Zeist

Plaats
Dorp en gemeente
Zeist
Utrechtse Heuvelrug
Utrecht

Zeist-MSD-20100409-195120.jpg

De woonwijken in Zeist zijn bijzonder ingericht en hebben vaak een beschermde status

De woonwijken in Zeist zijn bijzonder ingericht en hebben vaak een beschermde status

Zeist-MSD-20100409-195157.jpg

Detail van de rijke bouwstijl van de voorgebouwen van Slot Zeist

Detail van de rijke bouwstijl van de voorgebouwen van Slot Zeist

zeist 2e dorpsstraat met postkantoor 1949 [640x480.jpg

Zeist, 2e Dorpsstraat met postkantoor 1949

Zeist, 2e Dorpsstraat met postkantoor 1949

IMG_0423.JPG

Slotgracht van Slot Zeist.

Slotgracht van Slot Zeist.

UT gemeente Zeist in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Zeist in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Zeist in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Zeist

Terug naar boven

Overnachten

- Boek hier je hotel of B&B in omgeving Zeist.

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Zeist.

- Bestel hier online je maaltijd en laat hem thuisbezorgen in omgeving Zeist.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Zeist (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Zeist is een dorp* en gemeente in de provincie Utrecht, in de streek Utrechtse Heuvelrug.
* Hoewel je deze plaats zowel qua grootte als qua regionale verzorgingsfunctie inmiddels wel een stad zou kunnen noemen, vinden de inwoners hun plaats nog altijd een dorp, dus conformeren wij ons daaraan.

- Wapen van de gemeente Zeist.

- De gemeente Zeist omvat naast de gelijknamige hoofdplaats verder nog de dorpen Bosch en Duin, Den Dolder, Austerlitz en Huis ter Heide (waar ook de wijken Sterrenberg en Beukbergen onder vallen). Verder nog een klein deel van het dorp Soesterberg. Het militaire Kamp bij Zeist ligt in tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden, grotendeels in Soesterberg (gemeente Soest). In recente atlassen staat direct Z van station Driebergen-Zeist een plaatsnaam van een kennelijke buurtschap Beerschoten. Wij kunnen hier in digitale noch analoge bronnen een bevestiging van vinden dat hier daadwerkelijk sprake van is, dus kennelijk bestaat deze buurtschap niet (meer).

- Foto's van de plaatsnaamborden in de gemeente Zeist.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
838 kopie 11e eeuw Seist, 1028 kopie 16e eeuw Seiste, 1840 Zeijst.

Naamsverklaring
Mogelijk gevormd met het suffix -t bij een plantnaam sagis* (bij de wortel van het Indo-Europese sek* 'snijden'), maar de betekenis blijft duister. De naam maakt een archaïsche indruk. Men heeft ook gedacht aan verwantschap met Segesta in Italië, wat twijfelachtig is.(1)
* Gereconstrueerde vorm.

Terug naar boven

Ligging

Zeist ligt O van Utrecht, ZO van De Bilt, NO van Bunnik, op de Utrechtse Heuvelrug.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Zeist 415 huizen met 3.305 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 336/2.865 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Stoetwegen 13/73, Kattenbroek 6/41, Den Breul 13/93 en Austerlitz 47/233. Tegenwoordig heeft de gemeente ca. 25.000 huizen met ca. 62.000 inwoners (waarvan 52.000 in de hoofdplaats).

Terug naar boven

Geschiedenis

Zeist wordt voor het eerst vermeld in een oorkonde uit 838, als graaf Rodgar aan de St. Maartenskerk te Utrecht verschillende stukken land schenkt, en daar andere stukken land voor terugkrijgt, waaronder "... villa Seist familias VI cum terris et edificiis earum..." De kern ontwikkelt zich vanuit de huidige Dorpsstraat, waar in de 12e eeuw een kerk verrijst, waarvan de toren nu deel uitmaakt van de 19e-eeuwse Hervormde kerk. Vanaf de 19e eeuw komt het dorp tot bloei door de aanleg van vele buitenplaatsen. In de 20e eeuw zijn enkele daarvan afgebroken of verkaveld ten behoeve van toenmalige nieuwbouwwijken.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Zeist, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Het Zeister Historisch Genootschap.

- Geheugen van Zeist is dé website over de geschiedenis van alle kernen van deze gemeente, en over de activiteiten van de erfgoedpartners. Zo kunt je grasduinen in de Zeister kranten van 1864 tot 1946, genieten van historische journaals, webexposities bekijken en informatie downloaden waarmee je zelf op stap kunt. Je kunt ook zelf je verhaal plaatsen. In de website is daartoe een 'Wiki' geïntegreerd.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Zeist heeft als plaats 139 rijksmonumenten.

- Zeist heeft 1538 gemeentelijke monumenten.

- Slot Zeist is in de 17e eeuw gebouwd als lustoord van Willem Adriaan, graaf van Nassau-Odijk. Macht, aanzien en rijkdom mochten gezien worden. De statige oprijlaan en de voorname entree bieden een royaal welkom. Het klassieke interieur van de stijlzalen ademt de weelderige warmte van de barok uit. Met het ontwerp en het interieur introduceert de ontwerper, Daniel Marot, in Nederland de barok. De stijlzalen zijn geheel in tact gebleven en zijn vergelijkbaar met de interieurs van de koninklijke paleizen. Door de jaren heen is het Slot diverse malen van eigenaar en van functie veranderd, tot het uiteindelijk in handen komt van de gemeente. In 2016 krijgt het Slot een nieuwe exploitant.

- Hervormde (PKN) Oude Kerk (1e Dorpsstraat 1) uit 1843.

- De Hervormde (PKN) Nieuwe Kerk (Boulevard 2a) uit 1927 is destijds gebouwd in een toenmalige dorpsuitbreiding, omdat de Oude Kerk in het centrum te klein werd.

- Hervormde (PKN) Sionskerk (Jacob Catslaan 73) uit 1951.

- De Hervormde (PKN) Thomaskerk (Oranje Nassaulaan 35) uit 1962 is in oktober 2015 aan de eredienst onttrokken.

- Gereformeerde (PKN) Oosterkerk (Woudenbergseweg 44) uit 1935. De voorganger van deze kerk was de Oosterkerk uit 1891 aan de Slotlaan. - Site van de Oosterkerk.

- Gereformeerde (PKN) kerk Noorderlicht (voor 2005 Bergwegkerk geheten) (Bergweg 92a) uit 1931.

- Christelijke Gereformeerde Kerk (Bergweg 32) uit 1923. - Site van de Christelijke Gereformeerde Kerk.

- Het gebouw uit 1948 van de Zuiderkerk / De Ark (Van Reenenweg 9a) is sinds 1978 van de Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt. Voorheen hadden zij een pand op Jacob van Lenneplaan 1a (dat nadien in gebruik is genomen als bedrijfsruimte).

- Walkartkerkje van de Vrijzinnige Geloofsgemeenschap NPB (Kerkweg 19).

- Maranathakerk van de Vrije Evangelische Gemeente (J.P. Heijelaan 2).

- De voormalige kerk van de Gereformeerde Gemeente aan de Torenlaan 38 (bouwjaar 1913) is sinds 1972 buiten gebruik wegens nieuwbouw (Rehobothkerk aan de Joubertstraat). De kerk is nu in gebruik als oefenruimte voor het Zeister Mannenkoor.

- De Nationale Maatschappij tot Behoud en Exploitatie van Industrieel Erfgoed (BOEi) heeft in 2011 de watertoren van Zeist uit 1896 overgenomen van drinkwaterbedrijf Vitens. BOEi heeft een herbestemming gezocht voor de niet meer in gebruik zijnde toren. In 2012 is de toren verkocht en herbestemd tot woonhuis met kantoor en expositie aan huis.

- PKN kerken in Zeist.

- Gevelstenen in Zeist.

- Zeist heeft nogal wat begraafplaatsen, waar ook veel over te vertellen valt. Zie: - De Godsakker van de Broedergemeente. - Oude R.K. begraafplaats. - Parochiale Begraafplaats van den H. Joseph' aan de Utrechtseweg. - Begraafplaats van de Fraters van Utrecht. - De drie doodgraverswoningen aan de Bergweg. - De offerblokken op de Oude Begraafplaats aan de Bergweg. - De Oude begraafplaats aan de Bergweg. - De Oude begraafplaats aan de Bergweg anno 2001. - Dertien koopgraven voor het halve tarief op de Oude Begraafplaats aan de Bergweg. - Het kerkhof rondom de Oude Kerk.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Carnaval. - Carnavalsstichting De Parketschuivers.

- Mijlen van Zeist (hardloopwedstrijd, op een zondag in maart, in Panbos / landgoed Beerschoten).

- Het Slottuintheater (in de tuin van Slot Zeist) organiseert van mei t/m augustus diverse theatervoorstellingen. Gratis toegang.

- De Slotconcerten is een serie van 7 maandelijkse kamermuziekconcerten van oktober t/m april in het Slot.

Terug naar boven

Natuur en recreatie

- Pop- en Cultuurpodium De Peppel.

- Gilde Zeist organiseert vele wandel- en fietsroutes onder begeleiding van een deskundige gids.

- CultuurZeist organiseert door het jaar heen diverse culturele evenementen. Alle vormen van kunst komen aan bod: dans, zang, toneel, beeldende kunst, literatuur, fotografie. Gratis toegang.

- Elke 2e donderdag van de maand (uitgezonderd in de zomer) kun je je laten inspireren bij ScienceCafé Zeist. De locatie wordt per bijeenkomst bepaald. Het ScienceCafé is een ontmoetingsplek voor iedereen die geïnteresseerd is in wetenschap. Bij de avonden van het ScienceCafé krijg je de mogelijkheid om in debat te gaan met spraakmakende wetenschappers. Verwacht geen dikdoenerij of monologen op hoog vaktechnisch niveau. Deskundigen vermaken het publiek door gepassioneerd te vertellen over hun kennisgebied. Dit alles in een informele setting: de muziek, een drankje en het goede gezelschap maken de avond compleet.

- Kringloop Zeist.

- Wereldwinkel.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van Zeist van fotograaf Martin Stevens.

- Zeist in oude ansichten.

Terug naar boven

Links

- Officiële site van de gemeente Zeist.

- Nieuwsbode Zeist.

- Stichting Beter Zeist zet zich in voor het bevorderen van de kwaliteit van wonen, werken en leven in deze gemeente.

- Zeist Energiek stimuleert en bundelt initiatieven op het gebied van lokale duurzaamheid.

- Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Zeist, - Bergweg oud en - Zusterbegraafplaats.

- Zorgboerderij De Brink.

Reactie toevoegen