Ymedam

Plaats
Verdwenen plaats(naam)
Súdwest-Fryslân
Fryslân

Ymedam

Terug naar boven

Status

- Ymedam is een voormalige buurtschap in de provincie Fryslân. Bij het ontstaan van deze buurtschap halverwege de 19e eeuw viel zij onder de gemeente Hemelumer Oldephaert en Noordwolde, die in 1956 van naam is gewijzigd in Hemelumer Oldeferd. Deze gemeente is in 1984 opgegaan in de gemeente Nijefurd, die op haar beurt in 2011 is opgegaan in de gemeente Súdwest-Fryslân.

- De voormalige buurtschap Ymedam ligt in het dorpsgebied van Molkwerum.

Terug naar boven

Naam

Uitspraak
Iemedam (voor toelichting zie hierna).

Oudere vermeldingen
Op een kaart ('Bonneblad') verkend in 1884, herzien in 1930, komt de plaatsnaam voor in de spelling IJmedam. Een onzer (filatelistische) Friese relaties verwoordt de achtergrond hiervan als volgt: "Vroeger zijn veel Friese plaatsnamen door overijverige 'Hollandse' ambtenaren 'verknoeid'. Zo had men destijds de neiging om van de Y een ij te maken, want dat was modern. De ie-klank vond men boerig. Het vermeend betere ABN werd vanuit 'Den Haag' opgedrongen. In adresseringen van bijv. poststukken in de loop der jaren heb ik overigens alleen maar Ymedam met een Y gespeld gezien, zoals het ook altijd is uitgesproken."

Terug naar boven

Ligging

De buurtschap Ymedam lag ZO van Molkwerum, rond de huidige wegen Ymedaem (die langs de noordkant van de Warnservaart / het Johan Frioskanaal loopt) en Flait, in de polders De Flait (op de hiervoor genoemde kaart Het Flait geheten) en Ymedamsterpolder. De plaatsnaam was op de onder Naam genoemde kaart gesitueerd ter hoogte van de huidige jachthaven die ligt op het punt waar de wegen Flait en Ymedaem in elkaar overgaan. Polder Ymedam ligt W van de jachthaven, polder De Flait ligt O ervan.

Terug naar boven

Statistische gegevens

- In de Volkstelling van 1889 komt de plaatsnaam voor als buurtschap onder Molkwerum, met 6 bewoonde en 2 onbewoonde huizen en 22 inwoners. In latere volkstellingen komt de plaatsnaam niet meer (apart) voor. Maar dat wil niet per definitie zeggen dat dan ook de plaats(naam) niet meer bestaat. Bijv. in de Volkstelling van 1899 worden helemaal geen buurtschappen vermeld in de gemeente Hemelumer Oldeferd (terwijl die er wel degelijk waren), maar in dat jaar gemakshalve inbegrepen bij de dorpen.

- Het beschreven gebied omvat ook tegenwoordig nog een handvol boerderijen, maar wordt kennelijk niet meer als buurtschap beschouwd. Wij vinden althans geen enkele bron die hierop duidt.

Terug naar boven

Geschiedenis

Buurtschap
In 1853 is het ca. 100 hectare grote meer de Flait door jonkheer J.H.F.K. Gerlacius van Swinderen drooggemalen met het eerste stoomgemaal in Fryslân. In de aldus ontstane polder begint hij landbouwbedrijven en sticht er verder een runmolen, een oliemolen en een machinefabriek. Hierdoor ontstaat de buurtschap Ymedam. De agrarische crisis die rond 1880 in West-Europa losbarst, gevoegd bij de protectie op de Duitse markt, bederft de markt voor run en het veevoer uit de oliemolen wordt te duur voor de getroffen boeren. In 1887 wordt de bedrijvigheid stopgezet. De molens worden afgebroken. Ook het laatste restant, het stoomgemaal, wordt in 1925 afgebroken en vervangen door een electrisch gemaal en windmotor.

Waterschap
Ymedam is ook nog een naar de beschreven polder genoemd waterschap geweest. Waterschap Ymedam (ook wel Ymedaem), aanvankelijk alleen op grondgebied van de gemeente Hemelumer Oldephaert en Noordwolde, met een oppervlakte van aanvankelijk 900 hectare, in 1966 op grondgebied van de gemeente Hindeloopen uitgebreid tot 1.085 hectare, heeft bestaan van 1923 tot 1972. - Beschrijving voormalig Waterschap Ymedam. - Waterschap Ymedam had een eigen wapen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Windmotor Molkwerum is in 1995 en in 2011 gerestaureerd. De windmotor, op Stationswei nr. 40, ligt langs de W zijde van de vaart die op de ene site Jan Broerskanaal heet, op een andere site Jan Boerskanaal, en in de Topografische atlas Friesland heet zij Kruisvaart. Hoe het ook zij, het betreft de vaart die ZW van Koudum van de Stationswei naar het meer de Morra loopt.

Reactie toevoegen