Workum

Plaats
Stad
Súdwest-Fryslân
Fryslân

workum_collage.jpg

Workum, collage van stadsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Workum, collage van stadsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

workum groeten uit 1956 [640x480].jpg

Workum Groeten uit 1956

Workum Groeten uit 1956

Workum e1.jpg

Workum, Groeten uit 2013.

Workum, Groeten uit 2013.

Workum (2).JPG

Stadsgezicht Workum.

Stadsgezicht Workum.

Workum (3).JPG

Stadhuis Workum.

Stadhuis Workum.

Workum (4).JPG

Uitleg bij het Stadhuis in Workum.

Uitleg bij het Stadhuis in Workum.

Workum (6).JPG

De bijzondere Doopsgezinde Vermaning uit 1694 in Workum.

De bijzondere Doopsgezinde Vermaning uit 1694 in Workum.

Workum.JPG

Een leuk hoekje in Workum.

Een leuk hoekje in Workum.

Workum (5).JPG

De haven van Workum bij de scheepstimmerplaats.

De haven van Workum bij de scheepstimmerplaats.

Workum

Terug naar boven

Eten en drinken

- Reserveer hier online je restaurant in omgeving Workum.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Workum (online te bestellen).

Terug naar boven

Status

- Workum is een stad in de provincie Fryslân, gemeente Súdwest-Fryslân. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1983. In 1984 over naar gemeente Nijefurd, in 2011 over naar gemeente Súdwest-Fryslân. Het is één van de Friese "elf steden".

- Wapen van de voormalige gemeente Workum.

- Onder de stad Workum valt ook een deel van de buurtschap Wiske (het deel Kleine Wiske).

Terug naar boven

Naam

In het Fries
Warkum.

Terug naar boven

Ligging

De stad Workum ligt O van de Waddenzee, ZZO van de dorpen Gaast, Idsegahuizum en Makkum, Z van de dorpen Ferwoude en Allingawier, ZZW van het dorp Exmorra, ZW van de dorpen Hieslum, Parrega, Dedgum, Greonterp, Blauwhuis, Westhem, Abbega, Tjerkwerd en Wolsum en de stad Bolsward, WZW van het meer de Abbegaaster Brekken en de dorpen Sandfirden en Oudega, W van het dorp Nijhuizum, WNW van het Heegermeer en het dorp Heeg, NW van de dorpen It Heidenskip en Elahuizen en het meer de Fluessen, N van het dorp Koudum, NNO van de dorpen Molkwerum en Warns en NO van de steden Hindeloopen en Stavoren.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 heeft de gemeente Workum 583 huizen met 3.393 inwoners, verdeeld in de gelijknamige stad 449/2.470 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Algeraburen 19/93, 't Klooster 15/79, Nieuwebuurt 2/97(!), Snakkerburen 7/34, Buitenbuurt 42/294, 't Workummer Nieuwland 13/68, 't Workummerveld 18/133 en 't Heidenschap 18/125. Tegenwoordig omvat de stad Workum ca. 1.750 huizen met ca. 4.400 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van deze stad, kun je terecht bij de volgende instanties en sites:

- Geschiedenis van Workum.

- Verhalen over Workum in vroeger tijden (zie ook de linkermenu's).

- Oudheidkundige Vereniging Warkums Erfskip. Deze vereniging houdt zich bezig met de geschiedenis van de stad en directe omgeving (Ferwoude, It Heidenskip, Nijhuizum). De vereniging beheert ook het museum Warkums Erfskip. Zie hierna:

- Workum krijgt in 1399 stadsrechten van de Hollandse graaf Albrecht van Beieren. Dit houdt onder andere in dat er week- en jaarmarkten mogen worden gehouden. Zo komt er ook een Waag. In 1649 is de oude waag vervangen door het huidige gebouw. De Waag is sinds 1967 ingericht als museum Warkums Erfskip.

Op de eerste etage bevindt zich de kruidenierswinkel van de voormalige firma Gaastra op de Merk (nu restaurant De Gulden Leeuw). In de ruimte er naast vind je alledaagse gebruiksvoorwerpen, zoals glaswerk en snuisterijen uit voorbije perioden. Ook de 'Workumer El' wordt getoond (deze lengtemaat was bekend tot over de landsgrenzen), en een collectie tegeltableaus.

Er is een afdeling ingericht met speelgoed dat door de eeuwen heen werd gebruikt: prikslee, tollen, hoepels en bikkels. De kleding zag er vroeger ook heel anders uit dan we nu gewend zijn. In onze verzameling is een aantal mutsen uit de vorige eeuw te zien. Ze vertegenwoordigen een modebeeld dat wij niet meer kennen.

Kunstenaars als Tjipke Visser, de familie Nauta en wellicht Johannes Peeters hebben een duidelijke relatie met de stad. Voor hen zijn een aantal plaatsen ingericht. Tjipke Visser (1876-1955) is in Workum geboren en maakte deel uit van de Bergense School. De artistieke familie Nauta is met werk van drie generaties ruim vertegenwoordigd: Klaas Steffens Nauta (1825-1872), zoon Yke Klazas Nauta (1865-1928) en kleinzoon Marten (Max) Nauta (1896-1958).

Op de zolder vind je oude gevelstenen, vaandels en attributen uit onder andere de Franse tijd. Op de tafel in het midden van de zaal ligt een aantal merklappen uitgestald, alsmede voorbeelden van haak- en breiwerk. Met deze vorm van huisvlijt legden meisjes uit vroegere eeuwen een proeve van bekwaamheid af. Maar het meest opvallend zijn wel de scheepsmodellen. Een aantal gereedschappen en voorwerpen rond molens en schepen zijn in de collectie opgenomen. In de 15e en 16e eeuw werd er vanuit Workum intensief gevaren op Frankrijk en Engeland, later vooral op de Oostzeelanden. In 1781 telde de stad maar liefst 66 kofschippers. Scheepswerven beleefden een tijd van bloei. Houtzaagmolens leverden daar grote hoeveelheden hout af. Uiteraard waren er ook de watermolens, die de talloze polders moesten bemalen.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Workum heeft 86 rijksmonumenten.

- Molens: - Molen De Snip. - Ybema's Molen. - Nylânnermole.

- Vuurtoren.

- Joodse begraafplaats.

- Gevelstenen in Workum.

- Kapper Doeleman & Scheermuseum is sinds 2014 gevestigd in Workum (voorheen Bakhuizen). Het museum bezit een grote privécollectie traditionele en authentieke scheer- en kappersattributen.

- Koeienmuseum 'Bijna alles over Koeien' is sinds 2016 in de stad gevestigd. Voorheen zat het in Nijemirdum.

- Het Jopie Huisman Museum verzamelt, bewaart en exposeert tekeningen en schilderijen van de kunstschilder en oudijzerkoopman Jopie Huisman. Het huidige museum is in 1992 geopend. Het is speciaal voor deze collectie gebouwd. Het is ontworpen door Architectenbureau Wouda & Van der Schaaf uit Meppel, volgens aanwijzingen van de schilder. Het is steeds zijn wens geweest, zijn werk te exposeren in een eenvoudige ruimte, opgebouwd uit eerlijke materialen zoals ruw hout, baksteen en staal. In 2001 is een nieuw gedeelte aan het museum toegevoegd. Twee buurpanden zijn deels gerestaureerd, deels opnieuw gebouwd en gereconstrueerd naar de 19e eeuwse situatie. Naast recent werk van Jopie Huisman speelt in de nieuwe vleugel ook de golle een belangrijke rol.

- In de pastorie naast de RK Sint Werenfriduskerk is het Museum voor Kerkelijke Kunst gevestigd. In het museum vinden we een bijzondere collectie gebruiksvoorwerpen uit het 'rijke roomse leven', zoals liturgische kleding, kerkelijk zilver, beelden en andere kunstschatten. Ook zijn er schilderijen van wijlen pastoor Janning te bezichtigen. Verder vinden we hier de Workumer Kamer (1797). Deze authentieke tegelkamer is afkomstig uit een Workumer woning. De kamer bevat onder andere fraaie beschilderingen, beeldhouwwerk en vier grote tegeltableaus, waarop de vier jaargetijden zijn verbeeld. In de zijkapel naast het museum is een houten lambrizering opgesteld afkomstig uit een gotische kerk in Walingen (Duitsland). Opvallend zijn naast de rijke decoratie, de in hout gesneden weergave van schilderijen van Rafaël en de gebroeders van Eyk. De manshoge lambrizering is een opzienbarend kunstwerk, uniek voor Nederland. Naast het museum kan ook de kerk met zijn gebrandschilderde ramen, beeldhouwwerken en kruiswegstaties bezichtigd worden.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- De Strontrace (oktober) is een zeilrace waarin de schippers zakken kunstmest vervoeren van Workum naar Warmond. Het is een voortzetting uit vroeger tijden, toen de mest aangevoerd werd ten behoeve van de bollenteelt.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Warkumerwaard (NL: Workumerwaard) ligt W van Workum, aan het IJsselmeer. Het grootste deel van deze voormalige zandplaat in de Zuiderzee is in cultuur gebracht, maar toch heeft het gebied zijn open en weidse karakter behouden. Het meest natuurlijke deel ligt langs de buitenrand, de Warkumerbûtenwaard. Hier liggen schelpenbanken en zandplaten. De binnendijkse graslanden van de Warkumerbinnenwaard zijn bijzonder in trek bij de grutto’s. Het natuurterrein op land is 145 hectare groot, het watervogelreservaat omvat 732 hectare. De Warkumerbûtenwaard is niet vrij toegankelijk. Wat zich er afspeelt, is wel goed te zien vanaf de uitkijkheuvel bij camping It Soal. Hier staat ook een vaste verrekijker. Een ander uitzichtpunt bevindt zich aan het einde van de Slinkewei. Bij de camping en bij de uitkijkheuvel staan informatiepanelen.

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Workum.

- Belangenvereniging: - Plaatselijk Belang Workum is opgericht in 1904. De reden van oprichting was dat een aantal notabelen uit Workum vond dat het niet goed ging met het plaatsje. De scheepsbouw lag op zijn gat, de handelsvaart en visserij was in een diep dal beland en ook de industrie en nijverheid maakte moeilijke tijden door. Al met al had dit tot gevolg dat er weinig te besteden was en ook de middenstand het hierdoor moeilijk had. Tijdens de oprichtingsvergadering werd dan ook besloten om samen actie te gaan voeren om waar mogelijk de economie te versterken. Dit werd dan ook een van de hoofddoelstellingen van Plaatselijk Belang. Letterlijk het belang van de plaats dienen door te strijden voor goede voorzieningen, een goed werkklimaat en bovenal (of misschien als gevolg van de eerste twee) een aangenaam leefklimaat.

Hierbij stond en staat niet het persoonlijk belang voorop maar het algemeen belang. Hierbij is Plaatselijk Belang er in de eerste plaats voor de inwoners van Workum. Ondernemers, winkeliers, recreanten e.d. hebben immers hun eigen belangenverenigingen. Uiteraard bestaat met al deze verenigingen wel een goed en regelmatig overleg, mede omdat een goed ondernemersklimaat en winkelbestand ook aan de inwoners ten goede komt. Na ruim 100 jaar Vereniging Plaatselijk Belang Workum kan gesteld worden dat de in het verleden gestelde doelen door de jaren heen redelijk zijn bereikt. Belangrijke wapenfeiten zijn: de oprichting van de plaatselijke VVV in de jaren vijftig; de oprichting van een zwemgelegenheid (Lyts Begin) aan het IJsselmeer, die later is uitgegroeid tot het huidige recreatiecentrum It Soal; de schenking van het carillon in de toren in 1979; en recenter: de oprichting van bedrijvenverzamelgebouw De Hoekseize. Daarnaast zijn er nog werkgroepen actief zoals Workum.nl en Welkom in Workum die zijn voortgekomen uit Plaatselijk Belang. Al met al kan gesteld worden dat Plaatselijk Belang in de afgelopen eeuw zijn plaats in de samenleving ruimschoots heeft verdiend en nog steeds zijn nut bewijst. Dat de inwoners de Plaatselijk Belang ook hún belang vinden blijkt wel uit het ledental, dat in de afgelopen jaren ruimschoots is verdubbeld en thans zo’n 700 bedraagt.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Workum algemeen, - idem kerk, - idem RK.

Reactie toevoegen