Zandhuizen

Plaats
Dorp
Weststellingwerf
Stellingwerven
Fryslân

zandhuizen_speeltuin_en_jeu_de_boules_baan_kopie.jpg

Zandhuizen, na de sluiting van de basisschool in 2006 wilde men toch weer een gemeenschappelijk ontmoetingspunt in het dorp realiseren. Daartoe hebben de inwoners met veel eigen inzet in 2013 een speeltuin met jeu de boules-baan aangelegd.

Zandhuizen, na de sluiting van de basisschool in 2006 wilde men toch weer een gemeenschappelijk ontmoetingspunt in het dorp realiseren. Daartoe hebben de inwoners met veel eigen inzet in 2013 een speeltuin met jeu de boules-baan aangelegd.

Zandhuizen

Terug naar boven

Status

- Zandhuizen is een dorp in de provincie Fryslân, in de streek Stellingwerven, gemeente Weststellingwerf.

- Onder het dorp Zandhuizen valt ook de buurtschap Rode Dorp.

Terug naar boven

Naam

In het Stellingwerfs
Zaandhuzen.

In het Fries
Sânhuzen.

Terug naar boven

Ligging

Zandhuizen ligt NO van Noordwolde, als overwegend lintbebouwing rond de Zandhuizerweg, met een kleine kern rond de kruising met de provincialeweg N353 (Havelte - Oudehorne) die ter plekke Oldeberkoperweg heet. Het dorp ligt in de Lindevallei, met bossen en weilanden. Zandhuizen is een esdorp of brinkdorp, waarvan er in Fryslân maar enkele zijn.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft Zandhuizen 14 huizen met 67 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 120 huizen met ca. 300 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Men vermoedt dat Zandhuizen tussen 1000 en 1100 is ontstaan, als uithof van een klooster uit Rinsumageest bij Dokkum.

Zandhuizen is pas in 1988 tot dorp benoemd, met eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek. Voorheen viel het als buurtschap onder buurdorp Noordwolde. Een van de motivaties om de dorpsstatus aan te vragen was, naast de erkenning van de eigen identeit van de gemeenschap, het streven om de basisschool open te kunnen houden. Uiteindelijk is de school in 2006 toch gesloten.

- Historisch-geografische beschrijving van het dorpsgebied van Zandhuizen. De nederzetting behoort tot een dorpstype dat voor de gemeente Weststellingwerf uniek kan worden genoemd. Het draagt alle kenmerken in zich van een in bepaalde delen van de provincie Drenthe voorkomend type esdorp. Dergelijke dorpen hebben een duidelijke 'eilandligging' van de hogere voor bouwland geschikte gronden, die niet aan één zijde zoals bij de meeste andere typen esdorpen,  maar aan meerdere zijden worden omringd door lagere, voor weide- en hooilanden geschikte gronden. De boerderijen, zoals Groot- en Klein Werkhoven, konden daardoor dus op verschillende, vrijwel even gunstige plaatsen worden gevestigd.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Zandhuizen heeft 1 gemeentelijk monument.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenemenen

- Dorpsfeest (weekend in juni).

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- Na het sluiten van Basisschool De Lindeboom in 2006, was er behoefte om toch een plek te houden waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten en gezamenlijk iets kunnen doen. Daartoe is in 2013 een speeltuin plus jeu de boules-baan gerealiseerd.

- Tussen het dorp en Oosterstreek is in 2012 een nieuw wandelpad aangelegd. Ook is een informatiepaneel geplaatst over de historie van het pad en de omgeving. Om naar school te gaan waren de kinderen van de schaars bevolkte heidevelden rond Zandhuizen en Oosterstreek lange tijd aangewezen op de school in Noordwolde. Hier kwam verandering in toen in 1884 aan de Oosterstreek een nieuwe school werd gebouwd. Hierdoor hoefden de kinderen niet meer langs de soms moeilijk begaanbare weg naar Noordwolde. In deze tijd ontstond het ‘schoelepad’ (Stellingwerfs voor schoolpad) door de velden tussen de buurtschappen Zandhuizen en Oosterstreek.

In 1918 krijgt Zandhuizen een eigen lagere school. Hierdoor verloor het pad als ‘schoelepad’ zijn betekenis. Het pad verdween tijdens de ruilverkaveling Linde Zuid in de jaren zestig van de vorige eeuw. Het nieuwe 'schoelepad' ligt in natuurgebied Zandhuizerveld, een complex van bospercelen en heideterreintjes. Haaks op het nieuwe ‘schoelepad’ loopt een afwateringssloot die het overtollige water uit het gebied richting De Linde afvoert. Hier overheen is een nieuwe brug aangelegd als onderdeel van het nieuwe pad.

- Een opvallend element in Zandhuizen is dat nergens anders in de gemeente Weststellingwerf in het voorjaar op zoveel plaatsen de in deze streken bepaald niet veelvuldig voorkomende Bosanemoon (Anemone nemorosa) rijkelijk in de bermen en de slootwallen bloeit.

- Op het grondgebied van Zandhuizen bevinden zich natuurgebieden van Staatsbosbeheer, het Zandhuizerveld en de Meenthebossen.

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Plaatselijk Belang Zandhuizen / De Meenthe. De Meenthe, een gebiedje W van het dorp, valt formeel onder buurdorp Noordwolde maar wordt in de praktijk kennelijk als deel van - of althans meer banden hebbend met - Zandhuizen beschouwd.

- Koeienrusthuis: - Koeienrusthuis De Leemweg is opgezet in 1996 door de vrienden Bert Hollander en Rien van den Bergh. Bert verzorgde op dat moment 2 koeien die overgebleven waren na het sluiten van de melkveehouderij van zijn ouders. Bert vindt dat dieren meer zijn dan gebruiksartikelen in onze huidige consumptiemaatschappij. Kinderen worden opgevoed met het idee dat melk uit een fabriek komt en vlees uit de supermarkt. Het idee dat koeien door heel Nederland “uitgemolken worden” was voor de vrienden onaanvaardbaar, ze vinden dat melkkoeien een beter leven verdienen. Zo ontstond het idee een Koeienrusthuis in het leven te roepen. In Nederland heeft de koe een niet al te lang leven. De gemiddelde slachtleeftijd is 6 jaar. De tot heden oudste koe in het rusthuis is 23 jaar. Bij De Leemweg leven de dieren zonder te hoeven produceren en zonder ooit geslacht te worden. Ze slijten hun oude dag in alle rust. Om dit allemaal mogelijk te maken is er geld nodig. Alle donaties zijn welkom. Ook biedt de stichting de mogelijkheid een koe te adopteren.

- Zorg: - Zorgboerderij Huize Weltevrede. - Basisschool De Lindeboom (Oldeberkoperweg 43) heeft in 2006 de deuren moeten sluiten omdat het aantal leerlingen kennelijk te klein was geworden. Het schoolgebouw is in 2013 herbestemd tot kleinschalige zorginstelling met 8 appartementen voor begeleid wonen van jongeren met een lichte verstandelijke beperking op weg naar zelfstandigheid. - Het Zandhuisje (Oldebekoperweg 17) biedt zorg en begeleiding voor kinderen en jongeren met een verstandelijke beperking in het bezit van een PGB.

Reactie toevoegen