Wilnis

Plaats
Dorp
De Ronde Venen
Utrecht

wilnis_collage.jpg

Wilnis, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Wilnis, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

wilnis oudhuizerweg 1957 [640x480].jpg

Wilnis Oudhuizerweg 1957

Wilnis Oudhuizerweg 1957

Wilnis (2).JPG

We zien Wilnis al in de verte.

We zien Wilnis al in de verte.

wilnis (3).JPG

In Wilnis aangekomen.

In Wilnis aangekomen.

Wilnis..JPG

De Hervormde kerk van Wilnis.

De Hervormde kerk van Wilnis.

Wilnis (4).JPG

De Wilnisser Molen.

De Wilnisser Molen.

Wilnis.JPG

We verlaten Wilnis via de Wilnisser Zuwe.

We verlaten Wilnis via de Wilnisser Zuwe.

korenmolenweg_wilnis.jpg

Een blik vanaf de Korenmolenweg op de grens van de gemeenten Stichtse Vecht en De Ronde Venen, ter hoogte van Portengensebrug.

Een blik vanaf de Korenmolenweg op de grens van de gemeenten Stichtse Vecht en De Ronde Venen, ter hoogte van Portengensebrug.

UT gemeente Wilnis in ca. 1870 kaart J. Kuijper [1024x768].gif

gemeente Wilnis in ca. 1870 kaart J. Kuijper

gemeente Wilnis in ca. 1870 kaart J. Kuijper

Wilnis

Terug naar boven

Status

- Wilnis is een dorp in de provincie Utrecht, gemeente De Ronde Venen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1988.

- Wapen van de voormalige gemeente Wilnis.

- De gemeente is per 8-9-1857 vergroot met de gemeente Oudhuizen. De (Hervormde) kerk van dit dorp is inmiddels opgegaan in de dorpskern van Wilnis, vandaar dat wij de resterende bebouwing van Oudhuizen buiten de dorpskern vandaag de dag beschouwen als buurtschap van het dorp Wilnis. Deze geografisch bijzondere situatie komt niet veel voor in ons land. Het enige vergelijkbare geval dat wij kennen is Willige Langerak bij Schoonhoven.

- Onder gemeente en dorp viel ook de buurtschap Westveen. Deze is bij de gemeentelijke herindelingen van 1989 echter overgegaan naar de Zuid-Hollandse gemeente Nieuwkoop en daarmee onder het dorp Woerdense Verlaat komen te vallen.

- 3e en 4e bijzondere grensbuurtschappen waren/zijn Driehuis, dat van oudher deels onder Wilnis en deels onder Mijdrecht viel, maar tegenwoordig in zijn geheel onder Mijdrecht valt, en Donkereind, dat grotendeels onder Vinkeveen en deels onder Wilnis valt.

- Verder valt onder het dorpsgebied van Wilnis nog de buurtschappen Aan de Zuwe en Geer.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Wilnis ligt in het NW van de provincie Utrecht en ligt O van het dorp Mijdrecht, ZO van het dorp Uithoorn, ZW van het dorp Vinkeveen, WNW van het dorp Nieuwer Ter Aa, NW van de dorpen Breukelen en Kockengen en NO van het dorp Woerdense Verlaat.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat de gemeente Wilnis 144 huizen met 1.214 inwoners, verdeeld in het gelijknamige dorp 113/1.041 (= huizen/inwoners) en de buurtschap Westveen 31/173. Tegenwoordig omvat het dorp ca. 2.500 huizen met ca. 6.300 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

In 1085 wordt voor het eerst begonnen met de ontginning van dit moerassige gebied, onder leiding van de kanunniken van Sint Jan. Er worden sloten gegraven die afwateren op de Kromme Mijdrecht, waardoor het waterpeil daalt. Het veen klinkt in, en zo ontstaat bruikbaar grasland. Als aan het einde van de middeleeuwen turf als brandstof wordt ontdekt, wordt het grasland uitgeturfd. Door het op deze wijze afgraven van de grond ontstaan o.a. de Wilnisse Plassen. Vanaf de 19e eeuw worden deze plassen drooggelegd door de droogmakerijen van de Eerste, Tweede en Derde Bedijking. Pas in 1925 wordt dit proces voltooid met de drooglegging van Wilnis Veldzijde.

Als je je nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Wilnis, kun je terecht bij Historische Vereniging De Proosdijlanden.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Wilnis heeft 8 rijksmonumenten.

- Wilnis heeft 24 gemeentelijke monumenten.

- Rond 1563 wordt in de buurt van de huidige Hervormde kerk (Koningin Julianastraat 23) de eerste kerk van Oudhuizen gebouwd. Kennelijk is deze kerk niet goed gefundeerd, want in 1611 valt de toren om. Doordat de toren het kerkgebouw zelf niet heeft beschadigd, hoeft alleen de toren opnieuw te worden opgebouwd. Die toren komt in 1613 gereed. Op 6 augustus 1876 wordt de kerk gesloten wegens bouwvalligheid. Dat is een juiste inschatting, want reeds op 16 augustus 1876 valt de toren met een hoop geraas boven op het kerkgebouw. In 1877 wordt de nieuwe, huidige kerk gebouwd. De gemeenteleden hebben de stenen van de oude kerk afgebikt; die zijn hergebruikt voor de fundering en een steunmuur van de nieuwe kerk.

De klok uit 1541, gemaakt door Jan Waghevens, heeft bij de instorting van de toren in 1876 een barst opgelopen, maar is wel geplaatst in de nieuwe toren van de huidige kerk. Door de uitbreiding van Wilnis in de loop der jaren, is de kerk van Oudhuizen in die dorpskern komen te liggen. Oudhuizen is daarmee geen dorp meer. De bebouwing van dat voormalige dorp buiten de dorpskern van Wilnis (= Oudhuijzerweg), beschouwen wij daarom nog als buurtschap Oudhuizen. De kerk is in 2010 gerestaureerd, na jarenlang lobbyen voor de benodigde fondsen. De belangrijkste zaken waren dat de houten fundering, die was aangetast door 'palenpest, is vervangen door een betonnen fundering, dat de versleten leien dakbedekking van de toren is vervangen, en dat de klok uit 1541 is gerestaureerd. - Site Hervormde (PKN) Gemeente Wilnis.

- De Veenmolen ligt in de buurtschap Oudhuizen en wordt daarom aldaar beschreven.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- - De Wilnisse Rommelmarkt (begin mei) wordt jaarlijks georganiseerd door Jeugdvereniging Op Weg. De opbrengst is telkens bestemd voor een ander goed doel. Een ludiek moment is altijd als om 9.30 uur bij de start een lint wordt doorgeknipt en iedereen naar de kramen rent.

- Bij de Dorpsloop (hardlopen, augustus) kun je kiezen uit de afstanden 5 en 10 km.

- In week 33 (augustus) is er jaarlijks het Wilnis Festival. Vier dagen feest voor jong en ouder.

- De Najaarsmarkt Wilnis vindt plaats op Nationale Monumentendag (2e zaterdag in september). Het is een markt met ca. 100 kramen en een kleedjesmarkt.

Terug naar boven

Landschap, natuur en recreatie

- In 2011 is het Toetsingsadvies Natuurontwikkeling Wilnisse Bovenlanden verschenen. De provincie had om een advies op de Milieu Effect Rapportage (MER) gevraagd om in dit gebied natuur te kunnen ontwikkelen als onderdeel van de Ecologische Hoofdstructuur. De Wilnisse Bovenlanden heeft een belangrijke verbindende functie tussen de Nieuwkoopse Plassen en de Vinkeveense Plassen. Het valt in zijn geheel binnen de herijkte Ecologische Hoofdstructuur en heeft als hoofddoelstelling natuur. Het gebied ligt ten zuiden van Mijdrecht en Wilnis in gemeente De Ronde Venen. Het is land dat hoger ligt dan de omringende polders. Dit komt doordat tijdens vroegere ontginning van het veen de Bovenlanden niet en het omringende land wel is afgegraven. Het gebied gaat beheerd worden door 'natuurondernemers'. Dat zijn agrariërs die natuurdoelen realiseren in combinatie met een melkveebedrijf. Hier hoeven boeren dus niet te wijken voor natuur, maar hebben zij zelf een belangrijke rol in het beheren van natuur.

- In 2014 is faunapassage 'Aan de Zuwe' gerealiseerd, onder de provincialeweg N212 tussen Wilnis en Woerden. Deze faunapassage maakt deel uit van de ecologische verbinding tussen de natuur in de Wilnisse Bovenlanden en de polder Groot Wilnis-Vinkeveen en biedt een veilige oversteek voor diersoorten als de otter, de noordse woelmuis en de ringslang.

- In het buitengebied van Wilnis is een picknickbank met een informatiepaneel, waar je in tekst en beeld nadere informatie vindt over de geschiedenis en actuele ontwikkelingen in het landschap in de omgeving van dit dorp. Onder de link is het informatiepaneel ook te bekijken.

Terug naar boven

Beeld

- Oude foto's en ansichtkaarten van Wilnis op Facebook.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Wilnis (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Belangenvereniging: - Wilnis Klopt werkt aan behoud en verbetering van het hele dorp als een veilige, vriendelijke en leefbare woon-, werk- en leefgemeenschap.

- Dorpshuis: - Dorpscentrum Willisstee biedt de inwoners van Wilnis een goed geoutilleerde gelegenheid voor sportieve, recreatieve en sociaal-culturele evenementen.
Ook voor familiefeesten is het dorpscentrum zeer geschikt. Centraal gelegen tussen Vinkeveen en Mijdrecht en gemakkelijk te bereiken. Ruime gratis parkeergelegenheid. Voorzieningen voor senioren en gehandicapten. Grote sporthal, diverse grote en kleine zalen, foyer en vergaderruimte. Bibliotheek, Buurtkamer en Yogastudio inpandig aanwezig.

- Onderwijs: - Basisschool Willespoort. - Jenaplan Basisschool Vlinderbos. - Basisschool Kids College. - Koningin Julianaschool.

- Muziek: - Muziekvereniging Viribus Unitis (= 'met vereende krachten') kent al vanaf de oprichting in 1927 een fanfareorkest. Een fanfareorkest kenmerkt zich als een orkest met hoofdzakelijk koperblaasinstrumenten. Daarnaast heeft het orkest een houtregister dat wordt gevormd door saxofoons. Uiteraard beschikt het orkest ook over een uitgebreid assortiment slagwerk. Het melodievoerend instrument is de bugel. Daaromheen klinken trompetten, trombones, hoorns, baritons, tuba’s en bassen. Het fanfareorkest heeft ca. 50 muzikanten, in leeftijd variërend van 10 tot boven de 70 jaar. Sinds 2009 komt het orkest uit in de eerste divisie van de Koninklijke Nederlandse Federatie van Muziekverenigingen (KNFM). Dat resultaat is behaald in een reeks promoties in 1982, 1986, 1990, 1993, 1996 en in 2009. In 2008 werd het orkest kampioen in de 2e divisie tijdens het Nederlands Fanfare Kampioenschap.

- Sport: - Voetbalvereniging CSW. - IJsclub Nooit Gedacht in Wilnis is sinds de oprichting in 1917 uitgegroeid van natuurijsclub tot de schaatsvereniging van De Ronde Venen. Met bijna 300 actieve leden en ruim 600 donateurs staan ze midden in de samenleving. De hele winter worden schaatslessen en -trainingen aangeboden op de kunstijsbanen in de regio en bij betrouwbaar natuurijs is de eigen natuurijsbaan aan de Herenweg beschikbaar. In de zomer wordt de training voortgezet op het veld en op de racefiets. Ter gelegenheid van het 100-jarig jubileum in 2017 hebben ze een aantal bijzondere activiteiten ondernomen, zoals het jeugdschaatsfestijn met ruim 850 kinderen, een groot clubkampioenschap, een eeuwfeest en het samenstellen van een jubileumboek.

- Bedrijfsleven / ondernemen: - Ondernemersvereniging Wilnis.

Reactie toevoegen