Naast wat daar staat, is er ook in principe elke 2e zaterdag van de maand een Repair Café, waar je gratis je kapotte tweedehands huishoudelijke apparaten kunt laten repareren. Dat scheelt afval en is goed voor je portemonnee en voor het milieu.

- Onderwijs / kinderopvang / jeugd: - Basisschool De Cirkel, Prinses Margrietschool, Wijzer aan de vecht, Spelenderwijs Utrecht, Ludens, Harten voor Sport en Me’kaar vormen samen de in 2008 opgerichte Brede School Zuilen-Oost. Alle partners werken samen aan onderwerpen die voor alle kinderen, ouders, scholen en de buurt van belang zijn. Daarbinnen heeft iedere school de ruimte om accenten te leggen en zich te profileren. - Ludgerschool. - Basisschool De Piramide. - Peutercentrum. - Kinderdagverblijf Lieve & Bouwe. - Scouting.

- Muziek: - Het Zuilens Fanfare Corps is opgericht in 1900 en is de enige fanfare in Utrecht. Het is een enthousiaste en ambitieuze groep muzikanten van jong tot ouder. De vereniging bestaat uit drie onderdelen: het orkest, de feestband en de blazersklas. Het orkest is een concertfanfare, wat betekent dat ze in theaters en op andere podia spelen. Serenades en andere feestelijke bijdrages worden enthousiast door de feestband ZFunC gedaan. Jeugdige muzikanten die willen leren samen muziek te maken kunnen terecht in de blazersklas.

Popkoor Zuilen is in 2004 opgericht door een groepje Zuilenaren dat graag wilde zingen. Al snel breidt het koor zich uit en vormt zich tevens een combo. Inmiddels omvat het Popkoor meer dan 50 leden en een 4-koppig combo. Het koor telt 4 stemgroepen: alt, tenor, bas en sopraan. In verschillende stukken zijn ook mezzi van de partij. - Muze van Zuilen verzorgt keyboard- en pianolessen op maandag en vrijdag aan kinderen en volwassenen.

- Sport: - Zuilense Tennis Club. - Biljartclub Zuilen.

- Gezondheid: - Zuilen Ondiep Gezond omvat huisartsen, fysio- en oefentherapeuten, diëtisten en apothekers. Je kunt bij hen terecht met al je vragen over je gezondheid. Ze bieden zorg die past bij de behoeften, mogelijkheden en wensen van de bewoners in de wijk. Gezondheidszorg is voor hen meer dan alleen lichamelijke zorg. Lichaam, geest en omgeving bepalen hoe gezond je je voelt. Hiervoor gebruiken ze het zogeheten ‘4D-model’: een model waarin vier domeinen: lichaam, geest, maatschappelijk en sociaal hun plek hebben in de behandeling. Met jou kijken ze ook naar hoe gezond je leeft. Gezond leven voorkomt ziektes. Zo beogen ze van ziek zijn en zorgen meer bezig te zijn met gezond gedrag. Samen met hun partners en de bewoners maken zij zich sterk voor een gezonde wijk. Zij werken samen met buurtteams, jeugdartsen, psychologen, vrijwilligers, thuiszorg, wijkverpleging, sportdeskundigen en andere buurtwerkers.

- Welzijn: - WegGeefWinkel Zuilen is er sinds 2014, om mensen die rond het bestaansminimum leven, voor weinig of niets aan spullen te helpen die ze nodig hebben. - Buurtteam Zuilen. - Wil je vrijwilliger worden en een ander een paar uurtjes per week helpen? Kijk dan op de site Vrijwilligerswerk in Zuilen en omgeving. - Stichting De Kracht van Zuilen is een bewonersinitiatief. Ze werken aan ontmoeting, verbinding, mooie programma’s en ondersteuning van bewonersgroepen in de hele wijk. Ze helpen de activiteiten voor zorg, cultuur, welzijn en ontmoeting in de wijk bekend te maken. En ze bouwen mee aan een buurtnetwerk voor zorg en welzijn.

Inloophuis Roobolkapel (Cornelis Roobolstraat 86) is een zogeheten huiskamerkapel van de protestantse wijkgemeente Zuilen. Het adres is al ruim 70 jaar een baken van rust in de drukke samenleving. “Je mag hier zijn wie je bent”, zeggen de wijkbewoners. De wijkgemeente streeft ernaar om in de Roobolkapel te werken met andere partners in de wijk. Het werk is namelijk naar zijn aard oecumenisch, want buurtpastoraat betekent: er zijn, bij mensen en groepen mensen in de buurt, met belangstelling voor hun wel en wee, geloof en ongeloof, om de waardigheid en zeggenschap van de mensen te versterken, ongeacht iemands geloofs- of levensovertuiging. Twee keer per maand is er op zondagmorgen een kerkelijke viering, een eenvoudige bijeenkomst waaraan iedereen moet kunnen meedoen. Elke maandag is er een inloopspreekuur voor mensen die behoefte hebben aan contact of ergens mee zitten. Verder zijn er onder meer inloopochtenden, het vrouwencafé, Bingo, Roobol Dinner, gebedsochtend, en een digitaal café (hulp bij pc-gebruik). Zie ook de reportage over de medewerkers en bezoekers van de Roobolkapel hierboven onder het hoofdstuk Beeld.

- Milieu: - De missie van Milieugroep Zuilen is het verbeteren van de leef- en woonkwaliteit in de wijk. Om hier inhoud aan te geven, is het belangrijk dat zij een breed draagvlak onder de bewoners (hun achterban) hebben. Jouw betrokkenheid als wijkbewoner bij het streven van de Milieugroep naar een betere leefomgeving is dus uitermate waardevol. Dat kan alleen als je je goed bewust bent van de huidige en toekomstige ontwikkelingen en bedreigingen op dit gebied en de mogelijkheden die er zijn om hier iets aan te doen. De Milieugroep werkt er hard aan om de nodige informatie te vergaren en deze met jou te delen. Daarnaast zorgen zij ervoor direct betrokken te zijn bij ontwikkelingen. Zij doen dat door het geven van adviezen aan betrokken partijen, aan te dringen op controles bij ongewenste situaties en zo nodig gerechtelijke procedures te starten als andere middelen niet of onvoldoende werken.

- Veiligheid: - Bij Vrijwillige Brandweer Zuilen werken ca. 30 mensen 365 dagen per jaar aan de veiligheid van een groot deel van noordelijk Utrecht.

- Bedrijfsleven / ondernemen: - De Zuilense Kring is een community van zelfstandig ondernemers in de wijk.

Reactie toevoegen