Wijnaldum

Plaats
Dorp
Harlingen
Fryslân

wijnaldum_collage.jpg

Wijnaldum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Wijnaldum, collage van dorpsgezichten (© Jan Dijkstra, Houten)

Winaem. Ha..JPG

De Andreaskerk in Wijnaldum.

De Andreaskerk in Wijnaldum.

Winaem. Ha. (3).JPG

Wijnaldum, dorpsgezicht

Wijnaldum, dorpsgezicht

Winaem. Ha. (2).JPG

Kriskras door Wijnaldum

Kriskras door Wijnaldum

Wijnaldum

Terug naar boven

Status

- Wijnaldum is een dorp in de provincie Fryslân, gemeente Harlingen. T/m 1983 gemeente Barradeel.

- Onder het dorp Wijnaldum valt ook de buurtschap Foarryp en een klein deel van de buurtschap Roptazijl (dit betreft met name de Ropta State).

Terug naar boven

Naam

In het Fries
Winaam. Ook de lokale dorpssite heet zo. Op de plaatsnaamborden stond tot enkele jaren geleden de spelling Winaem. Tegenwoordig staat daar ook Winaam.

Terug naar boven

Ligging

Het dorp Wijnaldum ligt in de O nabijheid van de Waddenzee en ligt verder NO van het dorp Midlum en de stad Harlingen, ZW van de dorpen Pietersbierum, Sexbierum en Oosterbierum, WZW van het dorp Dongjum, WNW van de stad Franeker, NW van de dorpen Herbaijum en Hitzum, NNW van het dorp Achlum en NNO van het dorp Kimswerd.

Terug naar boven

Statistische gegevens

In 1840 omvat het dorp Wijnaldum 72 huizen met 475 inwoners. Tegenwoordig heeft het dorp ca. 200 huizen met nog altijd ca. 480 inwoners.

Terug naar boven

Geschiedenis

- Geschiedenis van Wijnaldum op de lokale dorpssite.

- Geschiedenis van Wijnaldum op Terpenenwierdenland.nl.

Koningsfibula
Een bijzondere ontdekking heeft een nieuw licht geworpen op de koningsfibula van Wijnaldum, het 7e-eeuwse topstuk uit de archeologiecollectie van het Fries Museum, en het beroemdste archeologische voorwerp van Fryslân. Amateurdetector Rinze Cuperus uit Bolsward vond in 2009 een ontbrekend fragment op een akker in Wijnaldum. Het blijkt een onderdeel te zijn van de kopplaat van de mantelspeld. Door de vondst kan de afbeelding ontcijferd worden: het masker van de oppergod Odin. De gevonden 'missing link' is een fragment van twee bij drie centimeter en bestaat uit zestien gouden vlakjes die zijn ingelegd met almandien, een rode edelsteen. Het fragment maakt de afbeelding op de kopplaat van de fibula eindelijk compleet.

De voorstelling is het masker van de oppergod Odin (in Nederland beter bekend als Wodan) tussen twee wolven of beren. De ongebruikelijke rijke decoratie van goud en almandien in combinatie met de nu ontdekte voorstelling bevestigt de vermoedens van experts: de fibula van Wijnaldum is een kroonjuweel en gedragen door de echtgenote van een Friese leider of koning. De fibula werd destijds gebruikt om een mantel dicht te houden. Daarnaast was het een sieraad en statussymbool. Het eerste deel van de fibula (de voetplaat) van dit topstuk is in 1953 gevonden in Wijnaldum. In de jaren tachtig van de vorige eeuw werden er nog tien kleinere fragmentjes bij gevonden. Voor nadere toelichting en afbeeldingen van de koningsfibula zie de site van het Fries Museum.

- Het noordwesten van Fryslân (Westergo) was in de vroege middeleeuwen een centrum van rijkdom, macht en edelsmeedkunst. Vooral rondom Wijnaldum zijn opzienbarende goudvondsten gedaan, waaronder de beroemde, hierboven reeds beschreven koningsfibula. Hieruit wordt duidelijk dat dit gebied een voorname positie innam binnen het Friese koninkrijk van die tijd. In het Archeologisch Steunpunt Wijnaldum wordt deze geschiedenis zichtbaar gemaakt. Het Steunpunt is gevestigd in de consistorie achter de kerk. Het Steunpunt is onderdeel van het samenwerkingsverband Terpenland en organiseert onder andere wandelingen langs de terpenreeks, onder leiding van een gids. In het Steunpunt (opgericht naar aanleiding van de vondst van de gouden fibula in 1953) kun je tevens de verworven voorwerpen bewonderen, gevonden door amateurarcheoloog Gerke van Dijk. De voorwerpen zijn gevonden in de terpen rond Wijnaldum.

- Hier kun je lezen over de straten van Wijnaldum en hun bijzonderheden.

- Artikel over een neergestorte Halifax en bom op Wijnaldum in de Tweede Wereldoorlog.

Terug naar boven

Bezienswaardigheden

- Wijnaldum heeft 11 rijksmonumenten.

- Architecte Nynke Rixt Jukema werkt - geïnspireerd door de Inca's - anno 2017 samen met een lokale werkgroep aan de realisatie van een grote tempel bij Wijnaldum.

Terug naar boven

Jaarlijkse evenementen

- Stichting Archeologisch Steunpunt Wijnaldum organiseert op een zaterdag eind april haar jaarlijkse Boekenmarkt. Verkoop van tweedehands en soms bijna nieuwe boeken, beschikbaar gesteld door particulieren die het Steunpunt een warm hart toedragen. Je kunt er ook gezellig een bakje drinken. Naast het bezoeken van de markt en het Archeologisch Steunpunt in de consistorie kun je op deze dag desgewenst tevens een kijkje nemen in de St. Andreaskerk.

Terug naar boven

Beeld

- Fotoreportage van een wandeling door Wijnaldum door Marja Hoefsmit.

Terug naar boven

Literatuur

- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Wijnaldum (online te bestellen).

Terug naar boven

Links

- Algemeen: - Site van en over Wijnaldum.

- Nieuws: - De 1x per kwartaal verschijnende dorpskrant It Fuottenein is via de link ook online te lezen (ook oudere nummers).

- Belangenvereniging: - Dorpsbelang Wijnaldum.

- Dorpshuis: - Dorpshuis De Bijekoer is in 1982 gerealiseerd.

- Muziek: - Sjonggroep Waadwyn dankt haar naam aan de Waddenzee, waar de wind altijd waait. De groep is in 2010 ontstaan uit samenvoeging van de koren uit Ried en Wijnaldum. Het doel is vanaf de oprichting "gezellig zingen onder begeleiding van een dirigent". Dat was zo en zal zo blijven. Ze willen een gezonde balans houden tussen gezelligheid en intensief repeteren, tussen onder-ons-zijn en laten-horen-wat-wij-kunnen bij instellingen en tijdens concoursen. Het brede repertoire is samengesteld uit drie- en vierstemmige liedjes die goed in het gehoor liggen.

- Genealogie: - Overzicht van begravenen op de begraafplaats van Wijnaldum.

Reactie toevoegen