Zuid-Kennemerland

Streek
Zuid-Kennemerland Kennemerland
Noord-Holland

zuid-kennemerland_kaart_2017_kopie.jpg

Zuid-Kennemerland omvat de gemeenten Bloemendaal, Haarlem, Heemstede en Zandvoort. Ook de gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude viel er nog onder (althans qua bestuurlijk samenwerkingsverband), maar die is in 2019 opgegaan in de gemeente Haarlemmermeer.

Zuid-Kennemerland omvat de gemeenten Bloemendaal, Haarlem, Heemstede en Zandvoort. Ook de gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude viel er nog onder (althans qua bestuurlijk samenwerkingsverband), maar die is in 2019 opgegaan in de gemeente Haarlemmermeer.

kennemerland_zuid_nationaal_park_natuurbruggen.jpg

In het 3.800 ha grote Nationaal Park Zuid-Kennemerland zijn recentelijk drie natuurbruggen aangelegd, zodat dieren zich makkelijker en vooral ook veiliger tussen de verschillende delen van het gebied kunnen bewegen. (© Michiel Boeken)

In het 3.800 ha grote Nationaal Park Zuid-Kennemerland zijn recentelijk drie natuurbruggen aangelegd, zodat dieren zich makkelijker en vooral ook veiliger tussen de verschillende delen van het gebied kunnen bewegen. (© Michiel Boeken)

Zuid-Kennemerland

Terug naar boven

Status

- Zuid-Kennemerland is een regio en bestuurlijk samenwerkingsverband in de provincie Noord-Holland, in de streek Kennemerland.

- De regio Zuid-Kennemerland omvat de gemeenten Bloemendaal, Haarlem, Heemstede en Zandvoort. Ook de per 1-1-2019 opgeheven gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude viel onder dit bestuurlijke samenwerkingsverband.

Terug naar boven

Recente ontwikkelingen

- De Intergemeentelijke Structuurscan Zuid-Kennemerland (2012) analyseert hoe de gemeenten in deze regio op ruimtelijk vlak op elkaar zijn afgestemd, waarin de gezamenlijke kracht zit en waar nog opgaven liggen.

- De provincies Noord- en Zuid-Holland willen een nieuwe weg aanleggen tussen de N206 bij De Zilk en de A4 Z van Hoofddorp, genaamd de Duinpolderweg. De weg moet de verkeersdoorstroming en leefbaarheid in het gebied verbeteren. De Commissie m.e.r. geeft aanbevelingen voor de verdere uitwerking van het voorkeursalternatief (er zijn 7 alternatieve routes beoordeeld op hun voor- en nadelen). De effecten op natuur moeten worden uitgewerkt in een 'Passende beoordeling' waarbij wordt aangegeven of maatregelen nodig zijn om negatieve effecten op het duingebied van Zuid-Kennemerland te voorkomen. Daarbij wordt gedoeld op verstoring van beschermde dieren, verdroging van duingebieden en effecten van luchtverontreiniging op de duinen. Voor nadere informatie zie het Toetsingsadvies over het milieueffectrapport Duinpolderweg, verbinding N206-A4 (2018).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Het 3.800 hectare grote Nationaal Park Zuid-Kennemerland is sinds 1995 een van de 20 Nationale Parken in Nederland. Nationale Parken zijn de parels van de Nederlandse natuur. Het zijn prachtige plekken voor natuurgerichte recreatie en educatie en er wordt volop onderzoek gedaan. Nationaal Park Zuid-Kennemerland maakt ook deel uit van het netwerk van Natura 2000-gebieden. Dit zijn gebieden met bijzondere planten en dieren gezien vanuit Europees perspectief. Aan de basis van het netwerk staan de Europese Vogel- en Habitatrichtlijnen, waarmee de EU natuur van nationale en internationale waarde wil beschermen. De grijze duinen vormen de ruggengraat van dit Nationaal Park, met zijn enorme verscheidenheid aan planten en dieren. Vanaf het strand lopen het duin, duingrasland, binnenduinbos en landgoederen in elkaar over.

Overal zijn sporen van het verleden te vinden, zoals overblijfselen van vroegere nederzettingen, Groot Olmen en het zeedorpenlandschap. Bovendien is hier en daar nog zichtbaar gemaakt dat het gebied een voormalig waterwingebied is. Uit de Tweede Wereldoorlog zijn bunkers, wegen en tankgrachten bewaard gebleven. Ook ligt er de indrukwekkende Eerebegraafplaats Bloemendaal met graven van honderden verzetsstrijders waaronder Hannie Schaft.

In de 17e eeuw pronkten rijke Amsterdamse kooplieden niet alleen met hun grachtenpanden, maar legden ze ook luxueuze buitenverblijven met prachtige tuinen aan in de bosrijke binnenduinen. Tijdens een bezoek aan deze karakteristieke landgoederen en buitenplaatsen met o.a. een oranjerie, heemtuin, boomgaarden, slangenmuur en beeldentuin, proef je de sfeer van het buitenleven in de Gouden Eeuw.

- Nationaal Park Zuid-Kennemerland wordt doorsneden door twee wegen (de N200 en N201) en de spoorlijn Haarlem-Zandvoort. Deze infrastructuur vormt een lastige barrière voor allerlei dieren, vooral degene die zich moeizaam verspreiden. Om deze barrièrewerking enigszins te verzachten zijn 3 natuurbruggen over de genoemde respectievelijke verkeersaders aangelegd. Het belang van natuurverbindingen voor bodemfauna is het grootst voor niet-vliegende, slecht verbreidende soorten, zeker als deze sterk gebonden zijn aan een specifiek biotoop zoals duingrasland. De eerste natuurbrug, de Zandpoort over de weg naar Zandvoort, is eind 2013 opgeleverd. In de loop van 2017 zijn die over de spoorlijn en Bloemendaalse Zeeweg ook gereed gekomen.

In 2015 is gestart met het monitoren van loopkevers en andere bodemfauna. Zo beschikken de natuurbeheerders over een goede nulmeting voor de op dat moment nog te bouwen 2 bruggen en krijgen ze inzicht in de kolonisatie op de reeds gerealiseerde natuurbrug. De resultaten uit het rapport 'Loopkevers en andere bodemfauna bij natuurbruggen in Nationaal Park Zuid-Kennemerland' (Michiel Boeken, Boeken Interim & Onderzoek, 2015) laten zien dat een spaarzaam begroeide zandvlakte, zoals het dek van de Zandpoort, zeer aantrekkelijk is voor een groot aantal, soms zeldzame soorten.

Sinds 2013 zorgt Natuurbrug Zandpoort dus voor verbinding tussen de Amsterdamse Waterleidingduinen en Nationaal Park Zuid-Kennemerland. Om iets te kunnen zeggen over het resultaat van deze voorziening is een monitoringplan opgesteld voor de periode 2014-2018. Inmiddels zijn de resultaten van de periode 2014-2016 bekend: van de 22 gidssoorten - d.w.z. aangenomen wordt dat als deze soorten gebruik maken van de brug, ook de andere soorten van het habitattype kunnen passeren - blijken er 17 de brug al gevonden te hebben.

Natuurbrug Zandpoort is een van drie bruggen die het duingebied in de drukke randstad ontsnipperen. Drie ecoducten samen moeten zorgen voor een aaneengesloten duingebied in Zuid-Kennemerland van meer dan 7000 hectare. Met verschillende methoden wordt het gebruik van de natuurbrug Zandpoort door flora en fauna gemonitord. Voor de monitoring van landzoogdieren is gebruikgemaakt van camera-onderzoek. Hieruit blijkt dat de meeste landzoogdieren de brug inmiddels goed weten te vinden. Inmiddels hebben jaarlijks circa 1500 damherten die in het gebied leven de brug bezocht. Ook vossen, konijnen en reeën zijn gesignaleerd op het ecoduct, net als de wezel, bunzing en verschillende soorten muizen.

Om het gebruik van het ecoduct door reptielen en amfibieën waar te nemen, zijn 30 dakpannen neergelegd waaronder de dieren zich kunnen verschuilen. Vier tot zes keer per jaar in de periode april-oktober draaide Waternet de pannen om. In 2014-2016 zijn de zandhagedis, kleine watersalamander, rugstreeppad, gewone pad en bruine kikker waargenomen. Omdat monitoring met camera's betrouwbaarder resultaten bleek op te leveren, is de dakpanmonitoring in 2017 gestopt. Tussen mei en september telt PWN Waterleidingbedrijf Noord- Holland jaarlijks 2 tot 3 keer de exacte aantallen sprinkhanen, dagvlinders en libellen van alle soorten op de hele brug. In de periode 2014-2016 zijn 7 soorten sprinkhanen en 11 soorten dagvlinders gezien. Met potvallen zijn ook andere bodembewonende soorten verzameld. (bron en voor nadere informatie zie het artikel 'Zandpoort komt over de brug')

- Door het Nationaal Park lopen tientallen kilometers wandel- en fietspaden. Je kunt zelf een route uitstippelen over de bestaande paden of een aangegeven route volgen. Op de wandel- en fietskaart Nationaal Park Zuid-Kennemerland staan alle routes, fietsknooppunten en ruiterpaden duidelijk aangegeven. Op de achterkant staat allerlei informatie over het gebied. De wandel- en fietskaart is aan te bevelen bij een bezoek aan het Nationaal Park en is te koop in Bezoekerscentrum De Kennemerduinen in Overveen. Met de aankoop ondersteun je het beheer van het Nationaal Park en het bezoekerscentrum. Via de link kun je de kaart ook alvast online bekijken.

- Bezoekerscentrum De Kennemerduinen, gelegen aan de Zeeweg richting Bloemendaal aan Zee, is de hoofdingang van Nationaal Park Zuid-Kennemerland. Hier vind je een informatiebalie, tentoonstelling, winkel en een Duincafé met een biologische menukaart en een ruim, zonnig terras. In het bezoekerscentrum kun je terecht voor informatie over hoe je fietsend, wandelend of met een excursie het Nationaal Park kunt ontdekken. De tentoonstelling geeft een voorproefje van wat er buiten allemaal te beleven is in de natuur. Ook voor kinderen is het bezoekerscentrum leuk om te ontdekken. Het bezoekerscentrum organiseert het hele jaar door excursies en evenementen. Het bezoekerscentrum is gebouwd naar het voorbeeld van een duinboerderij uit de 7e eeuw. Resten van deze boerderij zijn gevonden in het Nationaal Park, bij Groot Olmen. Zonnepanelen, de opvang van regenwater voor de toiletten en het duurzaam materiaalgebruik zijn enkele van de duurzame toepassingen in het ontwerp.

- In Nationaal Park Zuid-Kennemerland is door het jaar heen regelmatig van alles te doen. Voor actuele informatie zie de Activiteitenkalender.

- Staatsbosbeheer heeft in Nationaal Park Zuid-Kennemerland drie oude landgoederen in beheer: Elswout, Duinvliet en Middenduin. Elswout is een rijksmonument, maar ook een thuis voor vele planten en dieren. En een oase van rust voor mensen die even de stad willen ontvluchten. Voor een wandeling, een picknick, een high-tea, poppentheater of een rondleiding met de boswachter. Duinvliet is een klein landgoed, waarvan nog een oud droomhuisje zichtbaar is. Wandelaars kunnen hier heerlijk dwalen over kronkelige lanen met statige beuken en eiken. Middenduin bestaat tegenwoordig uit steile duinkloven met een sprookjesachtige duinrel (een waterstroom tussen duinen).

- Natura 2000-gebied Kennemerland-Zuid is een uitgestrekt duingebied aan de zuidkant van het Noordzeekanaal. Het omvat onder meer het Nationaal Park Zuid-Kennemerland en de Amsterdamse Waterleidingduinen. De rijkdom van het gebied hangt samen met de breedte van de duinen, het hoge kalkgehalte, het uitblijven van grootschalige vergravingen (vooral in de noordelijke helft) en de historische, kleinschalige agrarische invloed vanuit oude zeedorpen. Bovendien is het aansluitende strandwallenlandschap op veel plaatsen bewaard gebleven. In de binnenduinrand liggen diverse oude landgoedbossen met goed ontwikkelde stinzenflora. Onder de link vind je een uitvoerige beschrijving van het gebied.

- Vogelwerkgroep Zuid-Kennemerland telt, onderzoekt, beschermt, geeft lezingen, excursies, cursussen en geeft boeken uit.

- IVN Zuid-Kennemerland. Het IVN, instituut voor natuureducatie en duurzaamheid, wil bijdragen aan een duurzame samenleving, die gericht is op het behoud van de biologische diversiteit en vitaliteit van de aarde. Vrijwilligers nemen mensen mee op excursies, verzorgen cursussen en doen aan educatie en voorlichting. Door mensen te laten genieten en bewust te maken van de rijkdommen van de natuur wil het IVN de kwaliteit en kwantiteit van de natuur in de directe woon- en werkomgeving van mensen verhogen.

- De Kennemer Schaapskudde wordt sinds 2008 door PWN ingezet bij de bestrijding van Amerikaanse vogelkers (Prunus). In het voor- en naseizoen is ze te vinden op het natuurspeelterrein en in het open duin van de Kennemerduinen, onderdeel van Nationaal Park Zuid-Kennemerland, om de verruiging tegen te gaan. Daarnaast wordt ze elk jaar een aantal weken uitgeleend aan de gemeente Bloemendaal, waar ze onder leiding van herder Regina Kouprie de ondergroei van het bloemendaalse Bos mag opeten. Regina wordt bijgestaan door een aantal toegewijde vrijwillige herders met hun herdershonden.

- Sinds de komst van wisenten in 2007 naar het gebied het Kraansvlak in Nationaal Park Zuid-Kennemerland wordt ecologisch onderzoek uitgevoerd in het project van beheerder PWN en natuurorganisatie ARK Natuurontwikkeling. Dit onderzoek heeft waardevolle informatie opgeleverd over de ecologie van de wisent. De resultaten zijn begin 2018 gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Restoration Ecology. Uit het onderzoek blijkt dat de wisent zonder bijvoeren prima kan overleven in halfopen landschap. Vóór de komst van wisenten naar het Kraansvlak was er nog weinig bekend over wisenten die zonder bijvoedering leven in halfopen landschappen. Tot die tijd werd er namelijk vooral ecologisch onderzoek gedaan naar wisenten die leven in beboste gebieden. Doordat in vrijwel alle leefgebieden van wisenten ’s winters wordt bijgevoerd ontbrak er kennis over eetgedrag en terreingebruik als wisenten onder meer natuurlijke omstandigheden leven. Het is van belang om de kennis over deze nog altijd bedreigde diersoort uit te breiden, om zo verder te werken aan een veilige toekomst van de wisent.

Een van de langjarige onderzoeken in het Kraansvlak bestaat uit het bestuderen van het dieet van de wisent, konik en Schotse hooglander. Sinds 2007 hebben tientallen studenten meegewerkt aan het observeren van deze grote grazers in Nationaal Park Zuid-Kennemerland. Middels een vast onderzoeksprotocol is in alle seizoenen data verzameld over welke vegetatie de diersoorten gegeten hebben. Zo kon onderzocht worden welke verschillen er zijn en waar er overlap plaatsvindt. De studie draagt niet alleen bij aan het vergroten van de kennis over de wisent, en de vergelijking met andere grote grazers. Zo zien we dat wisent en hooglander veel overlap in hun dieet hebben, maar eten ze van verschillende delen van houtige planten. Dit maakt de kans op voedselconcurrentie als ze samen in een gebied leven lager. Van belang is dat de resultaten aangeven dat gebieden die minder bosrijk zijn en waar niet bijgevoerd wordt, geschikt kunnen zijn voor wisenten. Dit is belangrijk omdat groei van de wisentpopulatie nodig is om uit de gevarenzone te komen. Toevoegen van nieuwe leefgebieden maakt dit mogelijk. (bron: Wisentproject Kraansvlak, 4-2-2018)

De aanwezigheid van wisenten laat in Kraansvlak duidelijk zijn sporen na. De wisenten gaan met hun natuurlijke graasgedrag het dichtgroeien van het duingebied tegen, samen met andere soorten zoals konikpaard en konijn. Iedere soort heeft zijn eigen voorkeur, waarbij de wisenten naast grassen veel van bomen en struiken eten. In 2018 is in Kraansvlak waargenomen dat de wisenten ook paddenstoelen eten. Ook de manier waarop de wisentkudde het terrein gebruikt, zorgt voor meer afwisseling in het landschap. Ze nemen bijvoorbeeld regelmatig zandbaden en maken zandige paadjes, wat zorgt voor variatie die andere dier- en plantensoorten een kans geeft. Zo dragen de wisenten bij aan de diversiteit en het halfopen houden van dit dynamische duinlandschap.

- Informatie over Nationaal Park Zuid-Kennemerland op de site van Natuurmonumenten.

- Het Vogelmeer in Nationaal Park Zuid-Kennemerland is een meer met enkele eilanden dat in de jaren vijftig is gegraven, omgeven door rietkragen. Aan de westzijde van het meer ligt een open duingebied, aan de oostzijde bevinden zich dennen- en berkenbossen. Ingang Parnassia is de meest nabijgelegen ingang en vanuit Haarlem of Zandvoort bereikbaar met buslijn Connexxion 81. Uitstappen aan de kop van de Zeeweg in Bloemendaal aan Zee. In voorjaar/zomer kun je er de volgende vogelsoorten treffen: Aalscholver, Dodaars, Geoorde Fuut, Grauwe Gans, Canadese Gans, Bergeend, Kleine Karekiet en Rietgors. In de omgeving duinvogels zoals Groene Specht, Boomleeuwerik, Roodborsttapuit, Nachtegaal, Grasmus en Braamsluiper. Tijdens de trektijd Beflijster. Najaar: Geoorde Fuut, Visarend, IJsvogel, Klapekster en Baardmannetje. Winter: Nonnetje, Brilduiker. Aan de zuidzijde van het meer vind je Vogelobservatiehut 'Schoutens vergezicht'. Ook de andere duinmeren in de Kennemerduinen (Oosterplas en Spartelmeer) zijn een bezoekje waard.

- Nationaal Park Zuid-Kennemerland is het eerste natuurgebied in Nederland dat voorzien is van een Smart Parks-netwerk. Door het gebruik van slimme sensortechnologie kan beheerder PWN nu meer informatie verzamelen over het gedrag van grote grazers. Deze kennis helpt bij ingewikkelde beheervraagstukken en draagt bij aan een duurzame balans tussen natuur, grazer en recreatie. In het duingebied spelen verschillende grote grazers, zoals wisenten, hooglanders en damherten een belangrijke rol in het landschap. De grazers voorkomen dat de duinen dichtgroeien en zo blijft er ruimte voor kwetsbare soorten. Inzicht in de bewegingen en het gedrag van deze dieren helpt PWN om het beheer slimmer vorm te geven. Een belangrijk onderdeel daarvan is om te zien hoe het vrij bewegen van de dieren samengaat met bezoekers in een van Nederlands drukste recreatiegebieden.

Dankzij het begin 2019 gereaiseerde Smart Parks-netwerk en het inzetten van sensoren die goedkoper en energiezuiniger zijn dan de GPS-halsbanden die voorheen werden gebruikt, kunnen meer dieren over een langere periode gemonitord worden. In de toekomst wil PWN eveneens onderzoeken of bezoekers een signaal op hun telefoon kunnen ontvangen als er bijvoorbeeld wisenten in de buurt van een fiets- of wandelpad zijn. Dit kan ongewenste onverwachte ontmoetingen en daarmee conflicten tussen mens en dier voorkomen. (bron: PWN, 28-2-2019)

- "KNNV afdeling Haarlem en omstreken is een vereniging voor veldbiologie, al meer dan 110 jaar. De leden zijn allemaal mensen die er van genieten om de natuur in al haar schoonheid te ontdekken en met elkaar te beleven. Zij vinden het fijn om er samen op uit te trekken, kennis van planten, dieren en landschappen uit te wisselen of de handen uit de mouwen te steken om de natuur te beschermen. Ons werkgebied is het mooie Zuid-Kennemerland met zijn strand, duinen, bossen, weidegebieden en een gevarieerde stedelijke omgeving. Wij organiseren excursies, lezingen en cursussen voor leden en hun introducés maar er zijn ook natuurwerkdagen en natuurstudiedagen voor iedereen. Ons mededelingenblad Het Haarlems Klokkenspel verschijnt vier keer per jaar. Hierin staan natuurnieuwtjes, excursieverslagen en aankondigingen van alle activiteiten en cursussen. Werkgroepen zijn actief op het gebied van natuurbeheer, paddenbescherming, onderzoek aan paddenstoelen, planten, dagvlinders en libellen. Kijk eens verder op onze website, loop eens mee met een excursie en ontdek de voordelen van het lidmaatschap."

Terug naar boven

Links

- Onderwijs: - Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland coördineert passend onderwijs voor alle leerlingen in het voortgezet onderwijs in deze regio. Het is een een vereniging met 14 besturen en 31 scholen, die samen onderwijs bieden aan ca. 20.000 leerlingen. Elke school heeft een eigen karakter en draagt van daaruit bij aan het geheel van voorzieningen. Als samenwerkingsverband voorzien zij de scholen van informatie, scholing en begeleiding. Ze stimuleren het uitwisselen van deskundigheid. Ook houden ze de in-, door- en uitstroomgegevens bij. Het is hun ambitie dat alle leerlingen in deze regio een ononderbroken leer- en ontwikkelingsproces doorlopen.

- Jeugd: - Scouting regio Haarlem is het overkoepeld orgaan voor alle Scoutinggroepen in de regio Zuid-Kennemerland. Van zandvoort tot Zwanenburg, van Heemstede tot aan het Noordzeekanaal.

- Educatie: - "Of je nu jong of oud(er) bent, van hier of van ver komt, een goede of valse start hebt gehad in het leven: iedereen moet de kans krijgen om zich te ontwikkelen. Bibliotheek Zuid-Kennemerland heeft een breed aanbod op het gebied van taal-, spreek- en leesvaardigheid. Zo stimuleren we de inwoners van de gemeenten Bloemendaal, Haarlem, Heemstede, Hillegom en Zandvoort om hun basisvaardigheden te ontwikkelen, leesplezier te ervaren en een leven lang te leren. De Bibliotheek ondersteunt mensen om hun werk goed te kunnen blijven doen, in contact te blijven met familie, vrienden en de buurt en de juiste overheidsinformatie en -instanties te vinden voor vragen over opleiding, werk of financiën. Want niemand mag aan de zijlijn blijven staan. Iedereen kan van waarde zijn voor een ander. Samen zoek je naar antwoorden en los je problemen op. De klassieke functie van de Bibliotheek - boeken uitlenen - is in zichzelf al duurzaam en toekomstgericht. Door kennis over te dragen, kunnen toekomstige generaties nieuwe uitdagingen aan. Maar duurzaamheid betekent voor de Bibliotheek ook verantwoordelijkheid nemen: voor mensen, het milieu én voor wat je koopt en consumeert.

In opdracht van de gemeenten Haarlem en Zandvoort werkt Bibliotheek Zuid-Kennemerland in het project Digitaal Sterk! samen met de grote welzijnspartners aan het versterken van de digitale vaardigheden van ouderen. Vanuit dit lokale project boden wij in 2018 de basiscursus Klik & Tik en de cursus Leer werken met de digitale overheid aan. Klik & Tik vond in de wijkcentra plaats. Hierdoor bereikten we mensen voor wie hulp dicht bij huis het beste werkt. Bij de evaluatie zijn de deelnemers niet alleen positief over de cursus en de docenten, maar geven ze ook aan meer digitaal zelfvertrouwen te hebben. Hierdoor zijn ze minder afhankelijk van hun omgeving en bijvoorbeeld beter in staat om zelf zaken met de overheid te regelen. Er zijn maar weinig plekken waar iedereen zo naar binnen kan lopen. De Bibliotheek is zo’n ‘third place’: een laagdrempelige plek in de publieke sfeer waar mensen elkaar ontmoeten en samen dingen doen. De Bibliotheek speelt graag in op de veranderende behoeften van onze leden en bezoekers. Door de Bibliotheken te verbouwen en anders in te richten, versterken we de functie van de Bibliotheek als huiskamer van de buurt en dragen zo bij aan een aantrekkelijke en levendige woonomgeving van de inwoners van Zuid-Kennemerland."

- Duurzaamheid: - "De Huizenaanpak (HA) is een consortium van samenwerkende vakmensen; energieadviseurs, bouwkundig adviseurs, architecten, aannemers en installateurs uit de regio IJmond en Zuid-Kennemerland. Deze lokale specialisten slaan de handen ineen om bestaande huizen, villa’s, historische gebouwen en complexen van Verenigingen van Eigenaren (VvE) klimaatneutraal of anders in ieder geval zuiniger én comfortabeler te maken. Huizenbezitters krijgen een lagere energierekening en een aangenamer klimaat in huis. De Huizenaanpak biedt een waaier aan renovatiestappen en zelfs een Nul op de Meter (NOM) concept, afgestemd op het type woning. Met het energieloket als eerste aanspreekpunt werken we efficiënt aan het verbeteren van bestaande huizen met minimale overlast en maximale kwaliteit."

Reactie toevoegen