Zeeland (Brabant)

Plaats
Dorp
Landerd
Noordoost-Brabant Land van Cuijk
Noord-Brabant

zeeland dorp groeten uit [640x480].jpg

De inwoners van het dorp Zeeland zullen vast vaak moeten uitleggen dat Zeeland niet alleen een provincie is maar ook nog een dorp in Brabant. Ook op ansichtkaarten is het handig dat erbij te vermelden, ter voorkoming van misverstanden.

De inwoners van het dorp Zeeland zullen vast vaak moeten uitleggen dat Zeeland niet alleen een provincie is maar ook nog een dorp in Brabant. Ook op ansichtkaarten is het handig dat erbij te vermelden, ter voorkoming van misverstanden.

NB gemeente Zeeland in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Zeeland in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Zeeland in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Zeeland (Brabant)

Terug naar boven

Status

- Zeeland is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de regio Noordoost-Brabant, gemeente Landerd. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1993.

- Bij herindelingen per 1-7-1942 is een klein Z stukje van gemeente en dorp Reek naar gemeente en dorp Zeeland overgegaan (het dorp Reek zelf is naar de gemeente Schaijk overgegaan). Het betrof het huidige NO hoekje van Zeeland, N van Kreitsberg, zijnde de buurtschappen Duifhuis, Hoefkens en Rusven, met in totaal 72 inwoners.

- Bij de herindelingen van 1994 is 475 ha met 16 huizen en 44 inwoners van gemeente en dorp Zeeland naar de gemeente Uden, kern Volkel gegaan. Dit om Vliegbasis Volkel onder één gemeente te brengen. Voorheen viel de O helft van de vliegbasis dus onder de gemeente Zeeland. De grens tussen dit dorp en de gemeente Uden, kern Volkel loopt sindsdien langs het vroegere zogeheten Duits Lijntje, Z van de buurtschap Trent.

- Wapen van de voormalige gemeente Zeeland.

- Onder het dorp Zeeland vallen ook de buurtschappen Brand, Duifhuis, Graspeel, Hoefkens, Kreitsberg, Nabbegat, Oventje, Rusven, Trent, Voederheil, Witte Dellen en Zevenhuis. Dit zijn dus 12 buurtschappen in totaal. De vroegere buurtschap Puttelaar, gelegen rond de gelijknamige straat, ligt tegenwoordig geheel binnen de bebouwde kom van het dorp. De Rootstraat in Puttelaar werd vroeger de Balkan genoemd, omdat het zo afgelegen lag (bron: Ut Rookelijzer).

Terug naar boven

Naam

In het Brabants
Zélland.

Oudere vermeldingen
Zelant, Selant, Seelandt, Op-Zeeland, 1428 Zeelant.

Naamsverklaring
Waarschijnlijk op één lijn te stellen met het Oudhoogduitse selilant, glosse voor terra salica ´vrij erfgoed´. Vergelijk ook De Zilk.(1) Het betrof een aantal vrije ontginningsboerderijen (in het Latijns sala, in het Middelnederlands sale of sele) nabij een herenhoeve.

Terug naar boven

Ligging

Zeeland ligt ZO van Oss, NO van Uden, net ten noorden van het langgerekte Peel-gebied.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In 1840 heeft de gemeente Zeeland 312 huizen met 1.769 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 70/467 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Zevenhuis 18/99, Nabbegat 19/101, Voederheil 21/134, Kreitsberg 14/80, Graspeel 52/228, Trent 14/89, Oventje 52/254, Brand 30/217 en Pruttelaar* 22/100. Tegenwoordig heeft het dorp (inclusief de buurtschappen) ca. 3.000 huizen met ca. 6.600 inwoners, waarvan ca. 4.700 in de dorpskern.
* Zo luidt de spelling in de Volkstelling van 1840. Wellicht een drukfout, want de huidige spelling en die op de gemeentekaart van ca. 1870 (zie de afbeelding op deze pagina) luidt Puttelaar. Anderzijds verwijst (2) bij het lemma Puttelaar naar Pruttelaar, wat erop duidt dat in het verleden beide spellingen in gebruik zijn geweest.

Terug naar boven

Geschiedenis

Zeeland is altijd een rustig, landelijk plaatsje geweest. Daar komt in 1856 een einde aan als er een provinciale klinkerweg van Reek naar Uden doorheen komt te liggen. De rust verdwijnt helemaal met de aanleg van het zogeheten Duits Lijntje. In eerste instantie, in 1873, heeft het dorp alleen wachtposten. Sinds 1884 is Wachtpost nummer 30 gebruikt als stopplaats. De halte heeft dienst gedaan tot 1946.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van dit dorp, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Heemkundekring Zeeland.

- Verhalen over de geschiedenis van Zeeland op de site van het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC).

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Zeeland heeft 8 rijksmonumenten, zijnde de Coppensmolen, molen De Dageraad, RK kerk H. Jacobus de Meerdere met kerkhofkapel, orgel, H. Hartbeeld en pastorie, de voormalige school uit 1843 op Kerkstraat 55 en de 19e-eeuwse boerderij op nr. 108.

- Zeeland heeft 16 gemeentelijke monumenten.

- De huidige RK kerk van de H. Jacobus de Meerdere is in 1871 gebouwd als opvolger van de vorige, middeleeuwse kerk.

- Beschrijving orgel Sint Jacobus de Meerderekerk.

- De Coppens Molen is in 2008 gerestaureerd.

- Molen De Dageraad dateert uit 1832 en is eveneens in 2008 gerestaureerd.

- Mariakapel.

- Brandweermuseum De Sirene is gevestigd in de buurtschap Zevenhuis en wordt daarom aldaar beschreven.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Halfvastenfeesten (weekend in maart).

- Schuttersfestijn van het Sint Jacobusgilde (1e zondag van september).

- Op oudjaarsavond is er in de Fabriekshal het Countdown Festival, om het oude jaar uit te luiden en het nieuwe jaar te vieren.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Zeeland ligt in een bosrijk natuurgebied dat tegenwoordig op de kaart wordt gezet onder de naam De Maashorst.

Terug naar boven

Beeld

- Oude ansichten van Zeeland en overige Zeelandse attributen.

Terug naar boven

Links

- Nieuws: - Maandblad Ut Rookelijzer, al sinds 1965, met o.a. interviews met Zeelanders en een reeks verhalen in het Zeelands dialect, is via de link ook online te lezen.

- Dorpshuis: - Dorpshuis De Garf is in 1996 gerealiseerd.

- Onderwijs: - Basisschool De Wizzert. - Basisschool De Vlasgaard.

- Muziek: - Muziekvereniging Zeelandia omvat een harmonie, slagwerkgroep, blaaskapel en amusementsorkest. De harmonie is opgericht in 1891. Ze is uitgegroeid tot een club van circa 55 muzikanten van alle leeftijden. De jeugd heeft een groot aandeel. Samen met de slagwerkgroep is de harmonie minstens 3x per jaar op een concert te horen. Dat varieert van een voorjaarsconcert tot een kinderconcert en de uitvoering van het zeer succesvolle Music Night Zeelandia. Modern repertoire, dat aansluit bij de belangstelling van de jonge leden, slaat ook bij het publiek aan. Het leidt telkens tot drukbezochte optredens.

De Zeelandse band Kwartjesvolk is opgericht in 1981. De groep zingt traditionele Brabantse liedjes met humor en moraal. Daarbij worden de gezongen verhalen aan elkaar gepraat en soms gekostumeerd uitgevoerd. Sinds 1987 bestaat Kwartjesvolk uit Tiny van Schijndel (zang en gitaar), Tinus Verstraten (zang), Gerard van der Schans (zang en fluit), Henk Merx (zang, drums, gitaar en mandola), Hent van den Heuvel (zang en accordeon) en Jan van Schijndel (zang, accordeon, draailier, gitaar, hommel, bouzouki en mondharmonica). In 2004 ontving de groep de Ad de Laat-prijs.

- Sport: - R.K.D.V. Festilent (voetbal). - Aan de hand van het juweel (medaillon) en de koningsvogel kan men aannemen dat het Sint Jacobusgilde al minstens vanaf de 15e eeuw bestaat. Toen was het een broederschap, die de bescherming van huis en haard tot taak had. Het gilde is een begrip bij de bevolking en heeft ook bekendheid verworven buiten de dorps- en kringgrenzen. Het gilde heeft zijn Gildehuis in de buurtschap Brand.

- Overige verenigingen: - Toneelvereniging Excelsior is opgericht in 1917 en is ontstaan uit een groep enthousiastelingen van Harmonie Zeelandia. Helemaal in het begin was er nog geen zaal om in te spelen en moest een podium zelf gebouwd worden. Dit was echter geen probleem, want met een aantal tonnen en planken was dat zo geregeld. Ondanks haar hoge leeftijd is het nog altijd een jonge frisse vereniging die jaarlijks een nieuwe productie op de planken brengt. Kom kijken of speel zelf mee! - Buurtvereniging 'Buurtschap de Heipeel' (die de panden aan Langenboomseweg, Kleine Graspeel, Hooge Raam en Heihorst omvat) is opgericht in 1967 en heeft dus in 2017 het 50-jarig bestaan gevierd, o.a. met een jubileumboek.

De Zeelandse Motor Club, in de praktijk doorgaans Z.M.C. Zeeland genoemd, is opgericht in 1948. Decennialang was het een motorcrossclub. In 2001 is de club nieuw leven ingeblazen middels de overstap van een crossclub naar een toerclub. Om alle leden tijdens de ritten, op zondagen, optimaal van hun passie te kunnen laten genieten is de club opgesplitst in toer- en sportieve rijders, wat een gouden greep blijkt te zijn geweest. Maandelijks is er een contactavond waar men kan bijpraten over de gezamenlijke hobby.

Reacties

(6)

statistieken:
er is ergens een tik fout gemaakt: Pruttelaar moet zijn Puttelaar. Zie de Kuijperkaart
het buurtschap Puttelaar maakt nu deel uit van de bebouwde kom van het dorp Zeeland.

Dank Hans. Je laatste opmerking heb ik verwerkt onder Status. Voor je eerste opmerking: dat heb ik nog even nader uitgezocht. Zie mijn opmerking daarover bij Statistische gegevens.

naamsverklaring volgende de website van de gemeente:

Sala" is het Latijnse woord voor zo'n boerderij, die in het Middelnederlands "sale" of "sele" wordt genoemd. Daaraan ontleend Zeeland, "Sele-land", zijn naam.

Dank Hans. Ik heb het aangevuld.

toevoegen bij jaarlijkse evenementen:
Schuttersfestijn Sint Jacobus Gilde, eerste zondag van september

Dank voor de aanvulling Hans, ik heb het verwerkt.

Reactie toevoegen