Wittelte

Plaats
Dorp
Westerveld
Drenthe

Wittelte

Terug naar boven

Status

- Wittelte is een dorp in de provincie Drenthe, gemeente Westerveld. T/m 1997 gemeente Diever.

- Onder het dorp Wittelte valt ook de buurtschap Het Moer.

Terug naar boven

Naam

Oudere vermeldingen
1040 kopie 12e eeuw Withelte, ca. 1232 kopie 17e eeuw Wiltholte, 1298-1304 Withalte, 1298-1304 en 1410 kopie 1632 Wittelte, 1574 Wittelt, ca. 1660 Witholte.

Naamsverklaring
Samenstelling van wit 'met een witte kleur' en holt 'hoogopgaand loofbos', of helte, ontstaan uit hultiþja-* 'plaats waar hout groeit, bos'. Het Middelnederduitse witholt betekent overigens 'woudbomen (m.n. beuken), brandhout'. Vergelijk -elte.(1)

Terug naar boven

Ligging

Wittelte ligt Z van Diever, WZW van Dwingeloo en wordt doorsneden door rijksweg N371 (Assen-Meppel).

Terug naar boven

Statistische gegevens

Wittelte heeft ca. 100 huizen met ca. 250 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Geschiedenis van Wittelte.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Wittelte heeft 3 gemeentelijke monumenten.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- De Wittesheuvel, ook Wittelterberg genoemd, is het restant van een motte (kasteelberg) gelegen in Wittelte tussen de Wittelterweg, Mr. Broerweg en Tolhuisweg. De heuvel is bij de ruilverkaveling in de jaren zestig door de eigenaar voor totale vernietiging behoed. De Wittesheuvel is nooit archeologisch onderzocht. Wel is er een steengoedkannetje gevonden uit de tweede helft van de 13e eeuw. Als archeologisch belangwekkend terrein met daarin de sporen van een laatmiddeleeuws mottekasteel met omgrachting is het sinds 2002 een beschermd rijksmonument.

In 1987 is een standbeeld van de legendarische edelman Witto op de Wittesheuvel geplaatst, vervaardigd door Jacob Snoeken, destijds boer en eigenaar van het land waarop deze heuvel ligt. Hij noemde zijn boerderij "Witto's Veurhof" ter herinnering aan Witto. Volgens vage bronnen zou hij daar gewoond hebben. Geograaf Lex Ritman had hem in 1983 op de burchtheuvel gewezen na een onderzoek ter plaatse. Jacob Snoeken bleek zich echter reeds bewust te zijn van het historisch belang van "zijn" berg. Hij heeft een diepgaand onderzoek gedaan naar de historische achtergronden en beschouwde zich als de beschermheer van de Wittesheuvel (Witto's heuvel). In 1990 is op zijn initiatief het 950-jarig bestaan van Wittelte op grootse wijze gevierd. Als herinnering aan het roemruchte verleden is toen de brink (het plein) ingericht met drie zwerfstenen voorzien van de namen van de drie broers Witto, Uffo en Peelo. In 2010 vierde men het 970-jarig bestaan.

De persoonsnamen Witto en Peelo zijn echter aan de fantasie van latere historici ontsproten; alleen Uffo wordt in 1040 daadwerkelijk genoemd. In een oorkonde van 21 mei 1040 had koning Hendrik III (Goslar, Duitsland) een einde gemaakt aan de macht van Uffo en zijn broers wegens een schandelijke misdaad, waarbij hij hen alle bezittingen in Wittelte, Uffelte en Peelo (Withelte, Uphelte en Pithelo) had ontnomen. In 1040 zijn hen ook goederen te Leermens (Lintherminge) en Eenum (Enon) ontnomen. Hij schonk alles aan bisschop Bernold van Utrecht, die uiteindelijk in 1046 de grafelijke macht in geheel Drenthe in handen kreeg. Op 16 mei 2018 overleed Jacob Snoeken, beschermheer van de Wittesheuvel. De fakkel is overgenomen door zijn zoon Jacco. Door het standbeeld op de kasteelberg en de drie zwerfstenen op de brink met de namen van de drie gebroeders, zal de herinnering aan Jacob Snoeken levend worden gehouden. De reeds genoemde hoeve blijft Witto's Veurhof heten.

Reactie toevoegen