Zelhem

Plaats
Dorp
Bronckhorst
Achterhoek
Gelderland

zelhem_oud_zelhem_kopie.jpg

Met de website Oud Zelhem kun je vele avonden zoet zijn, want deze bevat duizenden foto's, ansichtkaarten en verhalen over allerlei objecten in Zelhem in vroeger tijden.

Met de website Oud Zelhem kun je vele avonden zoet zijn, want deze bevat duizenden foto's, ansichtkaarten en verhalen over allerlei objecten in Zelhem in vroeger tijden.

zelhem_zelhem_historie.png

En dan is er ook nog de site Zelhem Historie, waar ook veel verhalen over de geschiedenis van deze voormalige gemeente te vinden zijn.

En dan is er ook nog de site Zelhem Historie, waar ook veel verhalen over de geschiedenis van deze voormalige gemeente te vinden zijn.

zelhem gemeentehuis ca 1900 [640x480].jpg

Zelhem Gemeentehuis ca. 1900

Zelhem Gemeentehuis ca. 1900

zelhem_supermoto.png

Een van de jaarlijkse evenementen in Zelhem is de Supermoto, een van de meest spectaculaire takken van motorsport: het is een combinatie van motocross, speedway en wegrace.

Een van de jaarlijkse evenementen in Zelhem is de Supermoto, een van de meest spectaculaire takken van motorsport: het is een combinatie van motocross, speedway en wegrace.

zelhem_internationaal_folkloristisch_dansfestival_kopie.jpg

In Zelhem hebben ze voor elk wat wils: wie niet van scheurende motoren houdt maar van volksdansen, kan terecht op het Internationaal Folkoristisch Dansfestival.

In Zelhem hebben ze voor elk wat wils: wie niet van scheurende motoren houdt maar van volksdansen, kan terecht op het Internationaal Folkoristisch Dansfestival.

zelhem_septemberfeesten_kopie.jpg

In Zelhem houden ze wel van een feestje, want er zijn ook nog de Zelhemse Zomerfeesten (2 zaterdagen in juli) en tijdens de Septemberfeesten Zelhem kun je zelfs 4 dagen lang uit je dak, w.o. tijdens de optocht op zaterdag, als deelnemer of als toeschouwer

In Zelhem houden ze wel van een feestje, want er zijn ook nog de Zelhemse Zomerfeesten (2 zaterdagen in juli) en tijdens de Septemberfeesten Zelhem kun je zelfs 4 dagen lang uit je dak, w.o. tijdens de optocht op zaterdag, als deelnemer of als toeschouwer

zelhem_varkens_in_de_wei_kopie.jpg

Niet alleen koeien, ook varkens spelen liever in de wei dan met zijn duizenden opgesloten te zitten in een 'megastal'. Dat dat kan, bewijst o.a. deze boer uit Zelhem. Voor nadere toelichting zie het hoofdstuk Landbouw en veeteelt.

Niet alleen koeien, ook varkens spelen liever in de wei dan met zijn duizenden opgesloten te zitten in een 'megastal'. Dat dat kan, bewijst o.a. deze boer uit Zelhem. Voor nadere toelichting zie het hoofdstuk Landbouw en veeteelt.

GL gemeente Zelhem in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Zelhem in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Zelhem in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Zelhem

Terug naar boven

Status

- Zelhem is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Achterhoek, gemeente Bronckhorst. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2004.

- Wapen van de voormalige gemeente Zelhem.

- Onder het dorp Zelhem vallen ook de buurtschappen De Meene, Heidenhoek, Oosterwijk, Wassinkbrink, Winkelshoek, Wittebrink en Wolfersveen en een deel van de buurtschap IJzevoorde. Dat zijn 8 buurtschappen in totaal.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
801 kopie begin of midden 10e eeuw Salehem, 1144 Seleheim, 1152 Selehem, 1291 Selem, 1294-1295 Zelheym, 1528 Zelhem.

Naamsverklaring
Samenstelling van het Oudnederlandse sale 'uit één vertrek bestaand gebouw, zaal' en hem 'woonplaats'.(1)

Terug naar boven

Ligging

Zelhem ligt NO van Doetinchem. Het dorpsgebied van Zelhem heeft een compacte kern met een groot buitengebied er omheen. De kern wordt voor 3/4 omsloten door de provinciale wegen N330 (Varsseveld - Hummelo), die O van de kern Halseweg heet en W van de kern Hummeloseweg. En door de N315 (Neede - Doetinchem), die N van de kern Ruurloseweg heet en Z van de kern Doetinchemseweg. Deze beide wegen liepen oorspronkelijk door het dorp maar zijn daar later omheen gelegd om het dorp van doorgaand verkeer te ontlasten. D.w.z. de oude wegen door het dorp liggen er nog wel maar zijn niet meer voor het doorgaande verkeer bestemd.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Zelhem 537 huizen met 3.290 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 84/546 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Heidenhoek 45/279, Wassink (Wassinkbrink) en Veeninkbrink samen 64/374, Winkelshoek 49/322, Velswijk 124/712, Oosterwijk 61/367 en Halle 110/690. Tegenwoordig heeft het dorp, inclusief de bijbehorende buurtschappen, ca. 3.500 huizen met ca. 8.800 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Zelhem, kun je terecht bij de volgende instanties:

- In Museum Smedekinck vind je o.a. de erfgoedkamer van de voormalige gemeente Zelhem, met een tentoonstelling van een aantal goederen uit het voormalige Zelhemse gemeentehuis voor de herindeling van 2005. Verder een stijlkamer met compleet ingerichte ouderwetse boerenwoonkeuken. Kleding uit vervlogen tijden: klederdrachten, knipmutsen, kantklossen, spinnen, letterdoeken. Kijk hoe het vlas bewerkt werd. Tevens zijn er oude werktuigen; ploegen en andere, soms hele grote landbouwwerktuigen en gereedschappen voor landbouw, timmeren, bakken, smederijen en kuiperijen. Je kunt zien hoe midwinterhoorns werden gemaakt. En een expositie over het leven en werken van Ludger, die o.a. ruim 1200 jaar geleden de Zelhemse kerk stichtte en eigenaar was van deze boerderij. In 2001 is een replica gebouwd van het Ludgerkerkje, de kerk die missionaris Sint Ludger (742-809) hier in 801 heeft gebouwd, en van waaruit hij het christendom in de midden-Achterhoek predikte. Het kerkje is gebouwd met de materialen leem, hout, twijgen en riet.

- Oudheidkundige Vereniging Salehem.

- Stichting Oud Zelhem. Deze site omvat meer dan 14.000 oude ansichten en foto's van het dorp en zijn buurtschappen, plus veel verhalen over de geschiedenis van objecten in deze voormalige gemeente.

- Ook op de site Zelhem historie is heel veel informatie over de geschiedenis van dit dorp te vinden. O.a. over de Zelhemmer marken. En ook het boek 12 eeuwen Lambertikerk (Gerrit Rijsdorp, 336 pag., 2007) is via de link online te lezen.

Terug naar boven

Landbouw en veeteelt

- De afgelopen jaren is én de komende jaren wórdt gewerkt aan de voltooiing van het Natuurnetwerk Nederland (voorheen Ecologische Hoofdstructuur, EHS). Dit grootschalige en veeljarige project beoogt een netwerk van robuuste, grote aaneengesloten natuurgebieden te creëren door het hele land. In dat kader moeten veehouderijen soms wijken die in of nabij een natuurgebied 'in de weg zitten'. Om die elders huisvesting te kunnen bieden, is een aantal Landbouwontwikkelingsgebieden (LOG's) ingesteld, doorgaans in buurtschappen waarvan men het landschap kennelijk minder kwetsbaar acht. In de Achterhoek gaat het daarbij met name om de dorpen en buurtschappen Azewijn, Beltrum, Halle-Heide, Lintelo en Ruurlosebroek en in Twente om Fortwijk, Markelosebroek en Sint Isidorushoeve.

Maar de inwoners van die buitengebieden zitten doorgaans niet te wachten op de grootschalige intensieve veehouderijen die het vaak betreft, in verband met toename van verkeer, stank en aantasting van het landschap door 'megastallen'. Want vaak willen de boeren op de nieuwe locatie ook gelijk uitbreiden tot een omvang van vele duizenden varkens, omdat dat zou 'moeten' om een economisch gezond bedrijf te houden. Dat het ook anders kan en schaalverkléining óók een optie is, die voor boer, varken, consument, landschap én toerisme gunstig kan uitpakken, bewijst deze boer uit Zelhem, die zijn varkens mét hun biggen lekker in de wei laat lopen. Wat ons betreft een vorm van duurzame veehouderij die navolging verdient!

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Zelhem heeft 3 rijksmonumenten.

- Zelhem heeft 21 gemeentelijke monumenten.

- Lambertikerk (protestants PKN).

- De Wittebrinksemolen staat in de buurtschap Wittebrink.

- Molenromp Coops Molen.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Supermoto Zelhem (weekend in april). Supermoto is een van de meest spectaculaire takken van motorsport: het is een combinatie van motocross, speedway en wegrace. Het circuit bestaat voor 70 procent uit verhard en 30 procent uit onverhard wegoppervlak. In het onverharde deel kunnen springschansen worden aangelegd. Deze vorm van motorcompetitie is ontstaan in de Verenigde Staten, waar de beste rijders uit de wegrace, speedway en dirttrack tegen elkaar gingen racen. Hierdoor vind je bij Supermoto de beste allroundmotorsporters.

- Internationaal Folkloristisch Dansfestival Zelhem (op een zaterdag in juli).

- Zelhemse Zomerfeesten (2 zaterdagen in juli).

- Septemberfeesten Zelhem (4 dagen).

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Theater De Brink.

- Overdekt zwembad De Brink.

- Een goede akoestiek, de hoge kwaliteit van het gebodene, de milde toegangsprijs en de intieme informele sfeer dragen bij tot het succes van de door Stichting Kamermuziek Zelhem georganiseerde concerten.

- Galerie Bibliotheek Zelhem brengt eigentijdse kunst van hoge kwaliteit bij een breed publiek onder de aandacht.

Terug naar boven

Eten en drinken

- In 2015 is door Zelhemse horeca-ondernemers de Boerenradler uitgevonden: 1 deel melk en 2 delen bier. Ze hopen dat het een trend wordt en zo wellicht kan bijdragen aan het terugdringen van de 'melkplas' waar anno 2015 door het afschaffen van de melkquota sprake van was.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Zelhem (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Facebookpagina van, veur en deur Zelhemmers en natuurlijk ook voor anderen die in Zelhem geïnteresseerd zijn.

- Zorg: - Biozorgkwekerij Aaldering-De Stek.

Reactie toevoegen